Asudə vaxt dərsdən vacibdir: Məktəblərdə balans niyə pozulub?

"Orta məktəblərdə şagirdlərin asudə vaxtının səmərəli təşkil olunmaması təhsil prosesinin keyfiyyətinə və uşaqların sosial-emosional inkişafına birbaşa təsir göstərir. Uşaqların asudə vaxtı — onların yaradıcılığını, sosial bacarıqlarını və psixoloji tarazlığını formalaşdıran əsas amildir. Lakin bu müddət çox vaxt formal xarakter daşıyır".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

O, qeyd edib ki, hazırda Azərbaycan məktəblərində dərs yükü beynəlxalq göstəricilərlə müqayisədə xeyli çoxdur. DİM və Elm və Təhsil Nazirliyinin 2024-cü il hesabatına görə, 9–11 yaşlı uşaqların dərs və əlavə məşğələ vaxtı həftədə 40 saata çatır. Bu, ÜST-ün tövsiyə etdiyi normanı 30%-dən çox aşır və nəticədə uşaqların öyrənmə motivasiyası azalır:

"Qanunvericilikdə məktəblərin dərsdənkənar fəaliyyətləri təşkil etməsi tələb olunsa da, bu norma çox hallarda yalnız kağız üzərində qalır. Əksər məktəblərdə real fəaliyyət göstərən dərnəklər yoxdur, uşaqlar vaxtlarının çoxunu ev tapşırıqlarına və repetitor dərslərinə sərf edirlər. Halbuki beynəlxalq tədqiqatlar göstərir ki, asudə vaxtı yaradıcılıq və sosial fəaliyyətlərlə zəngin olan uşaqların akademik nəticələri 15%-ə qədər yüksək olur.

Nazirliyin son illərdə tətbiq etdiyi "STEAM dərnəkləri", "Kiçik Akademiyalar" və "Məktəb Liqası" kimi layihələr bu istiqamətdə müsbət addımdır, lakin regionlarda bu imkanlar hələ də məhduddur. Əsas problem isə mərkəzləşdirilmiş idarəetmə və təşəbbüsün azlığıdır. Məktəblər çox zaman hesabatlarla məşğul olur, real inkişaf isə ikinci plana keçir.

Finlandiya və Yaponiyada asudə vaxt dərslə eyni dəyərə malikdir. Uşaqlar günün ikinci yarısını idman, sənət, robototexnika və könüllülük işlərinə sərf edir. Azərbaycan məktəblərində də bu modelin tətbiqi həm uşaqların yaradıcılığını, həm də emosional sabitliyini artırar.

Nəticə etibarilə, təhsil sisteminin məqsədi yalnız bilik ötürmək deyil, həm də xoşbəxt, balanslı insan yetişdirməkdir. Bu məqsədə çatmaq üçün asudə vaxtın səmərəli təşkili artıq seçim deyil — zərurətdir".

Telegramda izləyin