"Cəza" yalnız intizam naminə tətbiq edilməməli, uşağın inkişafına xidmət etməlidir" - Psixoloq

"Cəza" yalnız intizam naminə tətbiq edilməməli, uşağın inkişafına xidmət etməlidir" - PsixoloqUşaqların intizamını təmin etməyə çalışan valideynlər arasında "cəza nə olmalıdır?" sualı daim müzakirə mövzusudur.

Psixoloq Aysel Əzizli BiG.AZ-a bildirib ki, Təsirsiz və zərərli cəzalar həm uşaqda qorxu və etibarsızlıq yarada, həm də davranışın uzunmüddətli düzəlməsinə mane ola bilər.

"Uşaqlara tətbiq olunan cəza təkcə davranışı dəyişdirməməlidir. O, uşağın necə düşündüyünü, niyə belə davrandığını başa düşməyə və düzgün davranışın necə olduğunu öyrətməyə xidmət etməlidir. Fiziki cəza, alçaltma və utandırma uşağın psixikasına zərər verə, inamını sarsıda və gələcəkdə münasibətlərində problemə çevrilə bilər.
Uşağı vurmaq, bağırmaq və ya alçaltmaq təkcə dərhal itaət əldə edə bilər, uzun müddətdə isə qorxu, depressiya və davranış problemlərinə gətirə bilər.
Uşağın hərəkəti ilə əlaqəli və birbaşa nəticələr (məsələn, əgər oyuncaq ilə başqasına zərər veribsə, oyuncaq müvəqqəti götürülür) daha öyrədicidir.
Qaydalar ailə daxilində hamı tərəfindən eyni cür tətbiq olunmalıdır. Valideynlər arasında uyğunsuzluq uşaqda çaşqınlıq yaradır.
Uşağa "mən sənin davranışından narahatam, çünki…", "bu belə təhlükəlidir" kimi cümlələrlə səbəbi izah etmək, empatiya qurmaq vacibdir.
Yaxşı davranışları tərifləndirmək, bal sistemləri və ya kiçik mükafatlar uşağı doğru hərəkətlərə təşviq edir.
Uşağı səhvini düzəltməyə təşviq edin. "Sənin bu hərəkətinlə nə dəyişə bilər? Bunu necə düzəldə bilərsən?" Bu, məsuliyyəti inkişaf etdirir.
Sakitləşməsi üçün qısa fasilə (uşağın yaşına uyğun və həddindən artıq olmadan) faydalı ola bilər — məqsəd cəzadan ziyadə, emosiyaların tənzimlənməsidir.
Valideynlər öz stresini və reaksiyasını da izləməlidirlər. Çox yorğun və əsəbi olduqda daha sərt və arzuolunmaz metodlara əl atmaq ehtimalı artır. Dəstək axtarmaq — ailə, dost və ya mütəxəssis — o qədər də zəiflik deyil; əksinə, valideynlik üçün məsuliyyətli addımdır."

"Cəza" yalnız intizam naminə tətbiq edilməməli, o, uşağın öyrənməsinə, məsuliyyət və empati inkişafına xidmət etməlidir.
Valideynin məqsədi nəzarət deyil, həm də öyrətmək və uşağın emosional təhlükəsizliyini təmin etməkdir".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 752   Tarix: 01 oktyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Balıq bazarında bahalaşma var - Video

Bir həftədir bəzi balıqların qiymətində artım müşahidə olunur. BİG.AZ Xəzər TV-yə istinadən bildirir ki, balıq almaq istəyənlər bazarda fərqli qiymətlərlə qarşılaşırlar. Satıcıların sözlərinə görə, ötən həftə ilə müqayisədə bəzi balıq növlərinin qiymətində artım var. Xüsusilə İrandan gətirilən məhsullard

15.11.2026 200
.

