"Cəza" yalnız intizam naminə tətbiq edilməməli, uşağın inkişafına xidmət etməlidir" - Psixoloq

"Cəza" yalnız intizam naminə tətbiq edilməməli, uşağın inkişafına xidmət etməlidir" - PsixoloqUşaqların intizamını təmin etməyə çalışan valideynlər arasında "cəza nə olmalıdır?" sualı daim müzakirə mövzusudur.

Psixoloq Aysel Əzizli BiG.AZ-a bildirib ki, Təsirsiz və zərərli cəzalar həm uşaqda qorxu və etibarsızlıq yarada, həm də davranışın uzunmüddətli düzəlməsinə mane ola bilər.

"Uşaqlara tətbiq olunan cəza təkcə davranışı dəyişdirməməlidir. O, uşağın necə düşündüyünü, niyə belə davrandığını başa düşməyə və düzgün davranışın necə olduğunu öyrətməyə xidmət etməlidir. Fiziki cəza, alçaltma və utandırma uşağın psixikasına zərər verə, inamını sarsıda və gələcəkdə münasibətlərində problemə çevrilə bilər.
Uşağı vurmaq, bağırmaq və ya alçaltmaq təkcə dərhal itaət əldə edə bilər, uzun müddətdə isə qorxu, depressiya və davranış problemlərinə gətirə bilər.
Uşağın hərəkəti ilə əlaqəli və birbaşa nəticələr (məsələn, əgər oyuncaq ilə başqasına zərər veribsə, oyuncaq müvəqqəti götürülür) daha öyrədicidir.
Qaydalar ailə daxilində hamı tərəfindən eyni cür tətbiq olunmalıdır. Valideynlər arasında uyğunsuzluq uşaqda çaşqınlıq yaradır.
Uşağa "mən sənin davranışından narahatam, çünki…", "bu belə təhlükəlidir" kimi cümlələrlə səbəbi izah etmək, empatiya qurmaq vacibdir.
Yaxşı davranışları tərifləndirmək, bal sistemləri və ya kiçik mükafatlar uşağı doğru hərəkətlərə təşviq edir.
Uşağı səhvini düzəltməyə təşviq edin. "Sənin bu hərəkətinlə nə dəyişə bilər? Bunu necə düzəldə bilərsən?" Bu, məsuliyyəti inkişaf etdirir.
Sakitləşməsi üçün qısa fasilə (uşağın yaşına uyğun və həddindən artıq olmadan) faydalı ola bilər — məqsəd cəzadan ziyadə, emosiyaların tənzimlənməsidir.
Valideynlər öz stresini və reaksiyasını da izləməlidirlər. Çox yorğun və əsəbi olduqda daha sərt və arzuolunmaz metodlara əl atmaq ehtimalı artır. Dəstək axtarmaq — ailə, dost və ya mütəxəssis — o qədər də zəiflik deyil; əksinə, valideynlik üçün məsuliyyətli addımdır."

"Cəza" yalnız intizam naminə tətbiq edilməməli, o, uşağın öyrənməsinə, məsuliyyət və empati inkişafına xidmət etməlidir.
Valideynin məqsədi nəzarət deyil, həm də öyrətmək və uşağın emosional təhlükəsizliyini təmin etməkdir".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 611   Tarix: 01 oktyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Masazırdakı çökən yolla bağlı - Rəsmi açıqlama

Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyi Masazırda çökən yolla bağlı açıqlama yayıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, açıqlamada bildirilib ki, çökmə hadisəsi Xırdalan-Masazır-Novxanı avtomobil yolundan ayrılaraq Zəngilan rayonundan olan qaçqın və məcburi köçkünlərin məskunlaşdığı şəhərciy

16:47 184
.

