Ətsiz qidalanma trendi: Fayda və risklər

"Əti rasiondan çıxarmaq mümkündür, lakin onu əvəz etmək üçün tək bir qida məhsulu kifayət etmir. Ət yüksək keyfiyyətli zülal mənbəyi hesab olunur və insan orqanizmi üçün vacib olan bütün əvəzolunmaz amin turşularını ehtiva edir. Ümumilikdə insan orqanizmi 20 növ amin turşusundan istifadə edir ki, onların 9-u əvəzolunmaz sayılır. Orqanizm bu amin turşularını özü sintez edə bilmədiyindən, onlar mütləq qidalar vasitəsilə qəbul edilməlidir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında qida eksperti Asim Vəliyev bildirib.

O, qeyd edib ki, heyvan mənşəli zülallar adətən bu amin turşularının hamısını kifayət qədər miqdarda təmin edir. Bitki mənşəli zülallarda isə bəzi amin turşuları çatışmaya bilər. Buna görə də ət istehlakını azaltmaq və ya tamamilə dayandırmaq istəyən şəxslər qida rasionunda müxtəlifliyə xüsusi diqqət yetirməlidirlər:

"Mütəxəssislər paxlalılarla taxıl məhsullarının birlikdə istifadəsini ən praktik yanaşmalardan biri hesab edirlər. Məsələn, mərci ilə düyü, noxudla bulqur və ya lobya ilə tam taxıllı məhsullar bir-birini tamamlayaraq daha balanslı zülal tərkibi yaradır. Ayrı-ayrılıqda çatışmayan amin turşuları birlikdə qəbul edildikdə bu boşluğu müəyyən qədər doldura bilir.

Bitki mənşəli qidalarla bağlı diqqət edilməli digər məqam dəmirin mənimsənilməsidir. Bitki mənşəli dəmir orqanizm tərəfindən heyvan mənşəli dəmirlə müqayisədə daha zəif sorulur. Buna görə də paxlalı yeməklərlə birlikdə C vitamini ilə zəngin məhsulların istifadəsi tövsiyə olunur. Limon, pomidor, bibər və müxtəlif göyərtilər dəmirin mənimsənilməsini artırmağa kömək edir.

Ət və digər heyvan mənşəli qidaları qəbul etməyən insanlarda ən çox rast gəlinən problemlərdən biri B12 vitamini çatışmazlığıdır. Bu vitamin bitki mənşəli qidalarda demək olar ki, mövcud deyil. Buna görə uzun müddət heyvan mənşəli məhsullardan uzaq duran şəxslərdə B12 çatışmazlığı riski artır.

Bununla yanaşı, dəmir və sink çatışmazlığı da yarana bilər. Yorğunluq, halsızlıq, saç tökülməsi və anemiya kimi əlamətlər bəzən yalnız stress və ya intensiv həyat tərzi ilə deyil, qida balansındakı pozuntularla da əlaqəli ola bilər.

Göbələk dad və tekstura baxımından əti xatırlatdığı üçün tez-tez alternativ kimi təqdim edilir. Lakin qida dəyəri baxımından göbələk əti tam əvəz edə bilmir. Onun zülal miqdarı ətlə müqayisədə xeyli aşağıdır. Bu səbəbdən göbələkdən daha çox yeməyin həcmini artırmaq, dad vermək və ya digər məhsullarla birlikdə istifadə etmək məqsədilə yararlanmaq daha məqsədəuyğundur.

Ətin bitki mənşəli alternativləri arasında mərci, noxud, lobya və xüsusilə soya daha çox ön plana çıxır. Paxlalılar zülalla yanaşı lif, maqnezium və digər faydalı maddələrlə zəngindir. Soya isə bitki mənşəli qidalar arasında nadir tam zülal mənbələrindən biri hesab olunur.

Bununla belə, əsas məsələ sadəcə əti rasiondan çıxarmaq deyil, balanslı qidalanma sistemini qorumaqdır. Xüsusilə hamilə qadınlarda, inkişaf dövründə olan uşaqlarda və yaşlı insanlarda ət zülalının rasiondan çıxarılması daha diqqətli yanaşma tələb edir. Belə hallarda qidalanma planı fərdi xüsusiyyətlər nəzərə alınaraq hazırlanmalı, zərurət yarandıqda laborator analizlər və həkim nəzarəti ilə müşayiət olunmalıdır".

Telegramda izləyin