Sovetdən qalma binalarla bağlı MÜHÜM QƏRAR - sakinləri nə gözləyir?

Azərbaycanda sovet dövründən qalma binaların enerji səmərəliliyinin artırılması üçün yeni tələblərin tətbiqi nəzərdə tutulur. Uzunmüddətli aşağıkarbonlu inkişaf strategiyasına əsasən, 2060-cı ilə qədər həm mövcud, həm də yeni binaların optimal istilik izolyasiyasına malik olması gözlənilir.

Bu proses köhnə binalarda hansı dəyişiklikləri zəruri edəcək və mənzil sahibləri üçün əlavə xərc yaradacaqmı? Ümumiyyətlə, xərcləri kim qarşılayacaq: dövlət, bina sakinləri, yoxsa mənzil-kommunal təsərrüfatı qurumları?

Globalinfo.az-a danışan Azərbaycan Rieltorlar Assosiasiyasının rəhbəri, daşınmaz əmlak və inşaat üzrə ekspert Elnur Azadov deyib ki, hazırda ölkəmiz kommunal xidmətlərin göstərilməsi sahəsində müəyyən islahatların başlanğıc mərhələsini yaşayır:

"Bunu hətta kiçik bir inqilab da adlandırardım. Məsələn, çoxmənzilli yeni tikililərin idarə olunması məsələsinə baxaq. Qanunvericiliyin tələbinə görə, bu binalarda özünüidarəetmə təşkilatları, yəni müştərək cəmiyyətlər yaradılmalıdır. Başqa sözlə, MTK-lar müştərək cəmiyyətlərə çevrilməlidir. Təəssüf ki, ölkədə yeni inşa edilmiş 2700-2800-ə yaxın binanın yalnız təxminən 10 faizi müştərək cəmiyyətə çevrilib. Bunun əsas səbəblərindən biri prosesə dövlətin ciddi nəzarətinin olmamasıdır. Üstəlik, yaradılmış müştərək cəmiyyətlərin fəaliyyəti də kifayət qədər xaotikdir və onların idarə olunmasında problemlər var. Yeni tikililərin idarə olunması ölkədə kölgə iqtisadiyyatının mühüm hissəsini təşkil edir. Digər problem isə köhnə yaşayış fondunun hələ də sovet dövründən qalan mənzil-istismar sahələri vasitəsilə idarə olunmasıdır. Faktiki olaraq, Mənzil Məcəlləsində və digər qanunlarda bu təşkilatların fəaliyyəti lazımi şəkildə tənzimlənməyib. Vətəndaşlara göstərilən xidmətlər də qüvvədə olan xidmət müqavilələrinə əsaslanmır. Müqavilə olmadan sakinlərə müəyyən xidmətlərə görə ödəniş hesabları təqdim edilir. Bu isə Mülki Məcəllənin tələblərinə ziddir".

Ekspert bildirib ki, mənzil-istismar sahələrinin MMC-lərə çevrilməsi ilə bağlı artıq bu il müəyyən tədbirlər görülüb:

"Bu, müsbət addımdır. Gələcəkdə vətəndaşlar həmin MMC-lərlə münasibətlərini hüquqi çərçivədə qura biləcəklər. Əvvəllər bu münasibətlər qanunla lazımi səviyyədə tənzimlənmirdisə, bundan sonra hüquqi tənzimləmənin tətbiqi mümkün olacaq. Digər məsələ istilik təchizatı ilə bağlıdır. 2025-ci ildə mini qazanxanaların tikilməsi məsələsi parlamentdə müzakirə olundu və bunun üçün müəyyən vəsait ayrıldı. Artıq ölkə üzrə, əsasən də böyük şəhərlərdə çoxmənzilli binaların isti su və istiliklə təmin edilməsi məqsədilə mini qazanxanaların tikintisi layihəsi həyata keçirilməyə başlanıb. Bəzi ərazilərdə işlər hələ başa çatmamış ola bilər, lakin gələcəkdə bu qazanxanaların ətrafdakı çoxmənzilli binalara xidmət göstərməsi nəzərdə tutulur. Bununla belə, yeni inşa edilmiş binaların da həmin sistemə qoşulub-qoşulmayacağı hələlik açıq məsələdir.

Gələcəkdə inşa olunacaq binalarla bağlı da yeni qaydalar mövcuddur. Beş mərtəbəyədək binalarda kombi sistemindən istifadəyə icazə veriləcək. 2026-cı ildən etibarən layihələndirilən beş mərtəbədən hündür binalarda isə kombilərin quraşdırılmasına yol verilməyəcək. Belə binalarda alternativ enerji mənbələrindən istifadə olunmalı və ya onlar qazanxana sisteminə qoşulmalıdır. Lakin həmin binaların hansı qazanxanalara qoşulacağı, xüsusilə də mini qazanxanalardan istifadə hüququnun olub-olmayacağı ilə bağlı hələlik rəsmi məlumat yoxdur. Hazırkı vəziyyətdə yeni layihələndirilən binaların ərazisində həmin binalara xidmət göstərəcək mini qazanxanaların və ya digər qazanxanaların tikintisi də layihələrə daxil edilir. Ancaq burada tariflərlə bağlı fərq yaranır".

E.Azadov qeyd edib ki, digər mühüm məsələ binaların pasportlaşdırılmasıdır:

"Bu proses həm enerji resurslarının qorunması, həm də ətraf mühitin mühafizəsi və emissiyaların azaldılması baxımından əhəmiyyətlidir. Binaların pasportlaşdırılması yalnız reklam və marketinq məqsədi daşımamalıdır. Yəni binanın enerji səmərəliliyi yüksək olduğuna görə insanları həmin binadan mənzil almağa təşviq etmək kifayət deyil. Əsas məsələ enerji səmərəliliyinin binanın layihələndirilməsi mərhələsindən nəzərə alınmasıdır. İstismar müddəti başa çatmış köhnə binaların 2060-cı ilədək mərhələli şəkildə sökülməsi nəzərdə tutulur. Şəhərin mərkəzi hissəsində yerləşən və dövlət qeydiyyatına alınaraq qorunan memarlıq abidələri isə istisna təşkil edə bilər. Belə binalarda mövcud qaz və istilik təchizatı sistemlərinin, o cümlədən kombi və mərkəzləşdirilmiş istilik sistemlərinin saxlanılması ehtimalı var. Bu halda həmin binaların istilik təchizatı ilə bağlı mövcud vəziyyətin dəyişməməsi mümkündür".

Telegramda izləyin