İran BAEA ilə əməkdaşlıqda dəyişiklik gözləmir

İran Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) ilə əməkdaşlıqda dəyişiklik gözləmir. "Report" xəbər verir ki, bunu İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib. "Bu vəziyyət davam etdiyi müddətdə İranla agentlik arasında əməkdaşlıqda dəyişiklik gözləyə bilmərik. Çünk

15.11.2026 166
.

Ölüm saçan döşəklər: Yeddi nəfər həyatını itirib, 35 nəfər ağır xəsarət alıb

ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) "Medline" şirkətinin istehsal etdiyi qüsurlu ortopedik döşəklərlə bağlı yeddi nəfərin həyatını itirdiyini açıqlayıb. xəbər verir ki, bu barədə FDA-nın rəsmi saytında məlumat yayımlanıb. Məlumata görə, "Medline" şirkətinə yeddi ölüm və 35 ağı

15.11.2026 146
.

"Başı ağrıyırmış, hamama gedib..." - Yataqxanada tələbənin ölümünün təfərrüatı - VİDEO

Azərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) yataqxanasında tələbə qızın ölümü ilə bağlı bəzi detallar məlum olub. BİG.AZ "Xəzər" TV-yə istinadən xəbər verir ki, tələbənin meyitini onunla birlikdə yaşayan bacısı aşkarlayıb. Yataqxanada qalan tələbələrdən biri hadisə barədə danışıb:. "Bir sayl

15.11.2026 231
.

Azərbaycanda pambıq istehsalının 4 illik proqnozu açıqlanıb

Gələn il Azərbaycanda pambıq istehsalının 351,9 minə tona çatacağı proqnozlaşdırılır. "Report" xəbər verir ki, bu, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin layihəsində öz əksini tapıb. Məlumata görə, bu, 2026-cı il proqnozuna nisbətən 11,1 % çoxdur. 2028-ci ildə pambıq istehsalının 373,8 min to

15.11.2026 195
.

Minaya düşərək həlak olan şəxs 2 övlad atası olub - YENİLƏNİB

Minaya düşərək həlak olan şəxs 2 övlad atası olub. -ın məlumatına görə, Ağstafa rayonunda minaya düşərək həlak olan, Qazax rayonunun Ürkməzli kənd sakini, 1986-cı il təvəllüdlü Rəsul Şahin oğlu İbrahimov ailəli olub, 2 övladı var. Hadisə nəticəsində ağır xəsarətlər alan 1982-ci il təvəllüdlü Sahib İzo

15.11.2026 396
.

Koşta: Aİ Ukrayna üzrə danışıqlarda iştirak etmək üçün vahid komanda formalaşdırıb

Avropa İttifaqı (Aİ) Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin nizamlanması üzrə danışıqlarda Aİ institutları və "İstəklilər koalisiyası"na daxil olan E5 ölkələri tərəfindən təmsil olunacaq. "Report"un Avropa bürosu xəbər verir ki, bunu Aİ Şurasının sədri Antonio Koşta yekun mətbuat konfransınd

15.11.2026 195
.

Avropa lideri Ukraynanı NATO-ya dəvət etdi

"Ukrayna NATO-da mühüm rol oynayır və alyansda tamhüquqlu yerini tutmalıdır". xəbər verir ki, bunu Fransa Prezidenti Emmanuel Makron "X" sosial şəbəkəsindəki paylaşımında bildirib. O, həmçinin Parisin tərəfdaşları ilə birlikdə Ukrayna ərazisində ədalətli və davamlı sülhün təmin olunmasın

15.11.2026 201
.

Bu ərazilərdə SU OLMAYACAQ

Magistral su xəttində baş vermiş qəzanın aradan qaldırılması işləri ilə əlaqədar Səbail rayonunun bəzi ərazilərinin, Qaradağ rayonunun Lökbatan, Səngəçal, Ümüd, Sahil, Qızıldaş, Buta, Korgöz, Şanqar qəsəbələrinin, AZNS yaşayış massivinin içməli su təminatı 16 noyabr tarixində gün ərzində mərhələlərl

15.11.2026 369
.