Autizmin dörd yeni növü aşkar edildi
Prinston Universitetinin alimləri 5000-dən çox autizmli uşağın məlumatlarını təhlil edərək autizmin dörd fərqli alt növünü müəyyən ediblər. Bu tapıntı autizmi daha yaxşı anlamaq, erkən diaqnoz və fərdi müalicə yolları tapmaq üçün böyük bir irəliləyiş kimi qiymətləndirilir.
Lent.az "Science Daily" saytına istinadla xəbər verir ki, araşdırma autizmi olan uşaqları onların sosial davranışları, inkişaf mərhələləri və psixi sağlamlıq vəziyyətinə görə qruplaşdırıb. Nəticədə bu 4 alt növ ortaya çıxıb:
1.Sosial və davranış problemləri - bu uşaqlar əsas autizm əlamətləri, yəni sosial çətinliklər və təkrarlanan davranışlar göstərirlər. Ancaq inkişaf mərhələlərinə digər uşaqlarla oxşar şəkildə çatırlar. Çox vaxt narahatlıq və depressiya kimi əlavə psixi problemlər də yaşayırlar. Uşaqların 37 faizi bu qrupa daxildir.
2.İnkişaf gecikməsi ilə qarışıq autizm - bu qrupdakı uşaqlar gəzmək və danışmaq kimi bacarıqları gec öyrənirlər. Lakin çox zaman əlavə psixoloji problemləri olmur. Qrup daxilində əlamətlər müxtəlif ola bilər. Uşaqların 19 faizi bu qrupa daxildir.
3.Orta çətinliklər - bu uşaqlarda autizmlə əlaqəli davranışlar var, amma daha yüngül formada. Onlar əksər hallarda normal inkişaf mərhələlərini izləyirlər və əlavə psixi pozğunluqları yoxdur. Bu qrup ümumi iştirakçıların 34 faizini təşkil edir.
4.Geniş təsirə məruz qalanlar - bu qrup ən çətin halları əhatə edir: inkişaf gecikmələri, sosial və ünsiyyət çətinlikləri, təkrarlanan davranışlar və ağır psixoloji problemlər (məsələn, depressiya, narahatlıq). Bu, bütün uşaqların 10 faizini təşkil edən ən kiçik qrupdur.
Tədqiqat göstərdi ki, bu alt növlərin hər birinin arxasında fərqli genetik səbəblər dayanır. Məsələn, "Geniş təsirə məruz qalanlar" qrupunda uşaqlarda çox vaxt valideynlərdən gəlməyən yeni gen mutasiyaları aşkar edilib. Digər qruplarda isə miras qalan genetik dəyişikliklər ön plandadır.
Bu kəşf autizmli uşaqların daha düzgün şəkildə diaqnoz olunmasına, fərdi müalicə yollarının hazırlanmasına və erkən müdaxilənin daha effektiv olmasına kömək edə bilər. Həkimlər artıq hər uşağın hansı alt növə aid olduğunu müəyyənləşdirərək ona uyğun dəstək və terapiya təklif edə biləcəklər.
Tədqiqatın müəlliflərindən biri deyib: "Biz artıq autizmi tək bir vəziyyət kimi deyil, fərqli genetik və bioloji xüsusiyyətləri olan alt tiplər kimi qəbul edə bilərik".
Alimlər hesab edirlər ki, bu çərçivə təkcə autizm deyil, digər qarışıq xəstəliklərin də daha yaxşı başa düşülməsinə yardım edə bilər. Bu, həm elm dünyasında, həm də klinik praktikada yeni bir dövrün başlanğıcı ola bilər.
Ataşdırma "Nature Genetics" jurnalında dərc edilib.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 1064 Tarix: 28 iyul 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşKəndlinin qazancına 2 faizlik vergi: Bazarda qiymətlər arta bilər? - Video
Baku TV-nin "Aktual Gündəm" verilişinin yeni buraxılışı yayımlanıb. ABŞ elçiləri Putin və Zelenski ilə görüşdülər: danışıqlar Avropanın təhlükəsizlik gündəliyini dəyişə bilər?. Uşağa şiddətə görə cərimə: qorxutmaq da cəzalanmaya səbəb ola bilər?. 2027-ci ildən aqrar sektorda yeni vergi rejimi
15.11.2026 202 Azərbaycanda pambıq istehsalının 4 illik proqnozu açıqlanıb
Gələn il Azərbaycanda pambıq istehsalının 351,9 minə tona çatacağı proqnozlaşdırılır. "Report" xəbər verir ki, bu, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin layihəsində öz əksini tapıb. Məlumata görə, bu, 2026-cı il proqnozuna nisbətən 11,1 % çoxdur. 2028-ci ildə pambıq istehsalının 373,8 min to
15.11.2026 208 Qəbir ziyarətinə gedənlər qəzaya düşdülər: Xəsarət alanların adları məlum oldu - Video
Ordubad rayonunda sərnişin mikroavtobusunun aşması nəticəsində xəsarət alan 11 nəfərin kimliyi məlum olub. xəbər verir ki, hadisə zamanı 1966-cı il təvəllüdlü Səkinə Həsənova, 1962-ci il təvəllüdlü Səadət Bağırova, 1964-cü il təvəllüdlü Zəhra İmanova, 1962-ci il təvəllüdlü Kəmalə Həsənova, 1988-ci i
15.11.2026 235 Rəsmi Tehran: İran mövqeyindən yaxşı xəbərdar olan Rusiya və Çinlə sıx əlaqə saxlayır
"İran strateji tərəfdaşları olan və Tehranın mövqeyindən yaxşı xəbərdar olan Rusiya və Çinlə sıx əlaqə saxlayır". "Report" xəbər verir ki, bunu İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib. "Biz həm Rusiya, həm də Çinlə sıx təmasdayıq. Çin və Rusiya bizim stratej
15.11.2026 223 Bu ərazilərdə SU OLMAYACAQ
Magistral su xəttində baş vermiş qəzanın aradan qaldırılması işləri ilə əlaqədar Səbail rayonunun bəzi ərazilərinin, Qaradağ rayonunun Lökbatan, Səngəçal, Ümüd, Sahil, Qızıldaş, Buta, Korgöz, Şanqar qəsəbələrinin, AZNS yaşayış massivinin içməli su təminatı 16 noyabr tarixində gün ərzində mərhələlərl
15.11.2026 443 Azad edilmiş ərazilərdə milyardlıq layihələrdə maliyyə yoxlaması aparılır
2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən 91 dövlət investisiya və infrastruktur layihəsi maliyyə ekspertizasına cəlb olunub. Maliyyə Nazirliyinə istinadən xəbər verir ki, hesabat dövründə 59 layihə üzrə maliyyə ekspertizası tamamlanıb, 32 layihə üzrə is
15.11.2026 228 Strateji tərəfdaşlıq bəyannaməsində müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri - Video
Baku TV-nin "Yekunlaşdıraq" verilişinin yeni buraxılışı yayımlanıb. Prezident İlham Əliyevin Türkiyəyə və Avropaya səfərləri Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi və strateji tərəfdaşlıqları baxımından hansı mesajları verdi?. COP31 çərçivəsində iqlim öhdəliklərinin icrası, qlobal istiləşmə və inkişa
15.11.2026 230 Ölüm saçan döşəklər: Yeddi nəfər həyatını itirib, 35 nəfər ağır xəsarət alıb
ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) "Medline" şirkətinin istehsal etdiyi qüsurlu ortopedik döşəklərlə bağlı yeddi nəfərin həyatını itirdiyini açıqlayıb. xəbər verir ki, bu barədə FDA-nın rəsmi saytında məlumat yayımlanıb. Məlumata görə, "Medline" şirkətinə yeddi ölüm və 35 ağı
15.11.2026 319 Avropa lideri Ukraynanı NATO-ya dəvət etdi
"Ukrayna NATO-da mühüm rol oynayır və alyansda tamhüquqlu yerini tutmalıdır". xəbər verir ki, bunu Fransa Prezidenti Emmanuel Makron "X" sosial şəbəkəsindəki paylaşımında bildirib. O, həmçinin Parisin tərəfdaşları ilə birlikdə Ukrayna ərazisində ədalətli və davamlı sülhün təmin olunmasın
15.11.2026 284