Boşanmaq istəyi mənəvi zərər sayılırmı?

"Azərbaycanda mənəvi zərərin kompensasiyası ilə bağlı hüquqi meyarlar daha da dəqiqləşdirilib. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2025-ci il tarixli "Şəxsiyyət hüquqlarının müdafiəsi haqqında" qərarında mənəvi zərərin anlayışı, onun yaranma səbəbləri və kompensasiya şərtləri ətraflı izah olunub".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Vəkillər Kollegiyasının üzvü Rəşad Əliyev bildirib.

O, qeyd edib ki, qərara əsasən, mənəvi zərər fiziki şəxsin şəxsiyyət hüquqlarının pozulması nəticəsində keçirdiyi mənəvi sarsıntı və ya iztirabdır. Mənəvi sarsıntı dedikdə stress, qorxu, qəzəb, kədər, alçalma, utanma və uzunmüddətli qeyri-müəyyənlik kimi neqativ emosional hallar nəzərdə tutulur. Mənəvi iztirab isə daha ağır nəticələrə səbəb olan, şəxsin fiziki və ya psixi sağlamlığına təsir göstərən emosional vəziyyət kimi qiymətləndirilir:

"Ali Məhkəmə ailə münasibətləri çərçivəsində ər-arvadın da bir sıra şəxsiyyət hüquqlarına malik olduğunu vurğulayıb. Bu hüquqlara qarşılıqlı hörmət və yardım gözləmək, ailə sirrinin qorunması, şərəf və ləyaqətin müdafiəsi kimi məsələlər daxildir. Məhkəmənin mövqeyinə görə, məişət zorakılığı, fiziki və psixoloji təzyiq, ailə sirrinin yayılması, həyat yoldaşının şərəf və ləyaqətinin alçaldılması, eləcə də onu köməksiz vəziyyətdə qoyan digər davranışlar mənəvi zərərin yaranmasına səbəb ola bilər.

Bununla yanaşı, qərarda qeyd olunur ki, ər-arvaddan birinin boşanmaq istəməsi, birgə əmlakın bölünməsi ilə bağlı iddia qaldırması, nikah müqaviləsi təklif etməsi və ya nikah münasibətləri faktiki olaraq pozulduqdan sonra ailə münasibətlərindən irəli gələn bəzi öhdəlikləri yerinə yetirməməsi avtomatik olaraq hüquqazidd əməl hesab edilə bilməz.

Ali Məhkəmə vurğulayır ki, mənəvi zərərə görə kompensasiya tələb edilərkən yalnız hüququn pozulması deyil, həm də həmin pozuntu nəticəsində şəxsin real mənəvi sarsıntı və ya iztirab keçirməsi sübuta yetirilməlidir. Kompensasiyanın məbləği müəyyən edilərkən isə pozulmuş hüququn xarakteri, əməlın ağırlıq dərəcəsi, nəticələri, tərəflərin xüsusiyyətləri və ədalətlilik prinsipi nəzərə alınmalıdır.

Qərarda həmçinin bildirilir ki, şəxsi qeyri-əmlak hüquqlarının və digər qeyri-maddi nemətlərin müdafiəsi ilə bağlı tələblərə iddia müddəti tətbiq edilmirZZ".

Telegramda izləyin