Paylaşmazdan əvvəl düşünün: İnternet heç nəyi unutmur

"İnternetdə şəxsi məlumatların silinməsi ilə bağlı ən böyük miflərdən biri "delete" düyməsinə basdıqdan sonra məlumatın tamamilə yox olmasıdır. Əslində internet belə işləmir. Bir məlumat internetə yerləşdirildikdən sonra o, təkcə sizin profilinizdə deyil, müxtəlif serverlərdə, ehtiyat nüsxələrdə, axtarış sistemlərində və bəzən digər istifadəçilərin cihazlarında da qala bilər".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında İKT üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov bildirib.

O, qeyd edib ki, bu gün insanların çoxu sosial şəbəkədə paylaşdığı şəkli və ya yazını sildikdə məsələnin bitdiyini düşünür. Halbuki həmin məlumat artıq başqa şəxslər tərəfindən paylaşılmış, kopyalanmış və ya arxivləşdirilmiş ola bilər. Bəzi hallarda məlumatın özü silinsə də, onunla bağlı müəyyən texniki qeydlər və ya metadata sistemlərdə qalmağa davam edir:

"İnsanlar internetdə iz qoyduqlarını çox vaxt hiss etmirlər. Hər dəfə tətbiqə daxil olmaq, hansısa saytı ziyarət etmək, qeydiyyatdan keçmək, şəkil paylaşmaq və ya hətta bir məhsula baxmaq belə müəyyən rəqəmsal iz yaradır. Bu məlumatların bir hissəsi istifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırmaq üçün toplansa da, zamanla böyük məlumat bazalarına çevrilə bilir.

Sadə dillə desək, biz bir otaqda söz danışıb sonra onu geri almağa çalışa bilərik. Əgər həmin sözü 1-2 nəfər eşidibsə, bunu müəyyən qədər etmək mümkündür. Lakin minlərlə insanın eşitdiyi sözü sonradan hamının yaddaşından silmək mümkün deyil. İnternetdə paylaşılan məlumatlarla bağlı vəziyyət də buna bənzəyir.

Bu səbəbdən insanlara həmişə tövsiyə edirəm ki, hər hansı məlumatı paylaşmazdan əvvəl onu sonradan silməyin nə qədər çətin ola biləcəyini düşünsünlər. Xüsusilə şəxsiyyət vəsiqəsi məlumatları, biometrik məlumatlar, şəxsi sənədlər, ailə şəkilləri və maliyyə məlumatları internetdə paylaşılarkən daha diqqətli olmaq lazımdır".

Telegramda izləyin