Azərbaycanın ŞƏT-də artan rolu: Bakı Avrasiyanın mühüm bağlantı nöqtəsinə çevrilir

Avqustun 31-dən sentyabrın 1-dək Bişkekdə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) 25 illik yubiley sammiti keçiriləcək. Sammitdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan da daxil olmaqla bir sıra ölkələrin liderləri iştirak edəcəklər. Tədbirdə regional təhlükəsizlik, beynəlxalq hüquq, nəqliyyat dəhlizləri və rəqəmsal əməkdaşlıq kimi məsələlərin müzakirəsi gözlənilir.

2001-ci ildə yaradılan ŞƏT ötən müddətdə coğrafiyasını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirərək Avrasiyanın mühüm siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik platformalarından birinə çevrilib. Çin, Rusiya, Hindistan, İran, Pakistan və Mərkəzi Asiya ölkələrinin təmsil olunduğu təşkilatın genişlənən coğrafiyası Azərbaycanın da ŞƏT-ə marağını artıran əsas amillərdəndir.

Azərbaycan 2016-cı ildən ŞƏT-də dialoq tərəfdaşı statusuna malik olub. Prezident İlham Əliyev son illərdə təşkilatın Özbəkistan, Qazaxıstan və Çin sammitlərində fəxri qonaq qismində iştirak edib. 2025-ci ildə ŞƏT-də müşahidəçi və dialoq tərəfdaşı statuslarının "ŞƏT tərəfdaşı" adı altında birləşdirilməsi ilə Azərbaycanın təşkilatdakı statusu da dəyişib.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Turan Rzayev bildirib ki, Azərbaycanın ŞƏT-lə əməkdaşlığa marağının əsas səbəblərindən biri onun strateji coğrafi mövqeyidir. Bakı Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşir. Bakı Limanı, dəmir yolu infrastrukturu, Bakı-Tbilisi-Qars xətti və Xəzər üzərindən daşımalar Azərbaycanın tranzit imkanlarını əhəmiyyətli iqtisadi resursa çevirib:

"Bu baxımdan Orta Dəhliz xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çin və Mərkəzi Asiyadan Avropaya daşınan yüklər üçün alternativ marşrutlara tələbatın artdığı bir dövrdə Azərbaycan mühüm tranzit həlqə kimi çıxış edir. Xüsusilə Mərkəzi Asiya dövlətlərinin Xəzər üzərindən Qərbə çıxışında Azərbaycanın rolu getdikcə artır. Bu isə Bakı ilə Çin, Qazaxıstan, Özbəkistan və digər region ölkələri arasında iqtisadi və nəqliyyat əməkdaşlığına əlavə strateji məna verir.

Son illərdə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin sürətlə inkişaf etməsi də bu prosesin mühüm hissəsidir. Enerji, nəqliyyat, investisiya, logistika və rəqəmsal bağlantılar sahəsində qurulan əməkdaşlıq Bakının regiondakı iqtisadi mövqeyini gücləndirir.

Azərbaycanın digər üstünlüyü isə balanslı xarici siyasətidir. ŞƏT daxilində Çin və Rusiya kimi qlobal güclərlə yanaşı, Hindistan və Pakistan kimi arasında ciddi siyasi ziddiyyətlər olan dövlətlər, həmçinin müxtəlif milli maraqlara malik Mərkəzi Asiya ölkələri təmsil olunur. Bakı isə müxtəlif güc mərkəzləri ilə paralel şəkildə əməkdaşlıq quraraq çoxvektorlu siyasət yürüdür.

Bu baxımdan Azərbaycanın ŞƏT-də əsas məqsədi hər hansı siyasi blokun tərkibinə daxil olmaqdan daha çox, öz coğrafi və iqtisadi üstünlüklərindən istifadə edərək Avrasiya əlaqələrində mühüm bağlantı nöqtəsi kimi mövqeyini gücləndirməkdir.

Əslində, Azərbaycanın ŞƏT siyasətini bir cümlə ilə ifadə etmək mümkündür: Bakı yeni dünya düzənində hansı tərəfin yanında dayanacağını deyil, müxtəlif tərəfləri bir-birinə bağlayan hansı mövqedə dayanacağını müəyyənləşdirir".

Telegramda izləyin