Şotlandiya Böyük Britaniyadan ayrıla bilərmi?

Şotlandiya Parlamenti Böyük Britaniyadan müstəqilliklə bağlı yeni referendumun keçirilməsini dəstəkləyib. Parlamentdə keçirilən səsvermədə 72 deputat Londona müraciətin lehinə, 55 deputat isə əleyhinə səs verib. Müraciətin əsas məqsədi referendumun təşkili səlahiyyətinin Şotlandiya Parlamentinə verilməsidir.

Təşəbbüs Şotlandiyanın birinci naziri və ölkənin Böyük Britaniyadan ayrılmasını müdafiə edən Şotlandiya Milli Partiyasının (SNP) lideri Con Svinni tərəfindən irəli sürülüb.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, bu addım təsadüfi deyil. Belə ki, may ayında keçirilən seçkilərdə SNP ardıcıl beşinci dəfə Şotlandiya Parlamentində ən böyük siyasi qüvvə statusunu qoruyaraq 58 mandat qazanıb. Seçkilərdən sonra Svinni nəticələri partiyanın müstəqillik gündəliyinə ictimai dəstəyin təsdiqi kimi qiymətləndirib. Bu baxımdan, referendum təşəbbüsünün gündəmə gətiriləcəyi əvvəlcədən gözlənilən idi:

"Şotlandiyanın müstəqillik istəyi yeni deyil. 2014-cü ildə keçirilən referendumda seçicilərin 55 faizi Böyük Britaniyanın tərkibində qalmağa səs vermişdi. Həmin vaxt London bu məsələnin ən azı bir nəsillik müddətə bağlandığını bəyan etsə də, sonradan Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxması ilə nəticələnən Brexit prosesi müzakirələri yenidən alovlandırdı.

Şotland millətçiləri vurğulayırlar ki, 2016-cı il Brexit referendumunda bölgə əhalisinin əksəriyyəti Avropa İttifaqında qalmağın lehinə səs vermişdi. Onların fikrincə, Şotlandiya xalqının iradəsi nəzərə alınmayıb və bu, yeni referendum üçün siyasi əsas yaradır. Bununla belə, 2022-ci ildə Böyük Britaniya Ali Məhkəməsi qərara aldı ki, müstəqilliklə bağlı yeni referendum yalnız Londonun razılığı ilə keçirilə bilər.

Con Svinni hesab edir ki, Şotlandiya 2029-cu ildə keçiriləcək növbəti ümumi seçkilərdən əvvəl müstəqillik əldə etməlidir. Lakin mövcud reallıqlar göstərir ki, yaxın perspektivdə bu ssenarinin reallaşması çətin görünür.

Əsas maneə hüquqi xarakter daşıyır. Şotlandiya Parlamenti təkbaşına referendum keçirmək səlahiyyətinə malik deyil və bunun üçün Böyük Britaniya hökumətinin razılığı tələb olunur. London isə hazırkı mərhələdə belə bir təşəbbüsə müsbət yanaşmır.

Bundan əlavə, Şotlandiyanın krallığın tərkibində qalmasını dəstəkləyən əhəmiyyətli ictimai təbəqə mövcuddur. İqtisadi risklər, valyuta məsələsi, beynəlxalq status və Avropa İttifaqına mümkün üzvlüklə bağlı qeyri-müəyyənliklər də müstəqillik ideyasına ehtiyatlı yanaşmanı gücləndirir.

Bu səbəbdən yaxın illərdə ən real ssenari Şotlandiyanın tam müstəqilliyi deyil, London və Edinburq arasında səlahiyyət bölgüsü ilə bağlı yeni siyasi müzakirələrin aparılması və muxtariyyət imkanlarının daha da genişləndirilməsi görünür. Müstəqillik ideyası isə Şotlandiyanın siyasi gündəmində qalmaqda davam etsə də, hələlik uzunmüddətli və qeyri-müəyyən perspektiv olaraq qalır".

Telegramda izləyin