Qızıl Yerə hardan gəlib? - Alimlər açıqladı
Qızılın və digər ağır metalların kosmik mənşəyi uzun müddətdir elm adamlarının diqqət mərkəzindədir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Space Daily" nəşri məlumat yayıb.
Mütəxəssislərin fikrincə, Yer kürəsindəki hər bir qızıl zərrəsi kosmosda baş vermiş nəhəng astrofizik proseslərin nəticəsidir. Bu sirrin açılmasında 2017-ci il 17 avqust tarixində qeydə alınan GW170817 adlı kosmik hadisə mühüm rol oynayıb.
Həmin gün uzaq qalaktikada iki neytron ulduzu milyard illər davam edən orbitdən sonra toqquşub və nəticədə "kilonova" adlanan güclü partlayış baş verib. Bu hadisə zamanı böyük miqdarda ağır elementlər, o cümlədən təxminən 200 Yer kütləsi qədər qızıl və 500 Yer kütləsi qədər platin əmələ gəlib.
Adi ulduzlar qızıl kimi ağır elementləri yarada bilmir. Ulduzların daxilində gedən termonüvə sintezi prosesləri yalnız dəmirə qədər elementləri formalaşdıra bilir, çünki daha ağır elementlərin yaranması üçün enerji sərf edən xüsusi şərait tələb olunur.
Qızılın yaranması üçün "r-proses" adlanan, neytronların çox sürətli şəkildə atom nüvələrinə birləşməsi prosesi lazımdır. Bu isə yalnız neytron ulduzlarının toqquşması kimi ekstremal şəraitdə mümkündür.
Alimlərin fikrincə, Yer kürəsindəki qızıl Günəş sistemindən də əvvəl formalaşmış ola bilər. Günəş sistemi yaranarkən onu təşkil edən qaz və toz buludu artıq keçmiş kosmik partlayışların "qalıqları" ilə zənginləşmişdi. Yer formalaşarkən isə ağır qızılın böyük hissəsi planetin nüvəsinə batıb. Hazırda yer qabığında tapılan qızıl isə daha sonrakı mərhələdə, asteroidlərin intensiv bombardmanı nəticəsində səthə yaxın qatlara çatıb.
Bununla belə, alimlər hələ də neytron ulduzlarının toqquşmasının kosmosda qızılın yeganə mənbəyi olub-olmadığını müzakirə edirlər. Bəzi astrofiziklərin fikrincə, bu cür hadisələrin nadirliyi kosmosda müşahidə edilən qızıl miqdarını tam izah etməyə bilər və buna görə də magnetarlar və ya digər ekstremal kosmik proseslər də əlavə rol oynamış ola bilər.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 716 Tarix: 05 iyun 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşSabah 39 dərəcə isti olacaq
Bakıda və Abşeron yarımadasında avqustun 7-də hava şəraitinin əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. xəbər verir ki, bu barədə Milli Hidrometeorologiya Xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, arabir güclənən şimal-qərb küləyi gündüz şimal-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu gecə 22-25 isti
12:45 157 Bu gün çimərliyə getmək istəyənlər əvvəlcə bunu oxusun
Küləkli hava şəraiti ilə əlaqədar çimərliklərə üz tutan vətəndaşlara müraciət edilib. xəbər verir ki, bu barədə Fövqəladə Hallar Nazirliyi (FHN) məlumat yayıb. Bildirilib ki, gün ərzində Bakıda və Abşeron yarımadasında küləkli hava şəraitinin müşahidə ediləcəyini nəzərə alaraq, Fövqəladə Hallar Nazirliy
12:28 145 Nicatın axtarışları davam edir - Video
Xəbər verdiyimiz kimi, ötən gün 14 yaşlı Nicat Şərifzadə Qarabağ kanalının Mingəçevir şəhəri ərazisindən keçən hissəsində batıb. BİG.AZ xəbər verir ki, hadisə ilə bağlı Fövqəladə Hallar Nazirliyinin "112" qaynar telefon xəttinə məlumat daxil olub. Məlumatla əlaqədar dərhal FHN-in Kiçikhəcml
05.08.2026 295 Rusiyalı turistlərə qarşı rəftar iddiaları Gürcüstanda cinayət işi ilə nəticələndi
Gürcüstanda rusiyalı turistlərə qarşı qeyri-adekvat rəftar edilməsi ilə bağlı sosial şəbəkələrdə yayılan paylaşımlar üzrə cinayət işi açılıb. xəbər verir ki, bu barədə RİA Novosti Gürcüstanın Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinə (DTX) istinadən məlumat yayıb. Məlumata görə, böhtan xarakterli informasiya kampaniyas
10:34 160 Trampın müdaxiləsi: ABŞ sursat çatışmazlığını müzakirə edəcək
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Müdafiə Nazirliyinin müavini Stiven Feynberqə şəxsən zəng etməsindən sonra Pentaqonda sursat çatışmazlığının aradan qaldırılması ilə bağlı təcili iclas keçiriləcək. xəbər verir ki, bu barədə NBC News məlumat yayıb. Telekanalın məlumatına görə, Müdafiə Nazirliyinin ikinc
11:54 133 Ceyhun Bayramov Kiyevdə
Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun Ukraynaya rəsmi səfəri başlayıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə məlumat Azərbaycan XİN-in "X" hesabında paylaşılıb. Naziri paytaxt Kiyevdə ukraynalı həmkarı Andrey Sibiqa qarşılayıb
10:10 150 Kral ailəsində yeni körpə - Foto
Mərhum Kraliça II Elizabetin nəvəsi şahzadə Yevgeniya üçüncü dəfə ana olub. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə kral ailəsi rəsmi açıqlama yayıb. Məlumata görə, şahzadə və həyat yoldaşı Cek Bruksbank avqustun 3-də Lissabondakı xəstəxanada dünyaya gələn qız övladlarını qucağına alıb. Açıqlamad
05.08.2026 390 Avqust pensiyaları NƏ VAXT ÖDƏNİLƏCƏK?
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən avqustun 14-dən gec olmayaraq Bakı və Sumqayıt şəhərləri, eləcə də Abşeron rayonu üzrə bu ayın pensiyalarının ödənilməsi nəzərdə tutulub. BİG.AZ xəbər verir ki, bu barədə Dövlət Sosial Müdafiə Fondu məluma
15:35 85 Aydan Axundovadan sevgi paylaşımı
Aktrisa Aydan Axundova sevgi ilə bağlı paylaşımıyla diqqət çəkib. Axşam.az xəbər verir ki, sənətçi sosial şəbəkə hesabında sevginin çətin günlərdə özünü göstərdiyini vurğulayan fikirlər yazıb. "Dünya qədər qoca bir sevgi elmi var. Sevgi zəngin, sağlam və xoşbəxt günlərdə yox, yalın, yavan, naxo
12:15 197 
