İşəgötürənin ödəniş etməməsi: işçinin pensiya və sosial hüquqlarını məhkəmə yolu ilə bərpa etmək mümkündürmü? - HÜQUQŞÜNASDAN AÇIQLAMA

İşəgötürən tərəfindən işçinin əmək haqqından tutulmalı olan sosial sığorta haqları, pensiya fonduna ödənişlər və vergi vəsaitlərinin ödənilməməsi əmək münasibətlərində ciddi hüquqi pozuntu hesab olunur. Bir çox hallarda işçilər bu cür qanunsuzluqlardan yalnız illər sonra, pensiya yaşına yaxınlaşdıqda və ya sosial təminat hüquqlarından istifadə etmək istədikdə xəbər tuturlar. Bu isə həm gələcək pensiya məbləğinə, həm də ümumi sosial təminat hüquqlarına birbaşa təsir göstərir.

Belə hallarda əsas hüquqi sual ortaya çıxır: işçi gec də olsa bu pozuntuları aşkar etdikdə məhkəməyə müraciət edə bilərmi və öz hüquqlarını bərpa etmək üçün hansı imkanlara malikdir? Mövcud qanunvericilik əmək münasibətlərində şəffaflığın qorunmasını tələb etsə də, ödənişlərin edilməməsi faktının sübuta yetirilməsi və iddia müddətləri məsələsi prosesin nəticəsinə ciddi təsir göstərə bilər. Bu baxımdan, işçinin hüquqlarının qorunması, dövlət orqanlarının nəzarət mexanizmləri və məhkəmə praktikasının bu tip mübahisələrdə yanaşması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Əkrəm Həsənov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bu gün belə bir faktın olması çətin məsələdir. Çünki bütün proseslər elektronlaşdırılıb və buna nəzarət edən vergi orqanıdır. Onun sözlərinə görə, vergi orqanı baxır ki, əgər işçiyə əmək haqqı verilirsə, o zaman Dövlət Sosial Müdafiə Fondunada ödənişlər edilməlidir: "Əgər ödənişlər olunmasa vergi orqanı dərhal tədbir görür onsuzda. Amma bu problem əvvəllər olub. Çünki əvvəllər elektronlaşdırma, yəni mərkəzləşdirmə yox idi. Ona görədə indi vətəndaş pensiyaya çıxanda məlum olur ki, pensiya fondunda kapitalı azdır.

Məlum olur ki, hansısa şirkətdə işləyəndə işəgötürən tərəfindən işçinin Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna məcburi sosial sığorta haqqını ödəməyib. Bu keçmişdə dair çox ciddi problemdir. Cavabdeh əlbbətdəki həmin işəgötürəndir, əgər o indidə mövcuddursa. Yaxudda o şirkətin varisləri mövcuddursa onlardan tələb etmək olar vurulan ziyanı. Amma əksər hallarda həmin qurumlar artıq mövcud deyil. Bu halda ləğv edilən şirkətin rəhbəri sağdırsa ondan vurulan zərəri tələb etmək olar. Əgər ləğv edilən şirkətin rəhbəri artıq həyatda deyilsə, o zaman heç bir halda işçinin vurulan zərəri tələb etməsi mümkün deyil".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin