La Nina təhlükəsi: Okeanların "ürək döyüntüsü" dayandı, fəlakət ola bilər

La Nina təhlükəsi: Okeanların "ürək döyüntüsü" dayandı, fəlakət ola bilərPanama körfəzində son 40 ildən bəri fasiləsiz davam edən mühüm okean axını bu il ilk dəfə uğursuzluğa düçar olub. Alimlər bunu La Nina təsiri ilə əlaqələndirsə də, proses ekosistemlərin çökməsinin ilkin xəbərçisi kimi dəyərləndirilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu dəyişimin müvəqqəti sapma, yoxsa qalıcı ekoloji böhran olub-olmadığı isə hələ aydın deyil.

Adətən dekabr–aprel aylarında şimaldan əsən küləklər Panama körfəzində dərinliklərdən sərin və qida ilə zəngin suların üzə qalxmasına səbəb olur. Bu təbii proses dəniz canlıları üçün qida bolluğu yaradır, mərcan riflərini soyudur və ekoloji tarazlığı qoruyur. Lakin 2025-ci ildə bu mexanizm ilk dəfə işləmədi.

Smitsonian Tropik Araşdırmalar İnstitutunun mütəxəssisləri xəbərdarlıq edir ki, belə bir dayanma bölgənin ekosisteminə və iqtisadiyyatına "fəlakət" gətirə bilər.

Dəniz bioloqu doktor Aaron O’Dea bildirir ki, Panama dəniz biomüxtəlifliyinin 95 faizindən çoxu bu axınların gətirdiyi qida maddələrinə bağlıdır:

"Əgər bu axın qalıcı olaraq dayanarsa, qida zəncirləri çökəcək, balıqçılıq kəskin azalacaq və mərcan riflərində istilik stresi sürətlə artacaq".

Müşahidələrə görə, normalda 66 gün davam edən soyuma prosesi bu il yalnız 12 gün çəkib və ən aşağı temperatur 23,3 dərəcəyə enib. Bu isə adi dövrlə müqayisədə 82 faiz daha qısa müddət deməkdir. Plankton partlamasının baş verməməsi balıq və digər dəniz canlıları üçün zəncirvari böhran yaradıb.

Mütəxəssislər bu dəyişimin səbəbini əsasən şimal küləklərinin 74 faiz zəifləməsi ilə izah edir. Həmçinin prosesin 2025-ci ildə təsirini göstərən La Nina fenomeni ilə əlaqəli ola biləcəyi qeyd olunur. Normalda La Nina okeanları soyutsa da, bu dəfə təsir əks nəticə verib.

ENSO (El Nino–Cənub dalğalanması) dövrünün qeyri-adi gedişi alimlərdə narahatlıq doğurur.

Alimlər tropik okean axınlarını izləməklə səbəbləri daha dəqiq anlamağa çalışır. İlkin nəticələrə görə, bu proses yalnız Panama deyil, bütün Sakit okean sahilləri və qlobal ekosistemlər üçün domino effekti yarada bilər.

Dr. O’Dea xəbərdarlıq edir: "İqlim dəyişikliyi minilliklərdir sabit hesab edilən təbii prosesləri alt-üst edə bilər. Bu isə təkcə ekoloji deyil, sosial və iqtisadi böhranları da qaçılmaz edəcək".

Panama körfəzində baş verənlər sual doğurur: artıq təbiətin öz dövrlərinə belə güvənə bilmədiyimiz bir dövrəmi qədəm qoyuruq? Cavab hələlik bəlli olmasa da, təbiətin həyəcan siqnalları artıq çalınır.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 926   Tarix: 18 sentyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Kəndlinin qazancına 2 faizlik vergi: Bazarda qiymətlər arta bilər? - Video

Baku TV-nin "Aktual Gündəm" verilişinin yeni buraxılışı yayımlanıb. ABŞ elçiləri Putin və Zelenski ilə görüşdülər: danışıqlar Avropanın təhlükəsizlik gündəliyini dəyişə bilər?. Uşağa şiddətə görə cərimə: qorxutmaq da cəzalanmaya səbəb ola bilər?. 2027-ci ildən aqrar sektorda yeni vergi rejimi

15.11.2026 187
.

