2024–2025-ci tədris ili yeniyetmələr arasında artan cinayət hallarının statistikası ilə də yadda qaldı

2024–2025-ci tədris ili yeniyetmələr arasında artan cinayət hallarının statistikası ilə də yadda qaldı"2024–2025-ci tədris ili Azərbaycan məktəbləri üçün yalnız tədris uğurları və nailiyyətləri ilə deyil, eyni zamanda azyaşlılar və yeniyetmələr arasında artan cinayət hallarının statistikası ilə də yadda qaldı. Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmi məlumatına əsasən, bu tədris ilində məktəblilər tərəfindən və ya məktəblilərə qarşı törədilmiş 40-dan çox cinayət hadisəsi qeydə alınıb. Bu rəqəm əvvəlki illərlə müqayisədə artmaqla yanaşı, təhsil sistemində profilaktik tədbirlərin zəifliyini və məktəb mühitinin sosial-emosional təhlükəsizliyinin zəiflədiyini göstərir. Cinayətlərin strukturuna baxdıqda, əsasən fiziki zorakılıq, bıçaqlanma, davalar və təhqir kimi halların üstünlük təşkil etdiyi görünür. Bu isə məktəblərin artıq yalnız təhsil ocağı deyil, bəzən də risk mühitinə çevrildiyini sübut edir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

O, bildirib ki, "Təhsil haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun 24-cü maddəsində göstərilir ki, ümumtəhsil müəssisəsi uşağın təlim-tərbiyəsi ilə yanaşı, onun fiziki və psixoloji təhlükəsizliyini də təmin etməlidir. Amma praktiki olaraq məktəblərin əksəriyyətində bu müddəaların icrası ya formal həyata keçirilir, ya da ümumiyyətlə nəzarət sistemləri mövcud deyil. 2022-ci ildə Təhsil İnstitutu tərəfindən aparılan monitorinq nəticələrinə görə, ölkə üzrə məktəblərin yalnız 27%-də mütəmadi sosial-psixoloji diaqnostika aparılır, 60%-dən çox məktəbdə isə psixoloq və sosial pedaqoqların fəaliyyəti formal xarakter daşıyır. Bu o deməkdir ki, problemli şagirdlərin davranış dəyişikliyi və ya risk faktorları məktəbdaxili erkən xəbərdarlıq sistemləri ilə qeydə alınmır, nəticədə isə aqressivlik, zorakılıq və asılılığa meyllilik daha da dərinləşir:
2024–2025-ci tədris ili yeniyetmələr arasında artan cinayət hallarının statistikası ilə də yadda qaldı"Müsbət cəhət odur ki, son illərdə dövlət tərəfindən məktəb mühitində təhlükəsizliyin təmin olunması istiqamətində bəzi təşəbbüslər həyata keçirilib. Məsələn, bir sıra məktəblərdə video müşahidə kameralarının quraşdırılması, giriş-çıxış nəzarətinin gücləndirilməsi, məktəbdaxili intizam komissiyalarının yaradılması bu sahədə müsbət addımlar hesab edilə bilər. Eyni zamanda "Təhsilalanların davranış qaydaları" sənədinin məktəblərə göndərilməsi və valideyn-məktəb əlaqələrinin tənzimlənməsi təşəbbüsləri də nəzərəçarpacaqdır. Lakin bu tədbirlər vahid sistemli yanaşma ilə deyil, daha çox kampaniya xarakterli şəkildə həyata keçirildiyindən təsirliliyi uzunmüddətli olmur.

Problemin kökündə təhsildə emosional və sosial tərbiyə sisteminin zəifliyi dayanır. Tədris planlarında həyat bacarıqları, konfliktlərin idarə olunması, empatiya, emosional sabitlik kimi mövzular formal şəkildə təqdim olunur. Halbuki, müasir təhsil sistemi yalnız bilik deyil, həm də davranış tərbiyəsi verməlidir. UNESCO-nun 2023-cü il hesabatına görə, zorakılığın qarşısının alınması üçün ən effektiv vasitə məktəblərdə sosial-emosional öyrənmə proqramlarının tətbiqidir. Bu proqramlar şagirdlərə yalnız nəyi oxumağı deyil, həm də necə davranmağı öyrədir. Finlandiyada, Estoniyada və Kanadada bu modellər tətbiq olunur və nəticə etibarilə məktəb cinayətləri və zorakılıq halları 60%-ə qədər azalıb.

Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, cinayətkarlığın qarşısının alınması üçün məktəbdə "təhlükəsizlik üçbucağı" modeli qurulmalıdır – psixoloq, sosial işçi və məktəb rəhbərliyinin birgə fəaliyyətini təmin edən sistem. Hazırda isə Azərbaycanda orta məktəblərdə bu funksiyalar ya bir nəfərə yüklənir, ya da ümumiyyətlə həyata keçirilmir. Bu səbəbdən, riskli şagirdlər vaxtında aşkar olunmur, davranışları izlənilmir və nəticə olaraq məktəbdaxili və məktəbdənkənar münaqişələr cinayətlə nəticələnir.
2024–2025-ci tədris ili yeniyetmələr arasında artan cinayət hallarının statistikası ilə də yadda qaldıYeni tədris ilində dəyişikliklər sistemli şəkildə aparılmalıdır. İlk növbədə, məktəblərdə çalışan psixoloqların attestasiyadan keçməsi və sosial işçilərin tətbiqi qanunvericiliklə təsbit olunmalıdır. Eyni zamanda, məktəblər üzrə risk xəritəsi hazırlanmalı, davranış pozuntuları üzrə vahid elektron qeydiyyat sistemi yaradılmalı və bu məlumatlar müvafiq təhsil idarələrinə real vaxt rejimində ötürülməlidir. "Məktəbə Dəstək Proqramı" çərçivəsində valideynlərin, müəllimlərin və yerli icmaların birgə iştirakı ilə qarşısının alınması tədbirləri həyata keçirilməlidir.

Məktəb cinayətləri təhsilin nüfuzuna və cəmiyyətin mənəvi sağlamlığına birbaşa zərbədir. Bu, təkcə hüquq-mühafizə orqanlarının deyil, həm də təhsil siyasətinin məsuliyyətidir. Əgər təhsil sistemi uşağa yalnız bilik deyil, həm də dəyər, münasibət, məsuliyyət öyrətmirsə, o zaman məktəb cinayətləri artacaq. Yeni tədris ili bu baxımdan dönüş nöqtəsinə çevrilməlidir. Təhlükəsiz, emosional cəhətdən sabit və sosial baxımdan inkişaf etdirici məktəb mühiti yaradılmasa, gələcək nəslin intellektual və psixoloji bütövlüyü ciddi risk altına düşəcək".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 793   Tarix: 05 iyun 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

YAP Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi təşkilatıdır

Yeni Azərbaycan Partiyası hazırda ölkəmizdə olan bir çox partiyalar arasında istər siyasi fəaliyyəti baxımdan, istərsə də üzvlərinin sayına görə xüsusi ilə seçilir. Partiyanın yaranması 90-cı illərə təsadüf edir. Həmin dövr ölkəmizin siyasi-iqtisadi həyatında çətin vəziyyətlə yaddaşlarda qalıb. Bütü

12:49 150
.

Putin, Tramp və Si Cinpin arasında sammitin gündəliyi dəyişdirildi

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Çin Prezidenti Si Cinpin arasında keçirilən görüşdən sonra əvvəlcədən razılaşdırılmış sammit gündəliyindən imtina edildiyi bildirilir. xəbər verir ki, bu barədə "Financial Times" (FT) qəzeti məlumat yayıb. Nəşrin jurnalistlər

10:38 182
.

Ağdamın əvvəlki şöhrəti bu rayona qaytarılır

Ağdam rayonunun işğaldan azad olunması 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış Üçtərəfli Bəyanatın nəticəsidir: Bəyanatın şərtlərinə müvadiq olaraq Azərbaycan Ağdam rayonunu hərbi əməliyyat keçirmədən, siyasi yolla işğaldan azad edərək öz yurisdiksiyasına qaytardı və bu olduqca böyük uğurdur və tarixi bi

11:35 210
.

Bu ərazilərə qar yağır

Azərbaycanda müşahidə olunan faktiki hava açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, ölkə ərazisində qeyri-sabit yağıntılı və küləkli hava şəraiti davam edir. Bəzi dağlıq ərazilərdə - Altıağac, Xınalıq, Qrız, Quba, Qusar, Şahdağ, Kəlbəcər, Laçın və Qubadlıda arabir qa

10:13 180
.

Ermənistanda yeni Konstitusiya layihəsi gələn həftə açıqlanacaq

Ermənistan hakimiyyəti yeni Konstitusiya layihəsini gələn həftə ictimaiyyətə təqdim etməyi planlaşdırır. Bundan sonra sənədlə bağlı ictimai müzakirələr və dinləmələr təşkil olunacaq. xəbər verir ki, bu barədə "Sputnik Ermənistan" "Joxovurd" qəzetinə istinadən məlumat yayıb. Nəşri

10:29 190
.

Prokuror general qızı haqda qərardan protest verdi

Prokuror general Natiq Əliyevin külli miqdarda dələduzluqda ittiham olunan qızı Türkər Əliyeva barəsində çıxarılan ev dustaqlığı qərarından protest verib. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, protest artıq məhkəməyə təqdim edilib. Prokuror ağır cinayətdə ittiham olunan mediator xanımı

13:52 151
.

Azərbaycanın güclənən beynəlxalq mövqeyi və yeni strateji tərəfdaşlıq

Avropanın siyasi mərkəzində keçirilən görüşlər Azərbaycanın regional və beynəlxalq proseslərdə artan rolunu, strateji tərəfdaşlıq imkanlarını və sülh gündəliyini bir daha diqqət mərkəzinə gətirdi. 2026-cı il noyabrın 12-13-də İrlandiyanın paytaxtı Dublində keçirilən 9-cu Avropa Siyasi Birliyi Sammit

14:58 0
.

Strateji tərəfdaşlıq bəyannaməsində müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri - Video

Baku TV-nin "Yekunlaşdıraq" verilişinin yeni buraxılışı yayımlanıb. Prezident İlham Əliyevin Türkiyəyə və Avropaya səfərləri Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi və strateji tərəfdaşlıqları baxımından hansı mesajları verdi?. COP31 çərçivəsində iqlim öhdəliklərinin icrası, qlobal istiləşmə və inkişa

15.11.2026 253
.

Milli teleradio məkanının strateji əhəmiyyəti: dövlətçilik, milli kimlik və informasiya təhlükəsizliyi

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin radio və televiziya sahəsi ilə bağlı müraciəti ölkənin informasiya məkanının bugünkü vəziyyətinə, milli medianın cəmiyyət həyatındakı roluna və gələcək inkişaf istiqamətlərinə yenidən nəzər salmaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu müraciətin mahiyyətində yalnı

11:05 180
.