Pekinin səssiz ekspansiyası: limanlar, kreditlər və qlobal təsir
"ABŞ Prezidenti Donald Trumpın "dünyada yalnız iki supergüc var - ABŞ və Çin" açıqlaması sadəcə diplomatik ifadə deyil. Bu, Vaşinqtonun SSRİ-nin dağılmasından sonra ilk dəfə olaraq Pekinin qlobal güc statusunu açıq şəkildə qəbul etməsi kimi qiymətləndirilə bilər".
Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Turan Rzayev bildirib.
O, qeyd edib ki, Trampın bu etirafının arxasında isə Çinin son illərdə həyata keçirdiyi sistemli iqtisadi və geosiyasi strategiya dayanır. Pekin tələsmədən, uzunmüddətli plan əsasında hərəkət edir. Son 20 ildə Çin bankları Afrika, Asiya, Latın Amerikası və Şərqi Avropadakı ölkələrə yüz milyardlarla dollar kredit ayırıb. Bu vəsait əsasən limanların, dəmir yollarının və digər strateji infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsinə yönəlib:
"Lakin zaman keçdikcə Çin sadəcə investor deyil, həm də təsir sahibi kimi çıxış etməyə başladı. Xüsusilə COVID-19 pandemiyasından sonra bir çox ölkə borc böhranı ilə üzləşdi və kreditləri qaytarmaqda çətinlik çəkdi. Nəticədə Pekin bəzi ölkələrdə limanlar, logistika şəbəkələri və strateji layihələr üzərində uzunmüddətli nəzarət imkanları əldə etdi.
Bu strategiyanın əsas fərqi ondadır ki, Çin bunu hərbi müdaxilə ilə deyil, iqtisadi əməkdaşlıq və investisiya modeli ilə həyata keçirir. Pekin həm limanları maliyyələşdirir, həm də həmin limanların əməliyyat, logistika və rəqəmsal idarəetmə sistemlərini nəzarətdə saxlayır. Bu isə Çinə yalnız iqtisadi deyil, həm də böyük məlumat və geosiyasi üstünlük qazandırır.
Artıq Çin "liman-park-şəhər" modelindən "liman-dəmir yolu-mədən" modelinə keçir. Məqsəd dənizə çıxışı olmayan, mineral ehtiyatlarla zəngin bölgələri Çin nəzarətində olan logistika marşrutlarına bağlamaqdır.
Bu proses fonunda ABŞ vəziyyətin miqyasını yeni anlamağa başlayır. Vaşinqton Pekinin qurduğu iqtisadi şəbəkədən kənarda qalmaq istəmir, lakin görünən odur ki, Çin artıq növbəti mərhələyə keçib.
Ən diqqətçəkən məqam isə budur: Pekin gələcəyin yeni qlobal qütbünü ideologiya üzərində deyil, iqtisadiyyat, logistika, texnologiya və maliyyə asılılığı üzərində qurur. Bu model XX əsrdə ABŞ-ın qurduğu qlobal sistemə bənzəsə də, daha az hərbi, daha çox iqtisadi xarakter daşıyır.
Əgər ABŞ Çinlə rəqabətdə yeni və fərqli strategiyalar formalaşdıra bilməsə, yaxın onilliklərdə Pekin təkcə qlobal ticarətdə deyil, dolların beynəlxalq hegemonluğunun zəifləməsində də əsas gücə çevrilə bilər".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 118 Tarix: 15 may 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşTramp üçün Çində vida mərasimi keçirildi
ABŞ prezidenti Donald Trump Çinə rəsmi səfərini başa vurub. xəbər verir ki, bu barədə Fox News məlumat yayıb. Məlumata görə, Tramp ABŞ-a qayıtmaq üçün "Air Force One" təyyarəsinə minməzdən əvvəl qısa vida mərasimində iştirak edib. [hh4-unikal]
11:23 164 Kəllə-paça və içalat: fayda və ehtiyat balansı
"Heyvanların içalatının istehlakı əslində qədim mətbəx mədəniyyətimizin bir hissəsidir. Qida dəyəri baxımından qaraciyər, hətta bəzi hallarda bir kiloqram ən keyfiyyətli file ətindən daha zəngin hesab olunur. Qaraciyər yalnız dəmir mənbəyi deyil, eyni zamanda B12 vitamini, fol turşusu və A vitamin
15:40 95 Paşinyanın tort reaksiyası gündəm oldu
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan ölkənin xəritəsi formasında hazırlanmış tortu kəsməkdən imtina edib. xəbər verir ki, həmin anın görüntüləri Radar Armenia tərəfindən Telegram kanalında paylaşılıb. Hadisə Paşinyanın seçki kampaniyası çərçivəsində Gülyakarak icmasına səfəri zamanı baş verib. Sakinlə
10:59 239 Toyda kilolarla qızıl taxılmışdı, BOŞANDILAR - Məşhur müğənni səbəbi açıqladı
Türkiyəli müğənnilər Burak Bulut və Eda Sakız 9 aydan sonra boşandılar. xəbər verir ki, cütlüyün boşanması maqazin gündəminin ən çox müzakirə olunan mövzularından birinə çevrilib. Türkiyə mətbuatının məlumatına görə, tərəflər qarşılıqlı razılıq əsasında bir iclasdaca boşanıblar. Bir müddətdir cütlüyü
14.05.2026 475 "Zaur ilk dəfə evlilik təklifi edəndə bizdə alınmamışdı"
Aparıcı cütlük Zaur və Günay Baxşəliyeva "ASAN TV"nin qonağı olublar. Axşam.az xəbər verir ki, artıq 14 ildir evli olan cütlük ailə qala bilməyin sirrlərindən danışıblar. Günay Zaurla tanış olmasından söhbət açıb:. "O vaxt xəstəxanaya getmişdim. Mənə yaxınlaşıb dedilər ki, Zaurla evlənsəniz
14:26 197 Yeni Klinika ilə bağlı ŞOK: İşçilərin maaşını banka qoyub, faiz götürürlər?
Xəbər verdiyimiz kimi, "Yeni Klinika"da çalışan bir qrup tibb işçisi əmək haqlarının ödənilməsində yaranmış ciddi gecikmələr barədə müraciət edib. Tibb heyətinin redaksiyasına verdiyi məlumata görə, klinikada çalışan həkimlərin və digər personalın maaşlarının ödənilməsi artıq 14 gündür ki
14.05.2026 398 Çay süfrəsi arxasında bir araya gəldilər - Fotolar
Qazaxıstanın Türküstan şəhərində Türk Dövlətləri Təşkilatının Dövlət başçılarının qeyri-rəsmi Zirvə görüşündə iştirak edən liderlər çay süfrəsi arxasında bir araya gəliblər. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı sosial şəbəkələrdə görüntülər yayılıb. Fotolardan görüşdə Azərbaycan, Türkiyə
15:49 87 Polkovnik-leytenant vəfat etdi
Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı vəfat edib. -a istinadən xəbər verir ki, bu barədə onun yaxınları məlumat veriblər. Bildirilib ki, Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət edən polkovnik-leytenant Seymur Ağayev xəstəlik səbəbindən dünyasını dəyişib
10:52 208 Bazar günündən metro yeni qrafikdə işləyəcək
Mayın 17-22-də Bakıda keçiriləcək Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) ilə əlaqədar "Bakı Metropoliteni" QSC-də gücləndirilmiş iş rejimi tətbiq olunacaq. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Bakı metropoliteni məlumat yayıb. Bildirilib ki, tədbirin ilk gün
10:28 191 
