Qapalı rejimlərdə gizlədilən həqiqətləri media dünyaya çatdırır - MEDİA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

İranda son illərdə baş verən etiraz aksiyaları zamanı baş verən hadisələr beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət mərkəzinə çevrildi. Etirazların genişlənməsi fonunda ölkədə təhlükəsizlik qüvvələrinin sərt müdaxiləsi, nümayişçilərin öldürülməsi, minlərlə insanın həbs olunması və həbsxanalarda işgəncə iddiaları ilə bağlı məlumatlar yayılmağa başladı. Bu məlumatların dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında isə xüsusilə Qərb mediası mühüm rol oynadı. Bir çox beynəlxalq media qurumları etirazlar zamanı baş verən insan haqları pozuntularını, saxlanılan şəxslərə qarşı zorakılıq və işgəncə faktlarını araşdıraraq geniş reportajlar hazırladı və beləliklə, İrandakı hadisələri qlobal gündəmin əsas mövzularından birinə çevirdi. Bu proses Qərb mediasının avtoritar rejimlərdə baş verən hadisələri işıqlandırmaq və insan haqları pozuntularını beynəlxalq səviyyədə görünən etmək baxımından təsirli rolunu bir daha göstərdi.
Mövzu ilə bağlı media eksperti Nicat Abdullayev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, müharibə və ya hərbi gərginlik dövrlərində informasiya məsələsi xüsusilə həssas olur. Onun sözlərinə görə, bəzən belə bir fikir səsləndirilir ki, hansısa ölkədə Qərb və ya beynəlxalq media qurumlarının fəaliyyət göstərməsi həmin ölkədə obyektiv informasiya mühitinin formalaşması deməkdir: "Amma bu yanaşma tam doğru deyil. Bir nüansı xüsusi vurğulamaq lazımdır: bir ölkədə xarici medianın olması həmin medianın avtomatik olaraq tərəfsiz və ya qərəzsiz olduğu anlamına gəlmir. Dünya miqyasında nüfuzlu hesab olunan BBC, Reuters, Associated Press kimi media qurumlarının belə zaman-zaman müəyyən siyasi və ya geosiyasi yanaşmalar çərçivəsində tərəfli və qərəzli məlumatlar yaydığı hallara rast gəlinir.

Ona görə də məsələ təkcə xarici medianın mövcudluğu ilə ölçülməməlidir. Əsas məsələ ölkələrin öz daxilində peşəkar, məsuliyyətli və mümkün qədər tərəfsiz fəaliyyət göstərən milli media institutlarının formalaşmasıdır. Dayanıqlı informasiya mühiti məhz güclü milli medianın mövcudluğu ilə yaranır. Belə media həm cəmiyyətin doğru məlumat almasına xidmət edir, həm də dövlətin milli maraqlarının informasiya müstəvisində qorunmasına imkan verir.

Bu baxımdan Azərbaycan müəyyən mənada maraqlı nümunədir. Şərq ölkəsi olmasına baxmayaraq Azərbaycan demokratik və hüquqi dövlət prinsiplərinə əsaslanan, plüralizmin təmin olunduğu ölkə kimi media mühitinin inkişafı istiqamətində son illərdə mühüm addımlar atıb. Milli medianın institusional inkişafı üçün konseptual islahatlar həyata keçirilib, media subyektlərinin fəaliyyətinin şəffaf və peşəkar əsaslarda qurulması istiqamətində yeni mexanizmlər yaradılıb. Medianın İnkişafı Agentliyinin fəaliyyəti, jurnalistlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, media subyektlərinin maliyyə və institusional dayanıqlığının artırılması kimi addımlar bu siyasətin tərkib hissəsidir. Bütün bunlar ölkədə informasiya plüralizminin və sağlam media mühitinin formalaşmasına xidmət edir.

Məncə, İran və buna bənzər ölkələr üçün də əsas çıxış yolu məhz budur. Dayanıqlı cəmiyyət qurmaq, ictimai etimadı gücləndirmək və ümumilli məsələlərdə dövlət maraqlarını "yumşaq güc" vasitəsilə qorumaq üçün güclü və məsuliyyətli milli medianın formalaşdırılması vacibdir. Xarici mediaya alternativ kimi deyil, cəmiyyətin öz informasiya təhlükəsizliyini təmin edən peşəkar media mühiti yaradılmalıdır. Belə olduqda həm ölkə daxilində informasiya boşluğu yaranmaz, həm də beynəlxalq auditoriya üçün daha balanslı və real informasiya təqdim etmək mümkün olar".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin