Yeni okeanın doğuşu: Alimlər yerin dərinliklərində qeyri-adi hadisə müşahidə etdi
Cənubi və Şərqi Afrikanın geoloji quruluşunu araşdıran beynəlxalq alimlər qrupu Yerin mantiyasından gələn isti lavanın səthə doğru qalxaraq, gələcəkdə yeni okean hövzəsinin yaranmasına səbəb ola biləcək prosesləri izləyiblər. Bu fenomenin mərkəzində isə Afar çökəkliyi dayanır.
Afar çökəkliyində parçalanan qitə
Qaynarinfo-nun "Earth" nəşrinə istinadən məlumatına görə, Sautqempton Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqat çərçivəsində Afar çökəkliyindəki 130-dan çox nisbətən gənc vulkandan toplanan lava nümunələri təhlil olunub. Burada Afrika qitəsinin üç divergensiya zonası - Əsas Efiopiya rifti, Qırmızı dəniz rifti və Ədən körfəzi rifti birləşir.
Alimlər bu təhlillər nəticəsində mantiyanın bu bölgədə yuxarı qalxmasının sadə və homojen proses olmadığını müəyyən ediblər. Afar çökəkliyi altında mantiyanın müxtəlif növ isti maddə axınlarından və "plüm" adlanan qalxan sütunvari strukturlardan ibarət olduğu ortaya çıxıb.
Tədqiqatın baş müəllifi Emmə Votts bildirib: "Biz aşkar etdik ki, Afarın altındakı mantiya nə homogen, nə də sabitdir - o, nəbzvari hərəkət edir və bu hərəkətlər özünəməxsus kimyəvi izlər daşıyır".
Yeni okean necə yaranacaq?
Alimlərin sözlərinə görə, qitə lövhələri bu bölgədə bir-birindən uzaqlaşdığı üçün yer qabığı nazilir. Nəticədə mantiya maddəsi daha rahat şəkildə səthə doğru qalxır və bu da yer qabığının zəifləməsinə, eyni zamanda yeni okean hövzəsinin daha tez formalaşmasına yol açır.
Bundan əlavə, mantiyanın yuxarı qalxma sürəti və istiqaməti onun üzərində baş verən geoloji proseslərdən asılı olaraq dəyişir. Yəni, yer qabığının daha sürətli parçalandığı ərazilərdə mantiya axınları da daha güclü və lokal xarakter daşıyır.
Təkan yalnız dərinlikdən gəlmir
Tədqiqatda o da qeyd olunur ki, mantiyanın hərəkəti yalnız daxili təzyiqlərdən qaynaqlanmır. Bu proseslər yerin səthindəki tektonik plitələrin dinamikası ilə sıx bağlıdır və onlardan idarə olunur. Bu isə Yerin dərin qatları ilə səth arasında güclü qarşılıqlı əlaqənin olduğunu göstərir.
Alimlər bildirirlər ki, bu gün Efiopiya altındakı mantiyada baş verən nəbzvari proseslər gələcəkdə Afrikanın Şərq hissəsinin parçalanmasına və orada yeni okeanın yaranmasına səbəb ola bilər.
Yer səthinin 2700 km altında baş verənlər
Qeyd edək ki, daha əvvəl Yaponiyalı geoloq Motoxiko Murakaminin rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqatda, Yer səthindən 2700 kilometr dərinlikdə qeyri-adi seysmik dalğa sürətlənməsi müşahidə edilmişdi. Bu fenomen uzun müddət elm üçün sirr olaraq qalmışdı.
Əvvəllər bu hadisə ekstremal təzyiq altında perovskit mineralının "postperovskit" adlı başqa bir formaya keçməsi ilə izah edilirdi. Lakin son laboratoriya təcrübələri və kompüter modelləşdirmələri göstərib ki, bu sürətlənmədə əsas rolu həmin kristalların deformasiyası oynayır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 866 Tarix: 03 iyul 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşKöçəryan Moskvaya gedə bilməyəcək - QADAĞAN EDİLDİ
Məhkəmə Ermənistanın keçmiş prezidenti, "Hayastan" blokunun rəhbəri Robert Köçəryanı ölkədən çıxmasını qadağan edib. APA-nın məlumatına görə, bu barədə "Hayastan" blokunun mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, təxminən bir həftə əvvəl Rusiyanın hakim "Vahid Rusiya"
17.09.2021 999 Təhsil Nazirliyindən tələbələrə ŞAD XƏBƏR
Oktyabrın əvvəlindən təhsil tələbə kreditlərinin verilməsinə başlayacağıq. XəzərXəbər xəbər verir ki, bunu Təhsil Nazirliyinin Elm, ali və orta ixtisas təhsili şöbəsinin müdiri Nicat Məmmədli Trend-in sualını cavablandırarkən deyib. N.Məmmədli bildirib ki, kreditin verilməsi qaydası da müyyənləşdirilib:
18.09.2021 2497 Qondarma rejimin "bayrağ"ını silən polis kimdir? - FOTO/VİDEO
Xəbər verdiyimiz kimi, Gorus-Qafan yolunun Şurnux kəndi ərazisindən keçən zolağa nəzarət edən Azərbaycan polisi burada hərəkət edən avtomobilin üzərindəki qondarma "respublika"nın qondarma "bayrağı"nı elə yerindəcə süngü ilə qazıyıb. Sosial şəbəkələrdə yayılan məlumata görə, həmi
18.09.2021 4608 İsveçdə Azərbaycan vətəndaşı itkin düşüb
İsveçin Arvika şəhərində azərbaycanlı itkin düşüb. "Report"un Avropa bürosunun məlumatına görə, Azərbaycan vətəndaşı, 39 yaşlı İltimas Mirzəyevdən sentyabrın 15-dən etibarən xəbər almaq mümkün olmayıb. O, evdən çıxdıqdan bir qədər sonra əlaqə kəsilib. Hazırda polis azərbaycanlının axtarışın
18.09.2021 443 MN: "Minaatan bölmələri hədəflərə döyüş atışları yerinə yetirir" - VİDEO
2021-ci ilin döyüş hazırlığı planına uyğun olaraq Azərbaycan Ordusunun minaatan bölmələri ilə keçirilən intensiv döyüş hazırlığı məşğələləri davam edir. Müdafiə Nazirliyindən BİG.AZ-a verilən məlumata görə, məşğələlərdə batareyanın atəş mövqeyini tutması və komanda müşahidə məntəqəsinin açılması tapşırıqlar
18.09.2021 245 Maqsud Mahmudov Ukraynada tutularaq Azərbaycana gətirildi - RƏSMİ
2020-ci ilin yanvar ayının 10-dan Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2 (dələduzluq külli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə) maddəsi ilə Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən beynəlxalq axtarışa verilmiş Mahmudov Maqsud Soltan oğlu bu il iyul ayında Ukrayna Respublikası ərazisində tutulub. Bu barədə Baş Prokurorlu
18.09.2021 2678 Soğan şirəsinin unikal müalicəvi xüsusiyyətləri - Damarları təmizləyir, xərçəngdən qoruyur
Soğan şirəsi qədim zamanlardan xalq təbabətində bir çox xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunur. Soğanı və soğan şirəsini "təbii antibiotik" adlandırırlar. Qədimdə irinli yaralar və müxtəlif bakterial infeksiyaların müalicəsində soğan şirəsi çox geniş istifadə olunurdu. Bu haqda məlumatla
17.09.2021 1447 "Məni bağışla, gözəl anam" - anasına və dostlarına məktub yazıb intihar etdi
Şırnakın Uludere mahalının Andaç kəndində anasına və dostlarına iki vida mesajı göndərdikdən sonra 20 yaşlı bir gənc 35 metr yüksəklikdəki uçurumdan tullanaraq intihar edib. Anasına göndərdiyi mesajda gəncin "Məni bağışla, gözəl anam. Qardaşlarıma və dostlarıma vaxt ayırmadan köçüb getdim"
18.09.2021 3137 "Pişikdən qorxubsa, "bismillah" desin" deyən tibb işçisi cəzalandırıldı - RƏSMİ
Sosial şəbəkələrdə səs yazısında vətəndaş pişikdən qorxduğu üçün ürəyi tutan qayınanasına təcili yardım əməkdaşının laqeyd yanaşdığı və ona "bismillah" deyərək yatmasını məsləhət görən şəxs cəzalandırılıb. " "a istinadən xəbər verir ki, Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyində
17.09.2021 2788