Benzin bahalaşırsa, gediş haqqı da artmalıdır? - AÇIQLAMA

Benzin bahalaşırsa, gediş haqqı da artmalıdır? - AÇIQLAMAXəbər verdiyimiz kimi, sərnişindaşıma sahəsində fəaliyyət göstərən özəl nəqliyyat şirkətləri ictimai nəqliyyatda gediş haqqı ilə bağlı tarif (qiymət) siyasətinə yenidən baxılması üçün Tarif Şurasına müraciət ediblər. Bu addım cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmayıb. Daha əvvəl ölkədə bir çox məhsulların bahalaşdığını nəzərə alsaq, bu addım əhalinin haqlı narazılığına səbəb olub.

İctimai nəqliyyatda gediş haqqının artırılması təklifi benzin qiymətinin artırılması ilə əlaqələndirilir. Benzinin bahalaşması gediş haqqının artırılmasına əsas verirmi? Belə yanaşma düzgündürmü?

Mövzu ilə bağlı iqtisadçı ekspert Elmir Səfərli BiG.AZ-a bildirib ki, qiymətlərin artırılmasından ziyadə, dövlət özəl nəqliyyat şirkətlərinin üzləşdiyi xərclərin bir qismini xüsusi kompensasiyalarla əvəzələməlidir:

"Bildiyiniz kimi, son bir ildə dünya səviyyəsində hökm sürən qlobal inflyasiya Azərbaycandan da yan ötmür. Təbii olaraq, son 1 ildə yanacağın qiymətinin artması, eləcə də Tarif Şurasının müxtəlif sahələr üzrə qiymət indeksini dəyişməsi, öz növbəsində, bütün istehsal və xidmət sektoruna təsir edib. Bu halda özəl nəqliyyat şirkətlərinin müraciətləri əsaslı hesab edilə bilər. Çünki istər istehsal sahəsi olsun, istər xidmət sahəsi, görülən hər bir işin maya dəyəri mövcuddur. Maya dəyərini təmin edən iqtisadi komponentlərin birində baş verən artım, avtomatik olaraq maya dəyərinin artmasına səbəb olacaq.

Bu şirkətlərin göstərdikləri nəqliyyat xidmətinə görə aldıqları ödəniş maya dəyərini və biləvasitə əlaqəsi olmayan digər xərcləri qarşılamaya bilər. Bu halda şirkətlər zərərlə üzləşəcək. Bir də nəqliyyat şirkətlərində istifadə edilən nəqliyyat vasitələrinin amortizasiya xərcləri mövcuddur ki, bu gəlirlə bu xərcləri qarşılamaq olduqca çətindir. Bu baxımdan, şirkətlərin Tarif Şurasına müraciəti başadüşüləndir.

Lakin qiymət artacağı təqdirdə, vətəndaşlar digər tərəfdən çətinliklə üzləşəcəklər. Onsuz da durmadan artmaqda olan ərzaq qiymətləri ilə yanaşı, ictimai nəqliyyatın qiymətinin də artması əhalinin ciddi narazılığına səbəb ola bilər. Bu kontekstdə insanların satın alma gücü indeksi aşağı düşəcək. Belə olan hallarda, düşünürəm ki, qiymətlərin artırılmasından ziyadə, dövlət özəl nəqliyyat şirkətlərinin üzləşdiyi xərclərin bir qismini xüsusi kompensasiyalarla əvəzələyə və qiymət artımının qarşısını ala bilər".

Sosioloq, iqtisad elmləri doktoru Əhməd Qəşəmoğlu, öz növbəsində, bildirib ki, bu yanaşmada müəyyən məntiq olsa da, əhalinin sosial vəziyyəti ilə qiymət artımı üst-üstə düşməlidir:

"Bu yanaşmada müəyyən bir məntiq var. Çünki benzinin qiyməti artırsa, ictimai nəqliyyat xərcləri də artır. Belə olan halda xüsusi proqramlar olur. Bu proqramlar əhalinin sosial vəziyyətini müdafiə etmək üçün həmin özəl sərnişindaşıma və nəqliyyat şirkətlərinə müəyyən dəstək ola bilər. Yəni bunu birbaşa əhalinin üzərinə atmaq əvəzinə, dövlət büdcəsindən həmin şirkətlərə kompensasiya olaraq müəyyən bir dəstək göstərmək olar. O aman belə hallar olmaz. Birdən-birə hər şeyi necə gəldi yalnız əhalinin üzərinə yıxmaq düzgün deyil. Bunun iqtisadi mexanizmləri araşdırılmalıdır, əlavə vasitələr axtarılmalıdır, ciddi elmi tədqiqat mərkəzləri təhlil etməlidir, Ən asan yolu əhalidən bunu yığmaqdır. Bu, düzgün addımlar deyil.

Əhalinin bir çox hissəsinin iqtisadi vəziyyəti buna imkan vermir. Yəni əhalinin maaşı çox olsaydı, burada qeyri-adi bir şey olmazdı. Eyni zamanda əhalinin xərcləri də çoxalır. Çünki bir çox sahələrdə qiymət artımı var. Maaş artmayıb, amma ərzaq, benzin və digər məhsullar bahalaşıb. Belə bir vaxtda hansısa yolla bu vəziyyəti yüngülləşdirməyə çalışmaq lazımdır. Birdən-birə bu cür qiymət artımını mənfi qiymətləndirirəm. Başqa ölkələrdə də avtobusla gediş haqqı bahadır, lakin orada əmək haqqı çoxdur. Ümumiyyətlə, ölkədə həmişə pulun alıcılıq qabiliyyətini və əhalinin maaşını fikirləşmək lazımdır. Çünki əmək haqqı çox da ola bilər, amma pulun alıcılıq qabiliyyəti aşağı olar. Bu zaman gərək bunlar bir-birilə müqayisə olunsun. Bir tərəfdən əmək haqqı artmır, digər tərəfdən də bazarda qiymətlər qalxır. İstər geyim, istərsə də ərzaq malları olsun. Ona görə də bu məsələdə planlama aparan, iqtisadi məsələlərlə bağlı təhlillər aparan insanların da üzərinə məsuliyyət düşür ki, burada doğru-dürüst arayış tərtib etsinlər. Bunların arxasında ciddi elmi təhlillər olmalıdır. Təəssüf ki, biz bu təhlilləri eşitmirik".

Nuranə


BiG.Az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 828   Tarix: 28 sentyabr 2022  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş

DiGƏR XƏBƏRLƏR

Balaca Aytənin sizin yardımınıza ehtiyacı var - FOTO-VİDEO

Gədəbəy rayonunun sakini, 7 yaşlı Qurbanova Aytən Şirin qızının sizin yardımınıza ehtiyacı var. BİG.AZ-a müraciət edən ananın sözlərinə görə, uşaq anadangəlmə bud-çanaq oynağının hər iki tərəfli çıxığı xəstəliyindən əziyyət çəkir, axsayaraq yeriyir, onurğasında lordoz xəstəliyi var. Balaca Aytənin hə

20.11.2022 2260

"Oskar 2023"də Rusiya filmi iştirak etməyəcək

Rusiya Milli Kino Sənəti və Elmləri Akademiyasının Rəyasət Heyəti ölkə istehsalı olan heç bir filmi "Oskar" mükafatına təqdim etməyəcək. Bu barədə bazar ertəsi akademiyanın saytında məlumat verilib. Bildirilib ki, ötən il Rusiyadan "Oskar" mükafatına namizəd olan film 122 ekran əsərini

27.09.2022 377

Marsda bir neçə ton Yer mənşəli tullantı tapıldı

Marsda 7,2 min kq Yer mənşəli tullantı tapılıb. Tapıntını Qərbi Virciniya Universitetinin əməkdaşı Kaqri Kiliç qeydə alıb. O, Marsa göndərilən bütün aparatların kütləsini təhlil edib. İşlək olmayan avadanlıqları, qeyri-aktiv kosmik gəmiləri və planetə düşən orbital aparatları tullantılar siyahısına daxi

27.09.2022 855

İranlı qadınlar üçün səhnədə saçlarını kəsdi

Türk müğənnisi Melek Mosso səhnədə saçlarını kəsib. OLAY yazır ki, ifaçı İranda əxlaq polisi tərəfindən döyülərək öldürülən 22 yaşlı Məhsa Əmini və azadlıq uğrunda mübarizə aparan qadınlara görə bu addımı atıb. Harbiye Açıq Hava Teatrında çıxış edən Melek "Bu gecə mahnılarımı bütün qadınlar adın

27.09.2022 1035

Pike Şakiranın açıqlamasına əsəbiləşib

Dünyaca məşhur müğənni Şakiranın son vaxtlar ayrılması ilə bağlı dediyi sözlər futbolçu Jerar Pikeni açıq-aşkar hiddətləndirib. OLAY yazır ki, "Barselona"nın müdafiəçisi hesab edir ki, sənətçi qəsdən hər şeyi şişirdir və vəziyyətdən öz xeyrinə istifadə edir. Pike hesab edir ki, keçmiş arvad

27.09.2022 723

Bakıda ana həbsdəki oğluna narkotik gətirdi

3 saylı İstintaq təcridxanasına narkotik maddə keçirilməsi cəhdinin qarşısı alınıb. Penitensiar Xidmətdən BİG.AZ-a verilən məlumata görə, Cinayət Məcəlləsinin 234.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək həbs edilmiş şəxs Nicat Şahvələd oğlu Cəfərova anası Saatlı rayon sakini Zərqələm Şükür qızı Cəfərov

27.09.2022 557

Yeni Kralın sərvəti nə qədərdir?

Şahzadə Çarlz Kral elan olunduqdan sonra mediada onun maddi durumu ilə bağlı məlumatlar yer alıb. OLAY yazır ki, Kralın sərvətinin 42, 5 milyard dollar olduğu öyrənilib. Belə ki, o bu sərvətin 500 milyonunu mərhum Kraliça İkinci Elizabetdən alıb. Qeyd etmək lazımdır ki, Kraliçanın vəsiyyəti nəyin kim

27.09.2022 598

Bakıda "Mercedes"dən 17 min manat OĞURLANDI

Bakıda avtomobildən külli miqdarda oğurluq olub. Daxili İşlər Nazirliyindən BİG.AZ-a verilən məlumata görə, Yasamal rayonu M.Xiyabani küçəsində "Mercedes" markalı bir avtomobildən 17.250 manat oğurlanıb. Bu barədə Yasamal rayon Polis İdarəsinin 29-cu Polis Şöbəsinə müraciət daxil olub. Poli

27.09.2022 451

"Qalib Azərbaycan əsgəri üçrəngli bayrağımızı Şuşada dalğalandırmaqla yeni bir tarix yazdı"

"2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Zəfər yürüşü, 44 gün davam edən Vətən müharibəsi şanlı Ordumuzun rəşadəti, Ali Baş Komandanın qətiyyəti sayəsində Ermənistan və ona havadarlıq edənlərin məkirli siyasətinin puç olması ilə başa çatdı. Bütün təzyiqlərə, təhdidlərə baxmayaraq, Azərbaycan qələb

27.09.2022 491