"300 bal toplayanların sayının azalması keçid ballarının düşməsi anlamına gəlmir" - Kamran Əsədov

Tam (11 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə martın 9-da keçirilən buraxılış imtahanının nəticələri elan olunub. İmtahan iştirakçıları arasında 20 nəfər 300 bal toplamaqla ən yüksək nəticəni göstərib.

Təhsil eksperti Kamran Əsədov BiG.AZ-a bildirib ki, 300 bal toplayanların sayının azalması sistemin keyfiyyətini tənqid üçün əsasdır. Qəbul ballarına təsiri isə daha çox ümumi bal bölgüsü, qəbul planı və ixtisas üzrə rəqabət səviyyəsindən asılıdır:

"2025-ci ilin buraxılış imtahanlarında 300 bal toplayanların sayı azalıb. 2 mart imtahanında 23, 9 martda isə 20 nəfər maksimal nəticə göstərib. Cəmi 43 nəfər. Bu, ötən ilki göstəricidən 10 nəfər azdır. 2024-cü ildə 53 nəfər 300 bal toplamışdı. Say baxımından azalma qeyd olunur və bu, bal bölgüsünə də təsir göstərir.

Buraxılış imtahanları ali təhsilə qəbul prosesinin birinci mərhələsidir. Qəbul ballarının hesablanmasında buraxılış imtahanı 300 bal, ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanı isə 400 bal təşkil edir. İmtahan nəticəsi yalnız 11-ci sinfi bitirməklə bağlı yox, həm də qəbul prosesində ümumi nəticəyə təsir göstərdiyi üçün diqqətlə izlənilir.

300 bal toplayanların sayının azalması keçid ballarının düşməsi anlamına gəlmir. Burada əsas meyar – imtahanda iştirak edənlərin ümumi nəticələridir. Əgər yüksək nəticə göstərənlərin sayı azalırsa, bu bəzi ixtisaslar üzrə keçid ballarının bir qədər aşağı düşməsi ilə nəticələnə bilər. Lakin tibb, hüquq, informasiya texnologiyaları kimi sahələrdə rəqabət dəyişmir. Çünki bu sahələrə müraciət edənlərin səviyyəsi illərdir stabil yüksək qalır. Bu səbəbdən həmin ixtisaslarda keçid balları sabit qalacaq və ya cüzi fərqlə dəyişəcək.

Digər tərəfdən, ali məktəblərə qəbul planı da önəmlidir. Əgər qəbul planı artır, amma yüksək nəticə göstərənlərin sayı azalırsa, bu zaman bal fərqləri daha çox hiss edilə bilər. Bu fərqlər daha çox orta ixtisaslara və region universitetlərinə təsir edir. Eləcə də özəl ali məktəblərin keçid ballarında da müəyyən yumşalmalar mümkündür.

Azərbaycan təhsil sistemi nəticəyə əsaslanan qiymətləndirmə modelindən istifadə edir. Bu modelin üstünlüyü obyektivlik olsa da, yalnız testlərə əsaslanması sistemin zəif tərəfidir. Şagirdin düşünmə bacarığı, yazı mədəniyyəti, təqdimat qabiliyyəti və sosial fəallığı nəzərə alınmır. Halbuki bir çox ölkələr – məsələn, Finlandiya, Kanada, Almaniya – attestat və məktəbdaxili qiymətləndirməni əsas götürür. ABŞ-da qəbul zamanı məktəb nəticələri, sosial fəaliyyət, tövsiyə məktubları və motivasiya məktubları da nəzərə alınır. Azərbaycanda isə şagirdin yalnız imtahan nəticəsi ilə dəyərləndirilməsi onun 11 illik təhsilini bir imtahanda ölçmək deməkdir.

Buraxılış imtahanı nəticələri regional fərqləri də üzə çıxarır. Paytaxt məktəbləri ilə rayon məktəbləri arasında nəticə fərqi mövcuddur. Bu isə təhsil imkanlarının bərabər olmamasını göstərir. Bu fərqlər qəbul prosesində ədalətsiz rəqabət mühiti yaradır. Belə halların qarşısını almaq üçün məktəbdaxili qiymətləndirmənin rolu artırılmalı, imtahan sistemində balans yaradılmalıdır.

Yekun olaraq, 300 bal toplayanların sayının azalması sistemin keyfiyyətini tənqid üçün əsasdır. Qəbul ballarına təsiri isə daha çox ümumi bal bölgüsü, qəbul planı və ixtisas üzrə rəqabət səviyyəsindən asılıdır. Dəyişiklik üçün təkcə imtahan nəticəsinə deyil, onu doğuran səbəblərə də diqqət yetirilməlidir. Sistem nəticə deyil, öyrənmə prosesini qiymətləndirməyə yönəlməlidir".

Telegramda izləyin