Ekspert: Məktəblərdə zorakılıq hallarının qarşısı psixoloji xidmətlərin gücləndirilməsi ilə alınacaq

Məktəblərdə direktor müavini və ya digər pedaqoji heyətin şagirdlərə qarşı zorakılıq göstərməsi cəmiyyətin etimadını sarsıdır və təhsil prosesinin mahiyyətinə ziddir. Təhlillər göstərir ki, bu cür hadisələr təsadüfi deyil, illərlə yığılıb qalmış boşluqlar və idarəetmə mexanizmlərindəki çatışmazlıqların nəticəsidir.

Azərbaycanın təhsil qanunvericiliyində şagirdlərin hüquqları qorunur. "Təhsil haqqında" Qanunun 19-cu maddəsinə görə, "təhsilalanların fiziki və psixoloji sağlamlığının qorunması dövlətin əsas vəzifəsidir." "Uşaq hüquqları haqqında" Qanunun 9-cu maddəsi isə uşaqların zorakılıqdan müdafiəsini təmin edir. Lakin bu prinsiplərin məktəb mühitində tam icrası hələ istənilən səviyyədə deyil.

BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, ölkədə 4500-dən çox məktəb fəaliyyət göstərir və burada təxminən 1,6 milyon şagird təhsil alır. Elm və Təhsil Nazirliyinin məlumatına görə, məktəblərin yalnız 60 faizində psixoloq ştatı mövcuddur və onların bir qismi ixtisas üzrə deyil, başqa sahədən yönləndirilmiş kadrlardır. Bu, təxminən 600 mindən çox şagirdin psixoloji dəstəkdən kənarda qalması deməkdir.

Ekspert qeyd edib ki, dünya təcrübəsində – xüsusilə Finlandiya və Norveçdə – hər məktəbdə minimum iki psixoloq və sosial işçi fəaliyyət göstərir, şagirdin davranış problemləri vaxtında müəyyənləşdirilir və zorakılıq insidentlərinin qarşısı alınır.

Müsbət tərəf odur ki, Elm və Təhsil Nazirliyi son illərdə bu sahədə müəyyən addımlar atır. Sertifikasiya imtahanlarında pedaqoji etika ilə bağlı sualların artırılması, direktor və direktor müavinlərinin təlimlərə cəlb olunması, məktəblərdə uşaqların təhlükəsizliyinə dair yeni təlimatların tətbiqi müsbət dəyişikliklərə yol açır. "Məktəbdə zorakılığa qarşı mübarizə proqramı" çərçivəsində maarifləndirici tədbirlər də həyata keçirilir.

Mənfi tərəf isə odur ki, sistemdə hələ də köhnəlmiş idarəetmə yanaşmaları qalmaqdadır. Direktor və müavinlərin pedaqoji-psixoloji hazırlığı çox vaxt formal xarakter daşıyır, şagirdlərlə kommunikasiya bacarıqları zəifdir və münaqişə həllində zorakılığa üstünlük verilir.

Gələcəkdə əsas dəyişikliklər psixoloji xidmətlərin bütün məktəblərdə tam ştatla təmin olunması, direktor və müavinlərin təlim proqramlarına məcburi psixoloji modulun daxil edilməsi və pedaqoji etika pozuntularının inzibati və ictimai məsuliyyətlə qiymətləndirilməsi olacaq. Məktəblərdə intizamın zorakılıqla deyil, pedaqoji metodlarla təmin olunması əsas prinsipə çevrilməlidir.

Ekspert vurğulayıb ki, direktor müavininin şagirdi döyməsi təkcə fərdi hadisə deyil, sistemdə dəyişikliklərin zəruriliyini göstərir. Nazirliyin işləri davamlı həyata keçirsə və psixoloji xidmətlər gücləndirilərsə, bu cür halların qarşısı qəti şəkildə alınacaq və təhsil ictimaiyyətinin etimadı artacaq.

Telegramda izləyin