Xarici tələbələr üçün dövlət hesablı təhsil: Azərbaycan beynəlxalq təhsil mərkəzinə çevrilir

"Bakıda keçirilən "THE Avrasiya Universitetlərinin Sammiti" həm region, həm də Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyət daşıyan təhsil hadisəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Təhlil göstərir ki, belə beynəlxalq tədbirlər ölkənin ali təhsil sistemini qlobal şəbəkəyə daha sıx inteqrasiya edir, eyni zamanda Azərbaycanın xarici tələbələr üçün cəlbedici mərkəzə çevrilməsinə imkan yaradır. Sammitdə səsləndirilən əsas məqamlardan biri xarici tələbələrin Azərbaycan dövlətinin hesabına təhsil ala bilməsi ilə bağlı qərar oldu ki, bu, təhsildə beynəlmiləlləşmə kursunun daha aydın istiqamətə yönəldiyini göstərir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

O, qeyd edib ki, Azərbaycan Respublikasının "Təhsil haqqında" Qanununda təhsilin əsas prinsiplərindən biri kimi beynəlxalq əməkdaşlıq və qlobal təhsil məkanına inteqrasiya xüsusi qeyd olunur. Həmçinin "Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası"nda ölkənin ali məktəblərinin beynəlxalq nüfuzunun artırılması, xarici tələbələrin cəlb edilməsi prioritet hədəflər sırasındadır. Bu baxımdan dövlət hesabına xarici tələbələrin oxuma imkanının verilməsi qanunvericilikdə təsbit olunmuş bu prinsiplərin reallaşmasına xidmət edir. Statistik göstəricilərə nəzər yetirdikdə görünür ki, hazırda Azərbaycanda təhsil alan xarici tələbələrin sayı 30 mindən bir qədər çoxdur və onların əksəriyyəti qonşu ölkələrdən gəlir. Sammitdə elan olunan qərar isə bu sayın daha sürətlə artacağına işarə edir:

"Müsbət tərəf ondan ibarətdir ki, bu addım Azərbaycanın "yumşaq güc" imkanlarını gücləndirir. Xarici tələbələrin ölkədə təhsil alması yalnız ali məktəblərin maliyyə dayanıqlılığı üçün deyil, həm də ölkənin beynəlxalq nüfuzu üçün mühüm faktordur. Bu gün Türkiyənin 250 mindən artıq, Rusiyanın isə 350 mindən çox xarici tələbəsi var və onlar dövlətin həm siyasi, həm də iqtisadi maraqlarının təbliğatçısına çevriliblər. Azərbaycan da bu modeldən yararlanaraq diplomatik əlaqələrini və mədəni təsir gücünü artıra bilər. Əlavə olaraq, müxtəlif ölkələrdən gələn gənclər Azərbaycanın təhsil mühitinə çoxmədəniyyətlilik qazandırır, yerli tələbələr üçün yeni sosial və akademik imkanlar yaradır.

Bununla yanaşı, bəzi problemlərin meydana çıxması da qaçılmazdır. İlk növbədə maliyyə davamlılığı məsələsi aktualdır. Dövlət büdcəsi üzərinə əlavə yük götürülür və bu yükün səmərəli idarə olunması vacibdir. Xarici tələbələrin seçimi meyarları şəffaf müəyyənləşdirilməzsə, ictimaiyyət arasında narazılıqlar formalaşa bilər. Digər tərəfdən, yerli tələbələrin ali təhsilə çıxış imkanlarının daralmaması üçün balanslı siyasət həyata keçirilməlidir. Yəni dövlət hesabına ayrılan yerlərin bir hissəsi məhz xarici tələbələr üçün nəzərdə tutulduqda, yerli gənclərin də maraqları qorunmalıdır.

Dünya təcrübəsinə nəzər yetirdikdə görmək olar ki, əksər ölkələrdə bu tip siyasət ya xüsusi təqaüd proqramları vasitəsilə, ya da kvota sistemi ilə həyata keçirilir. Məsələn, Macarıstanın "Stipendium Hungaricum" proqramı çərçivəsində hər il minlərlə xarici tələbə dövlət hesabına oxuyur, eyni zamanda yerli tələbələrin maraqları da qorunur. Almaniyada "DAAD" proqramı analoji funksiyanı yerinə yetirir. Azərbaycanın elan etdiyi təşəbbüs də əgər bu modellər əsasında həyata keçirilərsə, həm davamlı, həm də səmərəli ola bilər.

Hesab edirəm ki, sammitin nəticələri göstərdi ki, Elm və Təhsil Nazirliyi doğru istiqamətdə addım atır. Bu, sadəcə bir forum deyil, Azərbaycanın təhsilinin beynəlxalq imicinin formalaşdırılması baxımından yeni mərhələdir. Nazirliyin bu addımı tərifəlayiqdir, çünki o, təhsili ölkənin strateji inkişaf sahəsi kimi görür və qlobal standartlarla uzlaşdırır. Əgər qarşıda duran çətinliklər – maliyyə idarəçiliyi, şəffaf seçim, tələbələrin adaptasiyası və keyfiyyət təminatı – düzgün həll edilərsə, Azərbaycan regionun nüfuzlu təhsil mərkəzinə çevrilə bilər. Bu da həm ölkə gənclərinə yeni imkanlar yaradacaq, həm də dövlətin beynəlxalq mövqeyini gücləndirəcək".

Telegramda izləyin