MSK sədrinin eks-gəlininə veriləcək 300 minlik əmlakın - Siyahısı

Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) sədri Məzahir Pənahovun oğlu Məhəmməd Pənahovla keçmiş həyat yoldaşı H.Pənahova arasındakı məhkəmə çəkişməsi başa çatıb. Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bir müddət əvvəl Bakı Apellyasiya Məhkəməsi qadına çatmalı olan əmlakın ona qaytarılması barədə qərar çıxars

13:57 345
.

Qaradağda yolu sel apardı - Belə keçirlər-Video

Paytaxtın Qaradağ rayonunun Umbakı qəsəbəsi yaxınlığında Ceyrankeçməz çayı üzərində yerləşən və keçən il sel sularının dağıtdığı körpünün ətrafında təhlükəli vəziyyət yaranıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, çaya sel gəlməsi və körpünün yaxınlığından keçən yolun da yararsız hala düşməsi ilə ik

16:26 227
.

ABŞ və İsrail İranın polad sənayesini bombaladı

ABŞ və İsrail qüvvələri İranın mərkəzi və cənub-qərb bölgələrində yerləşən bir neçə poladtökmə kompleksinə zərbə endirib. BİG.AZ Associated Press-ə istinadən xəbər verir ki, ilkin məlumatlara görə, İsfahan əyalətində fəaliyyət göstərən və ölkənin ən böyük polad şirkətlərindən biri sayılan Mobarakeh Stee

15:32 176
.

İsrail ordusu yenidən Tehranı bombalayıb

İsrail Hərbi Hava Qüvvələri Tehranda İranın bir neçə silah istehsalı obyektini bombalayıb. APA xəbər verir ki, bu barədə İsrail ordusu məlumat yayıb. Məlumata görə, hədəflər arasında ballistik raket başlıqları istehsalı müəssisəsi, "müasir silahlar" komponentləri üzrə tədqiqat və inkişaf mərkəzi

31.03.2026 474
.

"Torpağımızı qazırlar, məhkəmənin qərarını saymırlar" - MTK və vətəndaş arasında qalmaqal (VİDEO)

Paytaxtın Binəqədi rayonu, Rəsulzadə qəsəbəsində yaşayan sakinlər Baku TV-nin qaynar xəttinə müraciət edərək bildiriblər ki, ərazidə bina inşa edən şirkət vətəndaşların hasarını uçurub və nəticədə qəzalı vəziyyət yaranıb. Şikayətçi Şahin Hüseynov qeyd edib ki, tikinti aparan şirkət qanunsuz fəaliyyə

12:05 234
.

Elnur ölümdən döndü

Müğənni Elnur Məmmədov bir neçə gün əvvəl təqdim etdiyi "Nərgiz" klipinin çəkilişlərində yaşadığı qəzadan danışıb. Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, "Afaqla 10lar" proqramında qonaq olan sənətçi ölümdən döndüyünü bildirib:. "Cıdır düzündə, Hacı Zeynalabdın Tağıyevin ev muzeyind

14:38 310
.

Politico: Demokratlar Hakimiyyətdə Olsaydı, Avropa ABŞ-ı Dəstəkləyərdi - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

ABŞ prezidenti Donald Tramp NATO müttəfiqlərini, xüsusilə Böyük Britaniya və Fransanı, İranla davam edən müharibədə Vaşinqtonun çağırışlarına cavab verməməkdə sərt şəkildə tənqid edib. Tramp sosial media paylaşımında Britaniyanı İranla mübarizədə iştirak etməməkdə, Fransanı isə İsrailə gedən hərbi təchiza

14:23 193
.

Rusiya Luqansk vilayətinin işğalının başa çatdığını açıqlayıb

Rusiya Müdafiə Nazirliyi Luqansk vilayətinin işğalının tam başa çatdığını bəyan edib. BİG.AZ CBS News-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə qurumun yaydığı rəsmi məlumatda bildirilib. Müəllif: İlkin Məmmədkərimov [hh4-unikal]

16:11 183
.

TOP MP3