Doğulmamış qızlar: Azərbaycanda davam edən təhlükəli tendensiya - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanda gender bərabərliyi ilə bağlı illərdir aparılan müzakirələrə baxmayaraq, cəmiyyətin dərin qatlarında kök salmış stereotiplər hələ də qalmaqdadır. Xüsusilə ailə daxilində oğlan uşağına üstünlük verilməsi və bu səbəbdən qız uşaqlarının dünyaya gəlməsinin qarşısının alınması ciddi sosial və demoqrafik problem olaraq qalır. Bu tendensiya təkcə fərdi ailə qərarı deyil, həm də gələcəkdə cəmiyyətin sosial balansına və dəyərlər sisteminə təsir göstərə biləcək təhlükəli bir meyldir.
Mövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bizim cəmiyyət daxil olmaqla, eləcə də bəzi cəmiyyətlərdə qadın sayının çoxluğu "artıq yük" kimi göstərilir. Onun sözlərinə görə, halbuki təbiət balanslıdır: "Disbalansı yaradan müharibələr, siyasət, sosial-mədəni manipulyasiya məsələləri, tarixi köklər patriarxal miras düşüncələri olur. Azərbaycan cəmiyyətində hələ də dərinlərdə belə fikir yaşayır; nəsil kişi xətti ilə davam edir, mülk- miras oğlana aiddir, qız isə başqasının evinə gedir və yad sayılır. Bu kimi fikirlərin kökü kənd təsərrüfatı və mülkiyyət modelindən qalma psixoloji arxetipdir.

Ölkədə qanun dəyişir, amma insanların altşüuru dəyişmir. Hələ əsrlərlə oğlan fiqurundan bir illuziya yaradılıb ki, oğlan gücdür, dəstəkdir, dayaq simvoludur, qızlar isə zəif, qərarsız, cehiz xərcləri kimi problem kimi qəbul olunan fikirlər şüuraltında qalaraq, hələ də bu şəkildə davam edir. Halbuki, valideynə ən çox qayğı göstərən də məhz qızlar olur. Məsələn: tarixə nəzər salsaq və müqayisə etsək, tutalım Böyük Britaniya qanunlarına görə ailədə oğlan uşağı yoxdursa, hakimiyyət qıza keçirdi. Bu gün də İngiltərədə cinsiyyətə deyil, gender bərabərliyinə, yəni kim idarə edə bilir hər şey onun üzərinə köçürülür.

Amma tarixən Azərbaycan siyasi sistemində istər mülk, istərsə hakimiyyət heç vaxt qıza keçməyib. Ancaq kişinin qohumlarına keçə bilərdi, hətta istisnalar da olmayıb. Çünki hakimiyyət "ordu" düşüncəsi ilə bağlı olub. Çox oğlan, çox əsgər deməkdir. Bu kütləvi psixologiya sistemi zamanla elə qurulub ki, cəmiyyətdə oğlan uşağının doğulmasının vacibliyini, elə qadınlar özləri qadınlara ötürüb. Amma niyəsini özləri də bilmədən. Sadəcə qeyd etdiyim kimi hələ, əsrlər öncədən oğlan uşaqları bəzi cəmiyyətlərdə illuziyalaşdırıb təqdim olunub. Problemin həll olunması üçün insanlar sadəcə savadlanmalıdır. Valideynin qız uşağının dünyaya gəlməsi ilə bağlı narazıçılığı sadəcə bir savadsızlıq davranışıdır. Təbiət səhv etmir. Təbiətin işi balans yaratmaqdır".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin