İranın ABŞ-a yeni təklifi: Gərginlikdə diplomatik dönüş mümkündürmü? - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

İran və ABŞ arasında uzun müddətdir davam edən gərginlik fonunda diplomatik kanallarda yeni hərəkətlilik müşahidə olunur. Son məlumatlara görə, Tehran tərəfi Vaşinqtona münasibətlərin yumşaldılması və müəyyən məsələlər üzrə razılaşma əldə edilməsi məqsədilə yeni təkliflər paketi təqdim edib.

Bu təşəbbüslərin hansı istiqamətləri əhatə etdiyi və tərəflər arasında dialoqun hansı mərhələyə keçə biləcəyi beynəlxalq siyasi dairələrdə diqqətlə izlənilir. Mövcud vəziyyət Yaxın Şərqdə və qlobal siyasətdə gərginliyin azaldılması ilə bağlı ümidləri yenidən gündəmə gətirib.
Mövzu ilə bağlı politoloq Asif Nərimanlı BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, İranın ABŞ-a Pakistan vasitəsilə təkliflər təqdim etdiyi haqda yayılan məlumat təsdiq olunmasa da, reallığa yaxındır. Onun sözlərinə görə, Abbas Arakçının İslamabada səfərinin buna hesablandığı bəlli idi, Tramp da iki gün öncə "yeni təkliflər" aldıqlarını bildirmişdi: "Danışıqların qeyri-müəyyənliyi fonunda davam edən dəniz blokadası İran üçün perspektivləri çətinləşdirir. Mövcud vəziyyətdən çıxış yolu tapmaq və mümkün hərbi ssenarilərdən yayınmaq danışıqlarla bağlı müəyyənlik əldə etməkdən keçir.

Təklif üç konkret bənddən ibarətdir:

- ABŞ dəniz blokadasını aradan qaldırır;
- İran Hörmüz boğazını açır;
- Yalnız bundan sonra İranın nüvə proqramı ilə bağlı müzakirələr başlayır.

Danışıqların, elə müharibənin də əsas nüvəsini təşkil edən nüvə proqramı ilə bağlı bənd İran üçün iki taktiki gedişə hesablanıb:

1. ABŞ-ın mövqeyində loyallığa nail olmaq və danışıqlarda müəyyən inkişaf xətti yaratmaq;
2. Hörmüz boğazı ilə bağlı istəklərinin müəyyən hissəsini qəbul etdirmək.

Lakin buna qədər qət edilməli məsafə var: blokada və Hörmüz üzərində qarşılıqlı razılaşma əldə edilməlidir. Ki, bu, mümkün olacaqmı?

Dəniz blokadası ABŞ, "Hörmüz kartı" İran üçün əsas rıçaq olaraq qalır. Tərəflər çətin seçim qarşısındadırlar: ya qarşılıqlı güzəştə gedilməli, ya da "hansı tərəf sona qədər dözəcək" prinsipi ilə psixoloji və iqtisadi sınaqdan keçməlidir.

İkinci seçim hər iki tərəf üçün məqbul deyil, lakin birinci seçim - qarşılıqlı güzəştin mümkünlüyü də sual altındadır. Çünki Hörmüzün açılması məqsədilə dəniz blokadasına başlayan ABŞ boğazın müharibədən öncəki rejimdə işləməsini istəyir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin