Azərbaycan mətbuatında köşə yazıları və araşdırma məqalələrinin sayı azalır - MEDİA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Son dövrlərdə Azərbaycanda xəbər saytlarında və qəzetlərdə köşə yazıları, araşdırma məqalələri və dərin reportajların sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Əvvəllər oxucular gündəlik xəbərlərlə yanaşı, uzunmüddətli araşdırmalar, analitik yazılar və fərqli mövzularda köşə yazıları ilə daha geniş məlumat alırdılar. Hazırda isə media məkanında daha çox qısa xəbərlər və informasiya tipli materiallar üstünlük təşkil edir. Bu tendensiya oxucuların informasiya alma vərdişlərinə də təsir göstərir və jurnalistikada müxtəlif mövzularda dərin təhlil imkanlarını məhdudlaşdırır.
Mövzu ilə bağlı media eksperti Nicat Abdullayev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bu sual məni də düşündürür və açığı, cavabı bir cümləlik deyil. Onun sözlərinə görə, son dövrlər Azərbaycan mediasında köşə yazılarının azalması təsadüfi proses deyil, bu, media mühitinin ümumi transformasiyasının nəticəsidir: "Əvvəllər köşə yazısı redaksiyanın "ürəyi" idi. Oxucu xəbəri hər yerdən tapa bilərdi, amma mövqeni, şərhi, hadisələrin arxa planını məhz köşə yazısından oxuyurdu. Bu gün isə media daha çox operativliyə köklənib. Xəbəri birinci vermək, klik toplamaq, sosial şəbəkədə paylaşılmaq əsas hədəfə çevrilib. Köşə yazısı isə vaxt istəyir, düşüncə istəyir, məsuliyyət tələb edir. Bu tempdə redaksiyalar çox vaxt belə mətnlərə resurs ayırmırlar.

Digər tərəfdən, köşə yazısı jurnalistin şəxsi mövqeyidir. Şəxsi mövqe isə həmişə riskdir. Rezonans yarada bilər, narazılıq doğura bilər, müzakirə açar. Bir çox media qurumu bu riskləri gözə almaqdansa, rəsmi, neytral, şərhsiz informasiyanı seçir. Nəticədə media təhlükəsiz, amma bir qədər də ruhsuz görünməyə başlayır.

Bir məsələ də var ki, köşə yazarı institutu zəifləyib. Vaxtilə oxucu qəzet və saytı müəllifinə görə açırdı. Bu gün jurnalist brendi formalaşmır, gənc jurnalistlər əsasən xəbər yazmağa yönləndirilir, fikir yazısı üçün nə stimul var, nə də ciddi redaksiya dəstəyi. Üstəlik, bir çox jurnalist öz mövqeyini artıq mediada yox, sosial şəbəkələrdə paylaşmağa üstünlük verir. Facebook statusu, Telegram postu köşə yazısını əvəz edir, amma peşəkar redaktəsiz və məsuliyyətsiz formada.

Oxucu davranışı da dəyişib. Uzun, düşüncəli mətn oxumağa səbr azalıb. Halbuki köşə yazısı məhz düşünmək, sual vermək, mövqe formalaşdırmaq üçündür. Bu janr tələskən oxucu üçün yox, düşünən cəmiyyət üçündür.

Bütün bunlara baxmayaraq, mən hesab edirəm ki, köşə yazısı jurnalistikanın ən vacib janrlarından biri olaraq qalır. Xəbər informasiyadır, köşə yazısı isə mənadır. Media yalnız nə baş verdiyini deməklə kifayətlənməməlidir, niyə baş verdiyini və bunun cəmiyyət üçün nə demək olduğunu da izah etməlidir. Bu funksiyanı köşə yazısı yerinə yetirir.

Köşə yazıları yoxdursa, media sadəcə informasiya ötürücüsünə çevrilir. Köşə yazısı olan media isə düşünən, sorğulayan, ictimai rəyə təsir edən mediadır. Ona görə də bu janrın azalması media üçün yoxsullaşma deməkdir və gec-tez peşəkar jurnalistika bu boşluğu yenidən doldurmaq məcburiyyətində qalacaq".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin