İmkanların həddi: Qırıcı təyyarələr tərs uça bilərmi?

İmkanların həddi: Qırıcı təyyarələr tərs uça bilərmi?Qırıcı təyyarələr tərsinə uça bilsələr də, bu vəziyyətdə qalma müddəti cəmi bir neçə saniyə ilə məhdudlaşır. Belə manevr aviaşoularda və döyüş taktikalarında istifadə olunur, lakin uzun müddət tərsinə uçmaq yanacaq sistemlərinin məhdudiyyətləri, mənfi G-yüklənmə və təyyarənin konstruktiv xüsusiyyətləri səbəbindən təhlükəlidir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Wionews" yazır.

Tərsinə uçuş təyyarənin üst tərəfi yerə doğru istiqamətlənməsi deməkdir. Qırıcılar balansı sükan səthləri və mühərrikin gücü hesabına saxlayır. Bu manevr sürətli dönüşlərə, təhlükədən yayınmağa və döyüşdə taktiki üstünlük qazanmağa imkan verir.

Necə olur ki, təyyarələr tərsinə qalır?

Müasir qırıcıların əksəriyyəti simmetrik qanadlara və güclü mühərriklərə malikdir. Pilotlar qaldırıcı qüvvəni saxlamaq üçün hücum bucağını artırır. Bununla belə, tərsinə uçuşun müddəti məhduddur və yalnız qısa manevrlər üçün kifayət edir.

Belə vəziyyətdə yanacaq və yağlama sistemi çətinliklə işləyir. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, reaktiv təyyarələr maksimum 10–30 saniyə ərzində tərsinə qala bilər, əks halda mühərrikin dayanma riski artır. Pilotlar bu zaman mənfi yüklənməni hiss edir, qan başa yığılır, görmə və düşünmə qabiliyyəti zəifləyir. Xüsusi geyimlər müəyyən qədər kömək etsə də, uzunmüddətli uçuş peşəkarlar üçün də təhlükəlidir.

Döyüşdə tətbiqi

Tərsinə manevrlər "S" çevrilməsi və ya "yer–hava" tipli raketlərdən yayınma zamanı istifadə olunur. Pilotlar təyyarənin istiqamətini tez dəyişərək həm mühərrikin dayanmasının, həm də G-LOC (şüur itkisi) hallarının qarşısını alırlar.

Niyə uzun müddət tərsinə uça bilmək mümkün deyil?

Texniki göstərişlərə əsasən, əksər reaktivlər tərsinə vəziyyətdə 30 saniyədən artıq qala bilmir. Yanacaq, yağ və oksigen sistemləri əsasən normal vertikal uçuşa uyğunlaşdırılıb.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, tərsinə uçuş realdır, lakin yalnız qısa və seriyalı manevrlər üçün praktik hesab olunur. Konstruktorlar təyyarənin məhsuldarlığı, təhlükəsizliyi və pilotun dözümlülüyü arasında balans yaratmağa çalışırlar.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 818   Tarix: 16 sentyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycanda tərəvəz istehsalının 4 illik proqnozları açıqlanıb

Gələn il Azərbaycanda tərəvəz istehsalının 1 milyon 800 min tona çatacağı proqnozlaşdırılır. "Report" xəbər verir ki, bu, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin layihəsində öz əksini tapıb. Bildirilib ki, bu, 2026-cı il üçün müəyyənləşdirilmiş proqnozla müqayisədə 7,9 % azdır. 2028 ci ildə

15.11.2026 200
.

ABŞ-də "doğuş turizmi"nə qarşı tədbirlər: Minlərlə viza ləğv olundu

Amerika Birləşmiş Ştatlarının Dövlət Departamenti "doğuş turizmi" adlandırılan fəaliyyətdə iştirak edən və ya bu cür səfərlərin təşkilinə kömək göstərən xarici vətəndaşların 6 mindən artıq vizasını qüvvədən salıb. xəbər verir ki, bu barədə idarənin "X" sosial şəbəkəsindəki rəsmi hesabınd

15.11.2026 201
.

Kəndlinin qazancına 2 faizlik vergi: Bazarda qiymətlər arta bilər? - Video

Baku TV-nin "Aktual Gündəm" verilişinin yeni buraxılışı yayımlanıb. ABŞ elçiləri Putin və Zelenski ilə görüşdülər: danışıqlar Avropanın təhlükəsizlik gündəliyini dəyişə bilər?. Uşağa şiddətə görə cərimə: qorxutmaq da cəzalanmaya səbəb ola bilər?. 2027-ci ildən aqrar sektorda yeni vergi rejimi

15.11.2026 187
.

Qara dənizdə üç gəmi vuruldu, iki "F-16" havaya qaldırıldı

Noyabrın 13-ü və 14-də Rumıniyanın Qara dəniz sahilləri yaxınlığında üç ticarət gəmisi pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) hücumuna məruz qalıb. "Digi24"ə istinadən xəbər verir ki, nəticədə Ukraynaya doğru hərəkət edən yük gəmisinə ziyan dəyib, digər iki gəmidə isə yanğın baş verib. Rumıniyanı

15.11.2026 175
.

Qazaxıstanda yeni kəpənək növü aşkar edilib

Şərqi Qazaxıstandakı Arkalık dağlarında elmə əvvəllər məlum olmayan gecə kəpənəyi növü aşkar edilib. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Şimali Qazaxıstan Universitetinə istinadən ölkənin mediası məlumat yayıb. Kəpənəyə tanınmış Qazaxıstan tarixçisi, akademik və tədqiqatçı Manaş Kozıbayevi

15.11.2026 205
.

Rusiyada məktəbli anasını elektron siqaretə görə öldürdü, cəsədi çamadanda gizlətdi

Noyabrın əvvəlində itkin düşən 38 yaşlı qadının meyiti park ərazisində çamadanın içərisində tapılıb. Qadının qətlində əsas şübhəli onun 14 yaşlı oğludur. -ya istinadən xəbər verir ki, təmizlikçi işləyən qadının meyiti Sankt-Peterburqun kənarındakı meşə-park ərazisində çamadanın içərisində aşkarlanıb

15.11.2026 207
.

Fon der Lyayen: Aİ Rusiyaya qarşı 22-ci sanksiyalar paketini təqdim edəcək

Avropa Komissiyasının (AK) sədri Ursula fon der Lyayen anti-Rusiya sanksiyalarının 22-ci paketini anons edib. "Report" xəbər verir ki, o bu barədə Dublində keçirilən mətbuat konfransında bildirib. Onun sözlərinə görə, Avropa İttifaqı (Aİ) Rusiyaya təzyiqlərin, xüsusən də əlavə sanksiyaları

15.11.2026 178
.

Qəbir ziyarətinə gedənlər qəzaya düşdülər: Xəsarət alanların adları məlum oldu - Video

Ordubad rayonunda sərnişin mikroavtobusunun aşması nəticəsində xəsarət alan 11 nəfərin kimliyi məlum olub. xəbər verir ki, hadisə zamanı 1966-cı il təvəllüdlü Səkinə Həsənova, 1962-ci il təvəllüdlü Səadət Bağırova, 1964-cü il təvəllüdlü Zəhra İmanova, 1962-ci il təvəllüdlü Kəmalə Həsənova, 1988-ci i

15.11.2026 218
.

Urmiya gölündə payız yağışlarından sonra cüzi artım qeydə alınıb

Urmiya gölü hövzəsinə yağan payız yağışlarından sonra gölün səth sahəsində artım müşahidə olunub. "Report" ISNA-ya isatinadən xəbər verir ki, gölün sahəsi 1971 km²-dən 1995 km²-ə yüksəlib. "Beləliklə, qısa müddət ərzində gölün səthi 24 km² genişlənib. Su səviyyəsi də 1270,59 metrdən 1270,6

15.11.2026 193
.