"Namus" adı altında qadınlara qarşı təzyiq: boşanmış və dul qadınlar niyə hədəfə çevrilir? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanda hələ də bəzi ailələrdə və bölgələrdə dul qalmış və ya boşanmış qadının yenidən başqa bir kişi ilə münasibət qurmasına qarşı sərt və aqressiv münasibət mövcuddur. Cəmiyyətin müəyyən hissəsində qadının şəxsi həyatı "namus", "qeyrət" və "ailə şərəfi" kimi anlayışlarla ölçülür, nəticədə isə onun azad seçim hüququ ciddi şəkildə məhdudlaşdırılır. Belə qadınlar bəzən "əxlaqsız" damğası ilə təhqir olunur, psixoloji və fiziki zorakılığa məruz qalır, hətta yaxın qohumları tərəfindən ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə qalırlar.

Son illər Azərbaycanda məişət zorakılığı və qadın qətlləri ilə bağlı statistikanın artması bu problemin cəmiyyət üçün ciddi təhlükəyə çevrildiyini göstərir. Rəsmi məlumatlara görə, məişət zorakılığı zəminində yüzlərlə qadın zərərçəkənə çevrilib, onlarla qadın isə həyatını itirib.
Mövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bu məsələ nə dini, nə də qanuni baxışdan keçərli deyil. Onun sözlərinə görə, bu mövzu daha çox cəmiyyətin tarixən formalaşdırdığı normalarla əlaqəlidir: "Sual qoyaq; bəs o zaman eyni münasibət nə üçün dul qalmış kişilərə göstərilmir? Niyə dul qadın şəxsi həyatına xətt çəkməli, dul kişi üçün bu standartlar yoxdur? Elə bu kimi problemli məsələlərə görə gender bərabərliyi meydana gəldi. Əslində kollektiv düşüncə tərzi insanların həyatını idarə edə bilir, problem budur. Problem o zaman yaranır ki, kollektivin gözləntiləri bir şəxsin əsas ehtiyaclarını sıxışdırmağa başlayır. Ələlxüsus müsəlman cəmiyyətlərində qadının müstəqilliyinə qarşı gizli narahatlıqlar olur. Psixologiyada məlumdur ki, bəzi insanlar ənənəvi güc münasibətlərini qorumağa çalışırlar. Dul qadının öz həyatı ilə bağlı sərbəst qərar verməsi, müəyyən şəxslərdə narahatlıq yarada bilir.

Bəziləri hesab edir ki, insan həyat yoldaşını itiribsə, ömrünün sonuna qədər kədər içində qalmalıdır. Bu o deməkdir ki, yas anlayışı beyinlərdə düzgün proqramlaşdırılmayıb. Keçmişdə hətta əsərlərdə də rastladığımız, Leyli və Məcnun, Romeo və Juletta kimi qəhrəmanlardan biri ölürsə digəri də sevgi qurbanı olaraq ölməlidir. Zamanla intihar davranışı fiziki ölümlə əvəz olunmasa da daim yasda olmaq və yaxud qara geyimdə olmaq ətraf üçün -yaşayarkən ölmək mesajını ətrafa ötürmək idi. Yəni, insanlar özləri üçün deyil, şəxsi həyatını cəmiyyətə uyğun formada qururdu. Amma müasir dünyada şüur inkişafı genişləndikcə, insanlar anlamağa başlayır ki, sevdiyini itirmiş insanın sonradan yenidən sevməsi və ya ailə qurması əvvəlki sevgini inkar etmir.

Psixoloji nöqteyi-nəzərdən baxdıqda, həyat yoldaşını itirmiş qadının da, kişinin də yenidən evlənmək, yeni həyat qurmaq və xoşbəxt olmaq istəyi tamamilə normal və sağlam bir ehtiyacdır. İnsanların buna qarşı çıxması daha çox sosial stereotiplərin və mədəni inancların təsiri ilə izah olunur. Bəsit desəm bu cür yanaşma inkişafdan qalmış düşüncə tərzinin məhsuludur".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin