60 illik müəmmalı hadisə

Qar canavarlarından yadplanetlilərə, gizli hərbi təcrübələrdən bir çox fikirlərə səbəb olan fəlakət elmi araşdırmaları günümüzə qədər müzakirə edilir. 27 yanvar 1959-cu ildə Sovet İttifaqında Ural Politexnik İnstitutunun 9 tələbədən ibarət komandası Ural dağlarının şimalına ekspedisiyaya yola düşdü. Onların məqsədi Qora Otorten dağına çatmaq idi. Dilimizdə "Ölüm dağı" mənasını verən Xolat Syaxl dağının şaxtalı yamaclarında həyatını itirən komandanın başına gələnlər illər boyu sirr olaraq qaldı.

Alpinistlərin çadırları 1959-cu il fevralın 26-da yırtılmış, bütün əşyaları hələ də içəridə olduğu halda aşkar edilib. Qar üzərindəki ayaq izləri tələbələrin ayaqyalın olduqlarını, yalnız corab və ya tək çəkmə geyindiklərini, çadırdan uzaqlaşarkən azdıqlarını göstərirdi. İlk iki meyit fevralın 27-də yanğın qalıqları ilə birlikdə sidr ağacının altında tapılıb. Alpinistlər yanıq xəsarətləri alıb, biri isə öz əllərini çeynəyib, yalnız alt paltarı geyiniblər. Qalan üç nəfərin meyiti ərazi ilə çadır arasında donmuş vəziyyətdə tapıldı. Bu da onların düşərgəyə qayıtmağa çalışdıqlarını göstərirdi. Təxminən üç ay sonra, mayın 4-də, sonuncu dörd meyit qarın 4 metr altında, ağacdan təxminən 75 metr aralıda olan xəndəkdə tapıldı. Çoxlarının baş və döş nahiyəsində ciddi xəsarətlər, sınıqlar olub. İddialara görə, hadisə zamanı səmada qəribə işıqlar görünüb, alpinistlərin bəzi paltarlarında radiasiya izləri var. Bu amillər bəzilərində ölümlərin gizli hərbi əməliyyatların nəticəsi olduğuna inanmağa səbəb olub. Digərləri, aşağı tezlikli səs dalğaları yaradan və narahatedici psixoloji təsirlərə səbəb ola bilən Karman burulğanlarının alpinistlərdə çaxnaşma hücumlarına səbəb olduğunu düşünürdülər. Digər mənbələr, o cümlədən 2014-cü ildə "Discovery Channel" sənədli filmi də mifoloji qar canavarının alpinistləri öldürdüyünü irəli sürür. Alpinistlərdən birinin çəkdiyi və canavara aid olduğu güman edilən fotoşəkil bu fikirlərə yönəlməyə əsas verdi.

O ildən bəri elm adamları bu məsələni araşdırmağa davam etdilər, çünki buradakı sirr sadəcə geridə qalacaq tip deyildi. Faciəvi hadisə 9 insanın həyatına son qoydu. Onların ölümləri çox müəmmalı oldu. Alpinistlərin ölümü tarixə "Dyatlov aşırımı hadisəsi" kimi düşüb. Bu hadisə ilə bağlı alimlər, mütəxəssislər tərəfindən bir çox fərziyyələr irəli sürülüb. Bəzi elmi məqalələrdə, hadisəyə qar uçqunun səbəb olduğu qeyd olunub. Məqalənin müəlliflərindən biri, professor Aleksandr Puzrin deyib: "Həqiqət budur ki, o gecə nə baş verdiyini heç kim həqiqətən bilmir. Bununla belə, biz uçqun ideyasının mümkün olduğuna dair güclü rəqəmsal sübutlar təqdim etmişik". Bununla yanaşı, komanda qar sürtünməsi və yerli topoqrafiya məlumatlarını tədqiq edərək sübut etdi ki, kiçik təbəqə uçqunu zərif yamacda baş verə bilər. Komandanın sözlərinə görə, bu dəlil həmin gecə qar yağmadığı halda, gecənin ortasında uçqunun necə baş verə biləcəyini ortaya qoyur. Çünki kompüter simulyasiyaları sübut edib ki, bu təbiət hadisəsi alpinistlərdə müşahidə olunan xəsarətlərə oxşar xəsarətlər verə bilər.

Sevda Səfərova

Telegramda izləyin