1991-ci ildə yaradılan qapalı dünyada oksigen niyə yoxa çıxdı?
1991-ci ildə səkkiz nəfər ABŞ-ın Arizona səhrasında yerləşən hermetik şüşə konstruksiyaya daxil olaraq tam izolyasiya olunmuş ekosistemdə iki il yaşamağa başlayıb. Lakin zamanla bu "qapalı dünya"da oksigen səviyyəsi tədricən azalıb.
Qaynarinfo "Space Daily" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, söhbət "Biosphere 2" layihəsindən gedir - Orasle şəhəri yaxınlığında yerləşən, təxminən 3 akr sahəni əhatə edən nəhəng şüşə kompleksdən. Qurğu daxilində beş fərqli ekosistem yaradılmışdı: tropik meşə, okean və mərcan rifi, manqrov bataqlığı, savanna və səhralıq. Bundan əlavə, ekipajın öz qidasını yetişdirdiyi kənd təsərrüfatı zonası da mövcud idi.
Dörd kişi və dörd qadından ibarət iştirakçılar, "biosferianlar" adlandırılırdı və tam izolyasiya şəraitində yaşamalı idilər. Xarici dünya ilə heç bir əlaqə və tədarük nəzərdə tutulmamışdı.
Layihənin məqsədi qapalı ekosistemlərin necə işlədiyini öyrənmək və gələcəkdə kosmosda yaşayış mühitləri yaratmaq üçün məlumat toplamaq idi.
Oksigen hara yox oldu?
Başlanğıcda sistemdə oksigen səviyyəsi normal idi - 21%. Lakin aylar keçdikcə bu göstərici düşməyə başladı və 14%-ə qədər enib. Bu isə dəniz səviyyəsindən təxminən 4 km yüksəklikdəki şəraitə bənzəyirdi və iştirakçılarda yorğunluq və nəfəs darlığı yaradıb.
Ən böyük sual isə bu idi: oksigen azalıb, amma karbon qazı gözlənildiyi qədər artmayıb.
Araşdırmalar iki əsas səbəbi ortaya çıxardı. Birincisi, torpaqda çoxlu orqanik maddə və mikroorqanizmlər var idi. Bu mikroblar oksigeni sürətlə istifadə edir, karbon qazı istehsal edirdi. Bitkilər isə bu itkini kompensasiya edə bilmirdi.
İkincisi, kompleksdəki beton konstruksiyalar karbon qazını udurdu. Tam sərtləşməmiş beton CO₂-ni öz strukturuna bağlayaraq onu atmosferdən "çıxarırdı".
Ekipaj üzvü Mark Nelson daha sonra qeyd etmişdi ki, oksigen səviyyəsi aylar ərzində yavaş-yavaş azalırdı və səbəb uzun müddət anlaşılmırdı.
Birinci missiya iki il davam edərək 1993-cü ildə başa çatdı. İkinci cəhd 1994-cü ildə başlasa da, daxili problemlərə görə altı ay sonra dayandırılıb.
Hazırda "Biosphere 2" Arizona Universitetinin elmi mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir və ekoloji tədqiqatlar üçün istifadə olunur, lakin artıq içərisində insan yaşanmır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 567 Tarix: 29 may 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşMariya Zaxarovadan Hirosima merinə sərt ittiham
ABŞ-ın Hirosimaya atom bombası atmasının ildönümündə Rusiyanı tənqid edən Hirosima meri Kazumi Matsui Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarovanın sərt reaksiyası ilə üzləşib. xəbər verir ki, Zaxarova bu barədə Telegram kanalında paylaşım edib. Rusiya XİN sözçüsü bildirib ki, Qərbin formalaşdırdığ
12:05 193 "Qarabağ"da yeni təyinatlar (SİYAHI)
"Qarabağ" futbol akademiyasında yeni təyinatlar gerçəkləşib. Qaynarinfo klubun saytına istinadən xəbər verir ki, 2026-2027-ci illər mövsümündə komandaları çalışdıracaq məşqçilər müəyyənləşib. Akademiya koordinatoru Aftandil Hacıyevin rəhbərliyi altında akademiya komandalarında aşağıdakı məşqçilə
13:21 193 Azərbaycana gələn turistlər ən çox nəyə pul xərcləyir?
Türkiyədə xarici turistlərin xərcləri ilə bağlı açıqlanan son statistikaya görə, ziyarətçilər ən çox qida və içkiyə pul xərcləyirlər. Bu statistika turistlərin səfər zamanı hansı sahələrə daha çox vəsait ayırdığına marağı artırıb. Bəs Azərbaycanda vəziyyət necədir? Ölkəmizə gələn turistlər daha çox hans
14:55 184 PUA insidentindən sonra Almaniya NATO-nun 4-cü maddəsinin tətbiqini istəyir
Almaniya Leypsiq hava limanında mühafizə olunan ərazidə pilotsuz uçuş aparatının (PUA) aşkarlanmasından sonra NATO Nizamnaməsinin 4-cü maddəsinə uyğun olaraq alyansa üzv dövlətlərlə məsləhətləşmələr aparmalıdır. xəbər verir ki, bu barədə Die Welt qəzetinə açıqlamasında Almaniyanın Xristian Demokrat İttifaqını
10:17 120 Məhkəmə Sevinc Hüseynovanın Səidə Bəkirqızına qarşı şikayətini təmin etmədi
xəbər verir ki, Avqustun 6-da Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsində bloger Sevinc Hüseynovanın jurnalist Səidə Bəkirqızına qarşı xüsusi ittiham qaydasında verdiyi şikayət üzrə apellyasiya baxışı keçirilib. Jurnalistin vəkili Yaqub Nəcəfli -a açıqlamasında bildirib ki, məhkəmə apellyasiya şikayətini təmi
18:58 121 Tramp "sursat çatışmazlığı" iddialarına cavab verdi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp ölkədə böyük həcmdə sursat ehtiyatının olduğunu bildirib. xəbər verir ki, Tramp bu barədə Vaşinqtonun silah çatışmazlığı ilə bağlı iddialar fonunda Truth Social sosial media platformasında paylaşım edib. "ABŞ-da, xüsusilə bəzi sursat növləri üzrə kifayət qədər böyük ehtiya
12:19 185 Anası öldü, dəfn yox, toy mərasimi keçirdi
ABŞ-da Şavanda Stiverson adlı qadın anasının son arzusunu yerinə yetirərək ənənəvi dəfn mərasimi əvəzinə simvolik toy təşkil edib. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, qadının anası Delfiya Uilson sağlığında dəfn mərasimlərini sevmədiyini bildirib və ölümündən sonra onun şərəfinə matəm deyil, bayra
18:30 105 Bəxtiyar Aslanbəyli "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi
Bəxtiyar Əli oğlu Aslanbəyli "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Prezident İlham Əliyev Sərəncam imzalayıb. Bəxtiyar Aslanbəyli Azərbaycan neft sənayesinin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeninə layiq görülüb. Qey
13:55 165 Məhərrəmlik bitir: Toy qiymətləri artacaq?
Məhərrəmliyin başa çatmasına sayılı günlər qalıb. Bu o deməkdir ki, ölkəmizdə toy mövsümü yenidən canlanmağa başlayacaq. Evlənməyə hazırlaşan cütlükləri ən çox maraqlandıran məsələlərdən biri şadlıq saraylarında qiymətlərin dəyişib-dəyişməməsi, eləcə də uyğun tarix tapmağın mümkünlüyüdür. Bəs real duru
15:10 221 