Koşta: Aİ qlobal Sİ yarışında geriləməni aradan qaldırmağa çalışır

Avropa İttifaqı (AI) öz texnoloji potensialını gücləndirmək, süni intellektə (Sİ) investisiyaları artırmaq, eyni zamanda, yeni texnologiyaların təhlükəsiz və məsuliyyətli istifadəsini təmin edərək, bu sahədə aparıcı mövqelərə nail olmaq niyyətindədir. "Report"un Avropa bürosunun məlumatın

15.11.2026 189
.

Strateji tərəfdaşlıq bəyannaməsində müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri - Video

Baku TV-nin "Yekunlaşdıraq" verilişinin yeni buraxılışı yayımlanıb. Prezident İlham Əliyevin Türkiyəyə və Avropaya səfərləri Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi və strateji tərəfdaşlıqları baxımından hansı mesajları verdi?. COP31 çərçivəsində iqlim öhdəliklərinin icrası, qlobal istiləşmə və inkişa

15.11.2026 149
.

Urmiya gölündə payız yağışlarından sonra cüzi artım qeydə alınıb

Urmiya gölü hövzəsinə yağan payız yağışlarından sonra gölün səth sahəsində artım müşahidə olunub. "Report" ISNA-ya isatinadən xəbər verir ki, gölün sahəsi 1971 km²-dən 1995 km²-ə yüksəlib. "Beləliklə, qısa müddət ərzində gölün səthi 24 km² genişlənib. Su səviyyəsi də 1270,59 metrdən 1270,6

15.11.2026 193
.

Bu ərazilərdə SU OLMAYACAQ

Magistral su xəttində baş vermiş qəzanın aradan qaldırılması işləri ilə əlaqədar Səbail rayonunun bəzi ərazilərinin, Qaradağ rayonunun Lökbatan, Səngəçal, Ümüd, Sahil, Qızıldaş, Buta, Korgöz, Şanqar qəsəbələrinin, AZNS yaşayış massivinin içməli su təminatı 16 noyabr tarixində gün ərzində mərhələlərl

15.11.2026 369
.

Qəbir ziyarətinə gedənlər qəzaya düşdülər: Xəsarət alanların adları məlum oldu - Video

Ordubad rayonunda sərnişin mikroavtobusunun aşması nəticəsində xəsarət alan 11 nəfərin kimliyi məlum olub. xəbər verir ki, hadisə zamanı 1966-cı il təvəllüdlü Səkinə Həsənova, 1962-ci il təvəllüdlü Səadət Bağırova, 1964-cü il təvəllüdlü Zəhra İmanova, 1962-ci il təvəllüdlü Kəmalə Həsənova, 1988-ci i

15.11.2026 218
.

Minaya düşərək həlak olan şəxs 2 övlad atası olub - YENİLƏNİB

Minaya düşərək həlak olan şəxs 2 övlad atası olub. -ın məlumatına görə, Ağstafa rayonunda minaya düşərək həlak olan, Qazax rayonunun Ürkməzli kənd sakini, 1986-cı il təvəllüdlü Rəsul Şahin oğlu İbrahimov ailəli olub, 2 övladı var. Hadisə nəticəsində ağır xəsarətlər alan 1982-ci il təvəllüdlü Sahib İzo

15.11.2026 396
.

Ölüm saçan döşəklər: Yeddi nəfər həyatını itirib, 35 nəfər ağır xəsarət alıb

ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) "Medline" şirkətinin istehsal etdiyi qüsurlu ortopedik döşəklərlə bağlı yeddi nəfərin həyatını itirdiyini açıqlayıb. xəbər verir ki, bu barədə FDA-nın rəsmi saytında məlumat yayımlanıb. Məlumata görə, "Medline" şirkətinə yeddi ölüm və 35 ağı

15.11.2026 146
.

Azad edilmiş ərazilərdə milyardlıq layihələrdə maliyyə yoxlaması aparılır

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən 91 dövlət investisiya və infrastruktur layihəsi maliyyə ekspertizasına cəlb olunub. Maliyyə Nazirliyinə istinadən xəbər verir ki, hesabat dövründə 59 layihə üzrə maliyyə ekspertizası tamamlanıb, 32 layihə üzrə is

15.11.2026 211
.