8 milyard işıq ili uzaqlıqdan gələn siqnal: Yer yoxkən o yola çıxmışdı

Kosmosun dərinliklərində baş verən nəhəng toqquşmalar bəzən insan təsəvvürünün sərhədlərini aşan enerji partlayışları yaradır. Astronomlar Yer kürəsi hələ mövcud olmadığı dövrlərdə yola çıxmış və 8 milyard il boyunca kosmosda hərəkət etmiş nəhəng enerji şüasını aşkar ediblər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Cənubi Afrikada (CAR) yerləşən MeerKAT teleskopu vasitəsilə qeydə alınan bu siqnal indiyədək müşahidə edilən ən uzaq və ən güclü mikrodalğa lazeri kimi qeydə alınıb. Alimlər bir ulduzun parlaqlığını yüz minlərlə dəfə üstələyən bu güclü radio dalğa partlayışını "gigamaser" adlandırıblar.

Bu hadisəyə səbəb olan proses iki nəhəng qalaktikanın xaotik şəkildə bir-birinə qarışması ilə başlayır. Birləşmə zamanı sıxılan qaz buludları hidroksil molekullarını həyəcanlandırır və nəticədə radio dalğaları olduqca güclü şəkildə güclənir. Yaranan fokuslanmış şüa kosmosun keçmişi barədə məlumat daşıyan bir siqnal kimi milyardlarla işıq ili məsafə qət edir. Lazerin radio dalğa ekvivalenti sayılan maserlər qalaktik miqyasda belə güclü qarşılıqlı təsirlərin ən mühüm sübutlarından biri hesab olunur.

Cənubi Afrikadakı MeerKAT teleskopu bu rekord siqnalı "HATLAS J142935.3-002836" adlı qalaktikada aşkar edib. Normal şəraitdə bu qədər uzaq məsafədən gələn dalğaların müasir cihazlarla belə qeydə alınması çox çətin olardı. Lakin kosmos nadir təsadüf sayılan bir imkan yaradıb. Yer ilə hədəf qalaktika arasında yerləşən başqa bir göy cismi qravitasiya linzası rolunu oynayaraq siqnalı böyüdüb və fokuslayıb. Bu təbii kosmik uyğunlaşma sayəsində evrenin ən güclü "lazer" hadisəsi müşahidə oluna bilib.

Saatda 2,5 terabayt həcmində məlumat emal edən teleskop texnologiyası bu kəşfin əsas texniki bazasını təşkil edir. Tədqiqatçılar əldə edilən siqnalları analiz edərək nəhəng qara dəliklərin qidalanma prosesini və qalaktikaların təkamülünü daha yaxşı anlamağa çalışırlar. Gələcəkdə bu tip minlərlə siqnalın aşkarlanması Samanyolu qalaktikasının da milyonlarla il sonra yaşaya biləcəyi mümkün birləşmələr barədə proqnozlar verə bilər.

Telegramda izləyin