İpoteka kreditlərinin şərtləri yumşaldıla bilərmi? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanda mənzil qiymətlərinin artması və əhalinin gəlirlərinin ipoteka ödənişləri ilə uyğunlaşmaması ipoteka kreditlərinə çıxışı bir çox ailə üçün çətinləşdirir. Xüsusilə gənc ailələr və ilk dəfə ev almaq istəyən vətəndaşlar daha aşağı ilkin ödəniş, uzunmüddətli kredit imkanları və daha sərfəli faiz dərəcələrinin tətbiq olunmasını gözləyirlər. Bu fonda "ipoteka kreditlərinin şərtləri yumşaldıla bilərmi?" sualı yenidən gündəmə gəlib.

Şərtlərin müəyyən qədər sadələşdirilməsi həm mənzil bazarına canlanma gətirə, həm də vətəndaşların mənzil sahibi olmasını asanlaşdıra bilər.
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ipoteka kreditlərinin sadələşdirilməsinə ehtiyac var, lakin məsələ mürəkkəbdir. Bunun baş verməməsinin bir neçə səbəbi var. Onun sözlərinə görə, mürəkkəb şərtlər banklar üçün əlverişlidir, çünki yüksək faizlər, əlavə komissiyalar və sığorta tələbləri onların gəlir mənbəyidir: "Azərbaycanda manat məzənnəsinin tarixi olaraq qeyri-sabit olması bankları öz risklərini yüksək şərtlərlə sığortalamağa vadar edir. Qanunvericilik dəyişiklikləri isə çox yavaş irəliləyir, banklar, notariat və qeydiyyat orqanları kimi maraqlı tərəflər mövcud sistemi qorumaqda maraqlıdır. Bunlara əlavə olaraq əhalinin böyük hissəsinin gəlirləri rəsmi sənədlərlə təsdiqlənmədiyindən banklar risk meyarlarını yüksək tutmağa davam edir.

Sadələşdirmə həyata keçirilsə orta gəlirli ailələrin mənzil sahibi olması asanlaşar, əmlak bazarı canlanar, qeyri-rəsmi kirayə bazarı azalar və bank sektoruna etibar artar. Lakin həddindən artıq sadələşdirmə ABŞ-da 2008-ci ildə baş verdiyi kimi kredit köpüyünə yol aça bilər və ödəmə qabiliyyəti olmayan borcalanlar sistemə daxil ola bilər.

Ən düzgün yanaşma tam sadələşdirmə deyil, balanslaşdırılmış islahatdır. Bu isə faiz dərəcələrinin tənzimlənməsini, sənəd tələblərinin azaldılmasını, proseslərin rəqəmsallaşdırılmasını və gəlir qiymətləndirməsində çevikliyi əhatə etməlidir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin