Bir çox ölkədə mərkəzləşdirilmiş kamera sistemi var, Azərbaycanda niyə yoxdur? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Son illər məktəblərdə baş verən zorakılıq halları, şagirdlər arasında münaqişələr və təhlükəsizliklə bağlı insidentlər təhsil müəssisələrində nəzarət mexanizmlərinin aktuallığını bir daha gündəmə gətirir. Bir çox ölkələrdə məktəblər mərkəzləşdirilmiş kamera sistemləri vasitəsilə vahid nəzarət altında saxlanıldığı halda, Azərbaycanda bu sahədə hələ də sistemli və ümumi yanaşma formalaşmayıb. Mövcud vəziyyət isə məktəblərdə baş verən hadisələrin vaxtında araşdırılmasını və məsuliyyətin dəqiq müəyyənləşdirilməsini çətinləşdirir.
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Elşən Qafarov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, müasir dünyada müəssisələrdə, o cümlədən təhsil müəssisələrinin idarə edilməsinə nəzarət sistemində IP texnologiyalarının, İKT texnologiyalarının, o cümlədən müşahidə kameralarının istifadəsi çox geniş yayılıb. Onun sözlərinə görə, ancaq reallıq ondan ibarətdir ki, ölkədə təhsil müəssisələrində 10 ildən artıqdır ki, təhsil müəssisələrində tərbiyə sistemi yəni tərbiyə mühiti aradan qalxıb. Bu reallıqdır: "Bu gün əslində Elm və Təhsil Nazirliyi, Məktəbə qədər təhsil üzrə Dövlət Agentliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi özü maraqlı olmalıdır ki, məktəblərdə müşahidə kameraları olsun. Eyni zamanda həmin müşahidə kameraları təhsil idarə etmə orqanlarına, xüsusi müəssisələrdə Sosial Xidmətlər Agentliyinə və eyni zamanda təhsil müəssisələrində valideynlərində girişi ola biləcək bir sistem yaradılmalıdır ki, hər şey şəffaf olsun. Bu məktəbə qədər təhsil müssisələrinə, ümumtəhsil müəssisələrinə, xüsusi təhsil müəssisələrinə hamısına aiddir. Xüsusi təyinatlı təhsil müəssisələri istisna olmaqla. Ancaq məsələ ondadır ki, təhsil idarə etmə orqanları bunda maraqlı deyillər.

Məsələnin bir hissəsində maraqlıdırlar. Dövlət büdcəsi hesabına böyük vəsaitlər ayrılır. Məktələrdə və məktəbə qədər təhsil müəssisələrində kameralar quraşdırılır. Amma bu kameraların mərkəzləşdirilmiş nəzarət sistemi yoxdur. Sual olunur ki, niyə yoxdur? Çünki özləri bilirlər ki, mərkəzləşdirilmiş nəzarət sistemini qursalar, məktəblərdə baş verənləri daha aydın görə bilərlər. Eyni zamanda valideynlər, hər kəs girib görə bilərlər. Burda da məktəblərdəki real vəziyyət üzə çıxacaq. Bu gün Azərbaycan məktəblərində, xüsusi ilədə şəhər yerlərində yuxarı sinif uşaqları aşağı sinif uşaqlarını məcbur edirlər gündəlik və həftəlik onlara kiçikdə olsa pul ödəyirlər. Şagirdlər arasında cinsi zorakılıq, bullinq halları kütləvi hal alıb. Məktəb direktorlarının bütün işi məktəbdə təlim-tərbiyə sistemini qurmaq deyil, baş verənləri gizlətməkdir. Çünki hansı məktəbdə hadisə ictimailəşdisə o məktəb direktorunu işdən çıxardırlar.

Bəzən elə hallar varki məktəb direktoru gedib müəyyən vəsait təklif edir valideynəki məsələni ictimailəşdirməsin. Ona görədə bu gün məktəblərdə baş verən biabırçılıqları müşahidə kameraları üzə çıxardacaq. Oda Elm və Təhsil Nazirliyinə maraqlı deyil. Ancaq beynəlxalq sistemdə məktəblərdə qurulan kamera sisteminə həm təhsil idarə etmə orqanları baxa bilir, həmdə xüsusi hal varsa hüquq mühafizə orqanları ora giriş əldə edə bilirlər. Eyni zamanda hər bir valideyndə övladı ilə bağlı informasiya əldə etmək istəyirsə sistemə girə bilir. Yəni orda qeyri-adi bir şey yoxdur. Amma reallıq budur ki, bizdə bunu etmək istəmirik. Ona görə etmək istəmirik ki, bizdə baş verənləri gizlətməklə məşğuldurlar. Məktəblərimizdə vəziyyət göründüyündən qat-qat ağırdır.

Region məktəblərində bir çox hallarda dərslər keçirilmir. O cümlədən Bakı məktəblərində. Yuxarı siniflərdə uşaqlar dərsdə yoxdur. Hamı hazırlıqlardadır. Hazırlığa getməyənlərdə görür ki, sinif yoldaşları məktəbə gəlmir, onlarda dərsə getmirlər. Məktəblər boşalıb və təhsilin bu qədər acınacaqlı olduğu bir dövrdə təbiiki təhsil idarə etmə orqanlarına maraqlı deyilki bu sistem mərkəzləşsin. Heç valideynləri o sistemə buraxmasalar belə, istənilən halda yoxlama zamanı o video görüntüləri izləyə bilərlər və araşdırırlar. Nəticədə məktəblərdəki vəziyyət üzə çıxar və nəticə etibarı ilə təhsilin bu vəziyyətdə olmasına əyani sübut olar. Ona görədə buna maraqlı deyillər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin