Ət yeməyənlər DİQQƏT: Bu vitamin və minerallar çatışmaya bilər

"Tək bir qida məhsulu ətin bütün bioloji üstünlüklərini tam şəkildə əvəz etmir. Ət əsasən yüksək keyfiyyətli zülal mənbəyi hesab olunur. Zülallar amin turşularından ibarətdir və insan orqanizmi onların 20 növündən istifadə edir. Bu amin turşularının 9-u əvəzolunmaz hesab olunur. Yəni orqanizm onları özü sintez edə bilmir və qida vasitəsilə qəbul etməlidir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında qida eksperti Asim Vəliyev bildirib.

O, qeyd edib ki, heyvan mənşəli zülallar adətən bu 9 amin turşusunun hamısını uyğun nisbətdə ehtiva edir. Bitki mənşəli zülallarda isə bəzi amin turşuları digər qidalarla müqayisədə daha az miqdarda ola bilər. Buna görə də ət istehlakını azaltmaq istəyən insanların qida rasionunda müxtəlifliyi qoruması vacibdir:

"Ən praktik yanaşmalardan biri paxlalıları taxıllarla birlikdə istehlak etməkdir. Məsələn, mərci ilə düyü, noxudla bulqur və ya lobya ilə tam taxıllı məhsullar bir-birini tamamlayır. Ayrı-ayrılıqda bəzi amin turşuları baxımından məhdud olan bu qidalar birlikdə daha balanslı zülal profili yarada bilər.

Burada başqa bir məqam da nəzərə alınmalıdır. Bitki mənşəli dəmirin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsi heyvan mənşəli dəmirlə müqayisədə daha aşağı ola bilər. Bu səbəbdən paxlalı yeməklərlə birlikdə C vitamini mənbələrindən istifadə faydalı hesab olunur. Limon, pomidor, bibər və göyərti kimi məhsullar dəmirin mənimsənilməsini müəyyən qədər yaxşılaşdıra bilər.

Ət və digər heyvan mənşəli qidaları istehlak etməyən insanlarda ən çox diqqət edilən məsələlərdən biri B12 vitaminidir. B12 əsasən heyvan mənşəli qidalarda olduğu üçün uzun müddət bu məhsullardan uzaq duran insanlarda həmin vitaminin çatışmazlığı riski arta bilər.

Bundan başqa, rasionun düzgün qurulmaması dəmir və sink kimi bəzi qida maddələrinin kifayət qədər qəbul edilməməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə yorğunluq, halsızlıq, saç tökülməsi və qanazlığı kimi hallar müşahidə olunduqda bunu yalnız stress və yorğun həyat tərzi ilə əlaqələndirmək düzgün deyil. Bəzi hallarda səbəb qida rasionundakı çatışmazlıqlarla bağlı ola bilər.

Göbələk dad və tekstura baxımından əti müəyyən qədər xatırlada bilər. Bu səbəbdən bir çox reseptdə ət əvəzi kimi istifadə olunur. Lakin qida dəyəri baxımından göbələyi ətlə eyniləşdirmək olmaz. Onun zülal miqdarı əksər hallarda ətlə müqayisədə xeyli aşağıdır. Buna görə göbələyi daha çox yeməyin həcmini artırmaq, dad və tekstura vermək, eləcə də qiyməyə əlavə etmək üçün istifadə etmək daha məqsədəuyğundur. Onu əsas zülal mənbəyi kimi deyil, rasionu tamamlayan məhsul kimi qiymətləndirmək daha düzgün yanaşmadır.

Qida dəyəri baxımından mərci, noxud, lobya və xüsusilə soya ətə alternativ zülal mənbələri arasında mühüm yer tutur. Paxlalılar zülalla yanaşı, lif və maqneziumla da zəngindir. Soya isə bitki mənşəli qidalar arasında bütün əvəzolunmaz amin turşularını kifayət qədər təmin edən tam zülal mənbələrindən biri hesab olunur.

Lakin burada əsas məsələ yalnız əti rasiondan çıxarmaq deyil. Əsas məqsəd balanslı və müxtəlif qidalanma modelinin qurulmasıdır. Hamilə qadınlarda, inkişaf dövründə olan uşaqlarda və yaşlı insanlarda heyvan mənşəli zülalın rasiondan çıxarılması daha diqqətli yanaşma tələb edir. Belə hallarda qidalanma planı fərdi ehtiyaclara uyğun müəyyənləşdirilməli, zərurət yarandıqda laborator analizlərin nəticələri və həkim tövsiyələri nəzərə alınmalıdır".

Telegramda izləyin