Neftin qiyməti 30-40 dollara düşə bilər? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Dünyada gedən proseslər, ABŞ-ın Venesuelaya hücumu və Nicolas Maduronun həbsi, eyni zamanda Yaxın Şərq böhranı və İrandakı etirazlar neftin qiymətinin ucuzlaşmasına səbəb olur. Bloomberg, The Financial Times, The Wall Street Journal kimi Qərb media quruluşları neftin qiymətinin 2026-cı il ərzində 30-40 dollar səviyyəsinə düşəcəyini proqnozlaşdırırlar. Bəs görəsən həqiqətəndə bu il ərzində neftin qiyməti kəskin şəkildə ucuzlaşa bilərmi?
Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Natiq Cəfərli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, neftin qiymətinin ucuzlaşacağı dəqiqdir. Onun sözlərinə görə, ucuzlaşmanın səbəbi həm neft bolluğudur, həm Venesuela ətrafında hadisələr yəni Amerikanın faktiki olaraq Venesuela neftinə əl qoymasıdır: "Amma daha siyasi səbəblərdə var. Donald Tramp ucuz neft streategiyasını Rusiyaya təzyiq vasitəsi kimi düşünür. Həmdə Noyabrda Amerikada ara seçkiləri keçiriləcək. Konqresin və Senatın tərkibinin formalaşması üçün yeni seçkilər keçiriləcək. Amerika seçicisi üçün ən vacib intiqator benzin qiymətləridir. Benzin ucuzlaşanda hakimiyyətdə olan partiyanın nümayəndələrinin seçilmək üçün daha çox şansı yaranır. Bundan başqa Amerika avtomobil ölkəsi olmaqla yanaşı, həmdə yükdaşımaların 70%-i avtomobillərlə həyata keçirilir.

Benzinin və Dizelin qiymətinin düşməsi təbiiki inflyasiyayada təsir edəcək, yəni qiymətlərin aşağı düşməsinə səbəb olacaq ki, buda Trampə və onun komandasına əlavə səs və xal gətirə bilər. Amma neftin qiymətinin birdən-birə 30-40 dollara düşməsi inandırıcı deyil. Çünki bu Amerika istehsalçılarınada ziyandır. Amerikada neft istehsalıçıları var və Amerika bu gün dünyada bir nömrəli neft istehsalıçısıdır. Amerikada gündəlik ortalama 13,5 barrel neft istehsal olunur. Bu göstərici Səüdiyyə Ərəbistanı və Rusiyadanda çoxdur. Amerikada istehsalçıların maya dəyəri hardasa 45 dollar civarındadır.

Ona görədə qiymətlərin birdən-birə 30-40 dollara düşməsi Amerikada yüzlərlə neft hasilatçısının bonkrot olmasına səbəb ola bilər. Amerikanın əlində elə rıçaq varki, neftin qiymətini tənzimləyə bilir. Ona görədə mən neftin qiymətinin 30-40 dollara düşəcəyinə inanmıram. Olsada bu bir neçə günlük yəni müvəqqəti ola bilər. Neftin qiymətinin ortalama 50-55 dollar olması ehtimalı daha yüksəkdir. Yəni indiki qiymətlərdən 10-12 dollar aşağı olması mümkündür ki, buda həm istehsalçılara, həmdə istehlakçılara sərf edir. Azərbaycana gəldikdə isə bizim icmal büdcəmiz 65 dollardan götürülüb.

Yəni neftin qiyməti neçiyə olursa olsun, neft fondundan nə qədər nəzərdə tutulubsa yəni səhv etmirəmsə 13-14 milyard dollar vəsait var o vəsait büdcəyə köçürüləcək. Bizim icmal büdcəmizdə problem yaranacaq. Eyni zamanda idxal-ixrac əməliyyatlarında problem yaranacaq. Yəni əgər neftin qiyməti ucuzlaşacaqsa, mənfi saldo yaranacaq. Bizim makro iqtisadi göstəricilərə və ÜDM-in artım tempinə, yəni Azərbaycanın makro rəqəmlərinə ciddi mənfi təsir göstərəcək təbiiki".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin