1991-ci ildə yaradılan qapalı dünyada oksigen niyə yoxa çıxdı?
1991-ci ildə səkkiz nəfər ABŞ-ın Arizona səhrasında yerləşən hermetik şüşə konstruksiyaya daxil olaraq tam izolyasiya olunmuş ekosistemdə iki il yaşamağa başlayıb. Lakin zamanla bu "qapalı dünya"da oksigen səviyyəsi tədricən azalıb.
Qaynarinfo "Space Daily" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, söhbət "Biosphere 2" layihəsindən gedir - Orasle şəhəri yaxınlığında yerləşən, təxminən 3 akr sahəni əhatə edən nəhəng şüşə kompleksdən. Qurğu daxilində beş fərqli ekosistem yaradılmışdı: tropik meşə, okean və mərcan rifi, manqrov bataqlığı, savanna və səhralıq. Bundan əlavə, ekipajın öz qidasını yetişdirdiyi kənd təsərrüfatı zonası da mövcud idi.
Dörd kişi və dörd qadından ibarət iştirakçılar, "biosferianlar" adlandırılırdı və tam izolyasiya şəraitində yaşamalı idilər. Xarici dünya ilə heç bir əlaqə və tədarük nəzərdə tutulmamışdı.
Layihənin məqsədi qapalı ekosistemlərin necə işlədiyini öyrənmək və gələcəkdə kosmosda yaşayış mühitləri yaratmaq üçün məlumat toplamaq idi.
Oksigen hara yox oldu?
Başlanğıcda sistemdə oksigen səviyyəsi normal idi - 21%. Lakin aylar keçdikcə bu göstərici düşməyə başladı və 14%-ə qədər enib. Bu isə dəniz səviyyəsindən təxminən 4 km yüksəklikdəki şəraitə bənzəyirdi və iştirakçılarda yorğunluq və nəfəs darlığı yaradıb.
Ən böyük sual isə bu idi: oksigen azalıb, amma karbon qazı gözlənildiyi qədər artmayıb.
Araşdırmalar iki əsas səbəbi ortaya çıxardı. Birincisi, torpaqda çoxlu orqanik maddə və mikroorqanizmlər var idi. Bu mikroblar oksigeni sürətlə istifadə edir, karbon qazı istehsal edirdi. Bitkilər isə bu itkini kompensasiya edə bilmirdi.
İkincisi, kompleksdəki beton konstruksiyalar karbon qazını udurdu. Tam sərtləşməmiş beton CO₂-ni öz strukturuna bağlayaraq onu atmosferdən "çıxarırdı".
Ekipaj üzvü Mark Nelson daha sonra qeyd etmişdi ki, oksigen səviyyəsi aylar ərzində yavaş-yavaş azalırdı və səbəb uzun müddət anlaşılmırdı.
Birinci missiya iki il davam edərək 1993-cü ildə başa çatdı. İkinci cəhd 1994-cü ildə başlasa da, daxili problemlərə görə altı ay sonra dayandırılıb.
Hazırda "Biosphere 2" Arizona Universitetinin elmi mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir və ekoloji tədqiqatlar üçün istifadə olunur, lakin artıq içərisində insan yaşanmır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 118 Tarix: 29 may 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşBeyləqanda altıotaqlı ev yanaraq külə döndü
Beyləqanda altıotaqlı ev yanaraq külə dönüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, hadisə ötən gecə rayonunun Qəhrəmanlı kəndində baş verib. Məlumata görə, kənd sakini Bəhmən Etibar oğlu Kərimova məxsus 6 otaqlı yaşayış evində baş verən yanğın nəticəsində ev və içərisindəki əşyalar tamamilə yanara
10:13 177 IDF 3 həftə sonra Beyrutu vurub, SEPAH-la əlaqəli qruplaşmanın raket qüvvələrinin rəhbəri hədəf alınıb
İsrail Müdafiə Qüvvələri (IDF) Beyruta zərbə endirib. APA xəbər verir ki, bu barədə IDF məlumat yayıb. Əlavə məlumat verilməyib. İsrail mediasının təhlükəsizlik mənbəsinə istinadən verdiyi məlumata görə, İsrail ordusunun Beyruta endirdiyi zərbənin hədəfi "İmam Hüseyn diviziyası"nın raket qüvvələrini
28.05.2026 345 CENTCOM: İranın dəniz blokadasından sonra 111 gəmi istiqamətini dəyişib
İranın dəniz blokadası başlayandan bəri 11 kommersiya gəmisi istiqamətini dəyişmək məcburiyyətində qalıb. APA xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) məlumat yayıb
28.05.2026 268 Ermənistandakı Rusiya bazası ləğv edilir?
Ermənistandakı Rusiya bazasının ləğvi üçün heç bir ilkin şərt yoxdur. xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu Birinci Beynəlxalq Təhlükəsizlik Forumunda bildirib. "Rusiya bazası işləyir və aktivdir və biz hələlik onun orada olmaması üçün heç bir ilkin şərt v
28.05.2026 294 Sevgini xilas edən 2 "zəruri" yalan - Psixoloq açıqladı
Araşdırmalar göstərir ki, bəzi qeyri-səmimilik formaları və müəyyən yalan növləri münasibətlərdə mühüm rol oynaya bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə amerikalı psixoloq Mark Trevers "Forbes" üçün yazdığı məqalədə bildirib. "İnsan münasibətləri nadir hallarda mütləq qaydalara tab
18:30 86 Külək əslində necə yaranır?
Gündəlik həyatda küləyə adətən yalnız bizi narahat etdikdə diqqət edirik, amma onun arxasında atmosferdə havanın hərəkətini idarə edən mürəkkəb fiziki proseslər dayanır. Qaynarinfo xəbər verir ki, küləyin əsas səbəbi Yer səthinin Günəş şüaları ilə qeyri-bərabər qızmasıdır. Qurunun və ya okeanın bəz
19:45 1 ABŞ Trampın şəkli olan 250 dollarlıq buraxmaq istəyir
Tramp administrasiyasının rəsmiləri ABŞ Prezidenti Donald Trampın təsvir olunduğu yeni 250 dollarlıq əskinasın hazırlanmasını tələb edirlər. xəbər verir ki, bu barədə "The Washington Post" (WP) qəzeti mənbələrə istinadla məlumat verib. Məlumata görə, əgər bu təşəbbüs uğurla nəticələnsə, Tram
28.05.2026 282 Rusiya səfiri XİN-ə çağırldı
Rusiyanın Finlandiyadakı səfiri Pavel Kuznetsov Xarici İşlər Nazirliiynə çağırılıb. xəbər verir ki, bu barədə Finlandiya XİN məlumat yayıb. Bildirilib ki, diplomatdan iddia edilən hava məkanının pozulması ilə bağlı izahat tələb edilib. Daha əvvəl Rusiya səfiri Aleksey Meşkov Kiyevdəki səfirliklərin təxliyəs
28.05.2026 265 Ermənistana Azərbaycandan tranzit keçməklə buğda və gübrə göndəriləcək
Bu gün Rusiyadan Ermənistana Azərbaycandan tranzit keçməklə növbəti tədarük həyata keçiriləcək. Qaynarinfo "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-yə (ADY) istinadən xəbər verir ki, 4 vaqondan ibarət, çəkisi 280 ton olan buğda və 4 vaqondan ibarət, çəkisi 277 ton olan gübrə Biləcəri stansiyasından Böyü
10:30 167 
