Təhsildə AI mübahisəsi: Faydalı vasitə, yoxsa təhlükə?

Süni intellekt alətlərinin, xüsusilə ChatGPT-nin məktəblilər arasında geniş yayılması təhsil sahəsində yeni müzakirələrə səbəb olub. Bir çox valideyn və müəllim hesab edir ki, şagirdlərin ev tapşırıqlarını ChatGPT vasitəsilə hazırlaması onların araşdırma və düşünmə bacarıqlarına mənfi təsir göstərə bilər. Digər tərəfdən isə bəzi mütəxəssislər bu texnologiyanın düzgün istifadə edildiyi halda öyrənmə prosesini daha effektiv etdiyini bildirirlər.

Bəs "ChatGPT ilə ev tapşırığı" şagirdlər üçün həqiqətən zərərlidirmi, yoxsa yeni dövrün faydalı təhsil vasitəsidir?

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən təhsil eksperti Şəmsi Qoca bildirib ki, süni intellektin, xüsusilə ChatGPT-nin təhsil mühitinə sürətlə daxil olması dövrümüzün ən mühüm pedaqoji və texnoloji mövzularından biridir:

"Bu məsələ həm müəyyən riskləri, həm də təhsil sistemi üçün böyük imkanları özündə birləşdirir. Bir tərəfdən intellektual tənbəllik qorxusu mövcuddur, digər tərəfdən isə fərdiləşdirilmiş təhsil imkanları yaranır.

Əgər şagird riyazi məsələnin həllini, tarixi hadisənin təhlilini və ya esse mətnini düşünmədən birbaşa ChatGPT-dən götürürsə, bu, təhsilin əsas məqsədinə ziddir. Çünki təhsil yalnız nəticədən deyil, həmin nəticəyə gedən düşünmə prosesindən ibarətdir. Şagird araşdırma aparmağı, səhvlərdən nəticə çıxarmağı və məntiqi təhlil etməyi öyrənməlidir. Əks halda, texnologiyadan kor-koranə istifadə tənqidi təfəkkürün zəifləməsinə səbəb ola bilər".

Ekspert hesab edir ki, süni intellekt düzgün istifadə olunduqda şagird üçün faydalı köməkçiyə çevrilə bilər:

"ChatGPT fərdi yanaşma baxımından şagirdlərə əlavə dəstək verə bilər. Məsələn, uşaq anlamadığı mövzunu daha sadə formada izah etməyi süni intellektdən istəyə bilər. Bu zaman ChatGPT sadəcə hazır cavab təqdim edən vasitə deyil, ideyaları inkişaf etdirən və yeni baxış bucaqları qazandıran intellektual tərəfdaş rolunu oynaya bilər".

Şəmsi Qoca vurğulayıb ki, əsas məsələ texnologiyanı qadağan etmək deyil, ondan düzgün istifadə mədəniyyətini formalaşdırmaqdır:

"Müasir dövrdə şagirdlərə ‘süni intellekt savadlılığı’ və rəqəmsal etikadan danışmaq vacibdir. Təhsil sistemi də bu dəyişikliklərə uyğunlaşmalıdır. Ev tapşırıqları yalnız faktoloji məlumatların köçürülməsinə əsaslanmamalı, şagirdin şəxsi düşüncəsini, yaradıcılığını və analitik yanaşmasını ortaya qoymalıdır.

Şagird ChatGPT ilə araşdırma apara bilər, lakin sinifdə həmin məlumatı öz sözləri ilə izah etməyi və müdafiə etməyi bacarmalıdır".

Ekspertin fikrincə, "ChatGPT ilə ev tapşırığı" anlayışı texnologiyanın necə istifadə edilməsindən asılı olaraq həm mənfi, həm də müsbət nəticələr yarada bilər.

Telegramda izləyin