"Valideyn özü səliqəyə diqqət etmirsə, uşaqdan bunu gözləmək mənasızdır" - Psixoloq
Valideynlərin ən çox narahat olduğu məsələlərdən biri uşaqlarda səliqə və məsuliyyət vərdişlərinin formalaşdırılmasıdır. Bu proses nə cəza, nə də təzyiqlə deyil, müntəzəm müşahidə, nümunə və motivasiya ilə mümkündür.
Psixoloq Aytəkin Əliyeva BiG.AZ-a bildirib ki, səliqə anlayışı uşaqlar üçün abstrakt məfhumdur və onu anlamaq üçün müşahidə və təcrübə vacibdir:
"Uşaqda səliqə, məsuliyyət, nizam-intizam kimi keyfiyyətlər frontal payın inkişafı ilə birbaşa bağlıdır. Beynin bu hissəsi 10–12 yaşa qədər tam formalaşmadığı üçün, uşaqlardan ‘niyə otağını yığmadın?’ kimi suallarla nəticə gözləmək düzgün deyil. Əvəzində nümunə göstərmək və davranışa müsbət reaksiya vermək lazımdır.
Səliqə vərdişi oyuna çevriləndə uşaq onu daha tez mənimsəyir. Məsələn, "kim oyuncaqları daha tez yerinə qoyacaq?" kimi kiçik yarışlar uşaqlarda məsuliyyət hissini artırır. Əgər uşağa otağını toplamaq əmr kimi deyil, maraqlı fəaliyyət kimi təqdim olunsa, bu, beynində ‘müsbət nəticə’ ilə əlaqələnir.
Əgər valideyn özü səliqəyə diqqət etmirsə, uşaqdan bunu gözləmək mənasızdır. Valideyn masanı, yatağı, paltarları səliqəyə saldıqca və bunu sakit, tələbsiz şəkildə etdikcə, uşaq da onu təqlid etməyə başlayır".
Uşağı səliqəsizliyə görə cəzalandırmaq doğru deyil, çünki bu zaman vərdiş qorxuya çevrilir.
Ən sağlam yanaşma müsbət davranışın təşviqidir. Uşaq otağını topladıqda, "sən bunu çox gözəl etmisən" kimi sadə təriflər kifayət edir. Daimi hədiyyə vermək də zərərlidir, çünki davranışın motivi mükafat olur, vərdiş isə sabit qalmır.
Uşaqlarda səliqə vərdişi formalaşdırmaq üçün əsas şərt davamlılıq, səbir və nümunədir. Uşağın yaşına uyğun tələblər qoymaq, onu məsuliyyətlə tərifləmək və ailədə ümumi nizam yaratmaq bu prosesin təməlini təşkil edir.
Uşağa "səliqəli ol" demək əvəzinə, səliqə göstərmək daha təsirlidir" .
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 630 Tarix: 07 noyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş"İlhamə xanımla sevgili olduğumu deyənlər cahil insanlardır"
"İlhamə xanımla axırıncı klipə çəkiləndən sonra əlimlə bu sondur işarəsi göstərmişdim. Demişdilər ki, adam da primadonnaya belə edər? Başa saldım ki, bu qədər bəsdir. İlhamə Quliyeva ilə çalışmağımın heç bir çətinliyi yox idi. Onunla həyat yaşamırdım ki. Mənə qarşı heç bir kaprizi yox idi. İlham
13:26 316 Qayınata gəlinindəki kartı almaq üçün evə çağırıbmış…
Ötən gün Sabunçu rayonu Ramana qəsəbəsində şəhid Səxavət Məmmədovun 60 yaşlı atası Adıgözəl Məmmədovun 31 yaşlı gəlini Gülüzar Məmmədovanı qətlə yetirməsi hadisəsi ilə bağlı bəzi iddialar yayılıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Məmmədovların qonşuları -a hadisənin tamah məqsədilə törədildiyin
16:47 350 Barselonada 700 il sonra İspan kraliçasının meyiti tapıldı
Barselonada qazıntılar zamanı İspan kraliçasının qalıqları tapılıb. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, XIV əsrdə əsası qoyulmuş Santa Maria de Pedralbes Monastery monastırının ərazisində aparılan qazıntılar aparılıb. Tapılan skeletlər arasında Elisenda de Monkadanın qalıqları da olub. Araqon v
18:15 150 Bəhreyn vətəndaşlarının İran və İraqa səyahətini qadağan etdi
Bəhreyn Daxili İşlər Nazirliyi çərşənbə axşamı bildirib ki, mövcud təhlükəsizlik vəziyyəti ilə əlaqədar olaraq vətəndaşlarının İran və İraqa səyahət etməsi qadağan edilib. BİG.AZ The Jerusalem Post-a istinadən xəbər verir ki, Bəhreyn həmçinin İran və İraqda olan vətəndaşlarını təcili olaraq bu ölkələr
14:40 182 Yağış yağacaq
Bakıda və Abşeron yarımadasında mayın 3-də gecə bəzi şəhərətrafı ərazilərdə qısamüddətli az yağış yağacağı ehtimalı var. xəbər verir ki, bu barədə Milli Hidrometeorologiya Xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, ölkədə hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəy
13:34 211 Uşaqları texnologiyadan uzaq saxlamaq çıxış yolu deyil
"Ümumiyyətlə, uşaqları və yeniyetmələri rəqəmsal dünyadan tamamilə uzaq saxlamaq nə real, nə də düzgün yanaşmadır. Çünki müasir dövrdə təhsil, ünsiyyət və məlumat əldə etmək imkanları texnologiyalarla sıx bağlıdır. Buna görə də əsas məqsəd uşağın əlindən telefonu almaq deyil, ona texnologiyada
14:05 160 50 min manatdan yuxarı məbləğdə leqallaşdırma daha ağır cəzalandırılır
"Cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakı leqallaşdırma dedikdə cinayət yolu ilə əldə edildiyini bilə-bilə əmlakın əldə edilməsinin həqiqi mənbəyini gizlətmək və ya cinayət törətmiş şəxsin məsuliyyətdən yayınması üçün ona kömək etmək məqsədilə belə əmlakın konversiyası və ya köçürülməsi, yaxud həmi
14:26 193 56 aptekdə yoxlama - 18-də nöqsan tapıldı
May ayında ümumilikdə 56 aptekdə yoxlama aparılıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Səhiyyə Nazirliyinin Analitik Ekspertiza Mərkəzi məlumat yayıb. Yoxlamalardan biri Bakı şəhərində, 55-i isə respublikanın digər şəhər və rayonlarında yerləşən apteklərdə həyata keçirilib. Keçirilən yoxlamaları
14:15 166 Dörd səhvə görə sobanız daha pis işləyir və xarab olur
Sobadan düzgün istifadə etməmək yalnız yeməkləri korlamır, həm də texnikanın sıradan çıxmasını sürətləndirir. Ən çox rast gəlinən səhvlərdən biri bişirmə zamanı sobanın qapısını tez-tez açmaqdır. Bu isə qızdırıcı elementlərin və rezin izolyasiyaların daha tez aşınmasına səbəb olur. bu 4 səhvi təqdi
19:45 124 
