"İsraili anlamaq üçün müxtəlif siyasi düşərgələri təmsil edən KİV-ləri oxumaq lazımdır" - İqor Roytapel ilə EKSKLUZİV MÜSAHİBƏ

İsrailli politoloq, analitik və jurnalist İqor Roytapel BiG.AZ-a müsahibə verib.

Sual: İsrailin media məkanını necə xarakterizə edərdiniz?

Cavab: İsrail mediası yüksək dərəcədə siyasiləşmiş və çoxşaxəlidir. Burada sol, mərkəzçi, sağ və milli-mühafizəkar mövqeləri təmsil edən media qurumları fəaliyyət göstərir.

Yalnız bir media qurumunu izləyən şəxs İsrail cəmiyyətinin tam mənzərəsini formalaşdıra bilməz. Obyektiv təhlil üçün müxtəlif mənbələri müqayisə etmək vacibdir.

Sual: Sol və ya sol-mərkəz düşərgəsinə hansı KİV-ləri aid edərdiniz?

Cavab: Haaretz liberal-sol seqmentin ən qabarıq nümunəsidir. Ynet, Yedioth Ahronoth və N12 isə əsasən liberal və sol-mərkəzçi redaksiya xətti ilə seçilir. Bununla belə, bu qurumlar siyasi partiyaların rəsmi orqanları deyil və onların daxilində müxtəlif mövqelər mövcuddur.

Sual: Bəs sağ düşərgəni hansı media qurumları təmsil edir?

Cavab: İlk növbədə Israel Hayom və 14-cü kanalı qeyd etmək olar. Israel Hayom sağ və milli-mühafizəkar düşərgə ilə əlaqələndirilir. 14-cü kanal isə sağ siyasi mövqelərin ən açıq ifadə olunduğu televiziya kanalı hesab edilir.

Sağ seçicilərin və Netanyahunun tərəfdarlarının mövqeyini anlamaq üçün Channel 14-ə, liberal və hökuməti tənqid edən çevrələrin baxışlarını öyrənmək üçün isə Haaretz-ə müraciət etmək olar. Daha balanslı mənzərə əldə etmək üçün Ynet, N12 və Kan 11-in materiallarını da müqayisə etmək lazımdır.

Sual: Rusdilli İsrail mediası haqqında nə deyə bilərsiniz?

Cavab: Rusdilli medianı və auditoriyanı bütövlükdə hər hansı siyasi qüvvə ilə eyniləşdirmək düzgün olmaz. Bununla belə, rusdilli cəmiyyətin bir hissəsi tarixən Aviqdor Libermanın və "Bizim Evimiz İsrail" partiyasının dünyəvi və təhlükəsizlikyönümlü mövqelərinə yaxın olub.

Sual: 9-cu kanalı necə qiymətləndirirsiniz?

Cavab: 9-cu kanalı rəsmi şəkildə "Libermanın kanalı" adlandırmaq düzgün deyil. Lakin onun auditoriyasında dünyəvi milli düşərgəyə və Libermanın elektoratına müəyyən yaxınlıq tarixən müşahidə olunub. Buna baxmayaraq, kanalın bütün jurnalistlərini və proqramlarını avtomatik olaraq bu siyasi düşərgəyə aid etmək doğru olmaz.

Sual: Rusdilli medianın sovet jurnalistika məktəbi ilə oxşarlıqları varmı?

Cavab: Müəyyən üslub və jurnalist mədəniyyəti baxımından belə təsirlər müşahidə oluna bilər. Dövlət qurumlarına, orduya və təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilməsi buna nümunədir. Lakin bu, həmin medianın "sovet" olması demək deyil. Rusdilli İsrail mediası demokratik və rəqabətli media sistemində fəaliyyət göstərir.

Sual: Medianı "yaxşı" və "pis" olaraq bölmək olarmı?

Cavab: Bu, həddindən artıq sadələşdirilmiş yanaşmadır. Əsas suallar bunlardır: medianın sahibi və auditoriyası kimdir, redaksiya mədəniyyəti necədir, hansı mövzuları ön plana çıxarır və hansı mövqelərə daha çox yer verir?

Eyni hadisə Channel 14 və N12-də fərqli şəkildə təqdim oluna bilər. Bu, birinin mütləq doğru, digərinin isə yalan danışdığı anlamına gəlmir; sadəcə, hadisəyə fərqli siyasi prizmadan yanaşırlar.

Sual: İnformasiya ilə necə işləyirsiniz?

Cavab: Müxtəlif mənbələri müqayisə edirəm. Xəbəri Ynet-də görürəmsə, onun Israel Hayom-da necə təqdim olunduğuna baxıram. N12-də yayımlanan hadisəni Channel 14-də də araşdırıram. Haaretz-də dərc olunan materialın digər media qurumlarında necə şərh edildiyini yoxlayıram.

Əsas prinsipim faktı şərhdən, şərhi isə siyasi qiymətləndirmədən ayırmaqdır.

Sual: İsrail siyasətini anlamaq istəyən azərbaycanlı oxucuya tövsiyəniz nədir?

Cavab: Yalnız bir media qurumunu izləməmək lazımdır. Haaretz, Ynet, N12 və Israel Hayom-u oxumaq, Channel 14 və Kan 11-ə baxmaq, həmçinin rusdilli media ilə tanış olmaq faydalıdır.

Beləliklə, İsrailin müxtəlif siyasi və ictimai mövqelərini daha dolğun şəkildə anlamaq mümkündür.

Jurnalistin vəzifəsi oxucuya hadisələrin bütöv mənzərəsini təqdim etmək və ona müstəqil nəticə çıxarmaq imkanı yaratmaqdır.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin