Ayaqlarımızın altında 640 kilometr dərinlikdə nəhəng bir okean gizlənirmiş

Yer üzündə suyun hekayəsindən danışarkən adətən mavi okeanlar, gur axan çaylar və ya torpağın səthinə yaxın şirin su mənbələri yada düşür. Lakin yeni bir kəşf bu ənənəvi təsəvvürləri kökündən dəyişə bilər.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, Nortvestern və Nyu Meksika universitetlərinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan araşdırma göstərib ki, Şimali Amerika qitəsinin dərinliklərində, təxminən 640 kilometr aşağıda nəhəng su ehtiyatı mövcuddur. Bu kəşf suyun yalnız səthdə deyil, planetin ən dərin qatlarında da mövcud olduğunu sübut edir.

Bu qədər dərinlikdə yerləşən su bildiyimiz maye halında göl və ya dəniz yaratmır. Mantiyanın "keçid zonası" adlanan hissəsində yüksək təzyiq və temperatur şəraitində su molekulları parçalanaraq hidroksil radikallarına çevrilir. Bu strukturlar "ringwoodite" adlı parlaq mavi mineralın kristal qəfəsində sıxılıb qalır. Alimlərin hesablamalarına görə, bu bölgədəki süxurların kütləsinin cəmi 1 faizi qədər su belə olsa, ümumi su həcmi Yer üzündəki bütün okeanların üç qatına çata bilər.

Tədqiqat qrupu bu gizli ehtiyatı aşkar etmək üçün Yer qatlarını sanki "dinləyib". ABŞ ərazisində yerləşən 2000-dən çox seysmometrdən əldə edilən məlumatları təhlil edən mütəxəssislər 500-dən artıq zəlzələnin yaratdığı seysmik dalğaların Yer daxilində hərəkətini izləyiblər. Su ilə zəngin süxurların seysmik dalğaları yavaşlatması əsas ipucu olub. Dalğalar mantiyanın keçid zonasına çatdıqda sürətlərinin nəzərəçarpacaq dərəcədə azalması həmin ərazidə materialın "nəmlənmiş" olduğunu təsdiqləyib.

Laboratoriyada "ringwoodite" mineralını sintez edərək onu dərin mantiya şəraitinə məruz qoyan alimlər əvvəlcədən hansı seysmik siqnalların yaranacağını bilirdilər. Tədqiqatın müəlliflərindən Stiv Ceykobsen bu süxurların seysmik məlumatlardakı görünüşünü "sanki tərləyirmiş kimi" ifadə edib. Bu bənzətmə suyun mineral strukturu ilə nə dərəcədə sıx bağlı olduğunu aydın göstərir.

Bu kəşf okeanların mənşəyi ilə bağlı uzun illər davam edən mübahisələri də yenidən gündəmə gətirib. İndiyədək okeanların milyardlarla il əvvəl Yerə dəyən buzlu kometalar nəticəsində yarandığı düşünülürdü. Lakin yeni nəticələr suyun kənardan gəlməkdənsə, zamanla Yer kürəsinin dərinliklərindən səthə sızmış ola biləcəyini göstərir.

Telegramda izləyin