Trampın Çinə Səfəri: Vaşinqton-Pekin Münasibətlərində Yeni Mərhələ - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

ABŞ Prezidenti Donald Trampın 31 mart-1 aprel tarixlərində Çinə planlaşdırılan səfəri qlobal siyasətin ən diqqətlə izlənilən hadisələrindən birinə çevrilib. Vaşinqton və Pekin arasında son illərdə artan iqtisadi rəqabət, ticarət mübahisələri və təhlükəsizlik məsələləri fonunda baş tutacaq bu səfərin iki böyük güc arasındakı münasibətlərin gələcək istiqamətinə ciddi təsir göstərəcəyi gözlənilir. Dünya ictimaiyyəti görüşü həm siyasi dialoq, həm də geosiyasi balans baxımından mühüm mərhələ kimi qiymətləndirir.
Mövzu ilə bağlı politoloq Asif Nərimanlı BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Amerika və Çin arasında hazırda əsas problem, əsas rəqabət məhz tariflərlə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, Amerikada Tramp hakiməyyətə gəldikdən sonra Çinlə bağlı bu məsələlər dahada sərtləşdirilib: "Amma Çinə tətbiq olunan tariflərdən sonra Çinində adekvat addımlar atması Amerika iqtisadiyyatına ziyan vurmağa başlayıb. Belə görünür ki, Tramp məsələni yerində müzakirə etmək və ortaq mövqe tapmaq üçün Çinə gedir. Ancaq onuda qeyd edim ki, Çin tərəfininin səfər ilə bağlı rəsmi açıqlaması yoxdur. Vaşinqton və Pekin arasında hazırda da diplomatik kanallar vasitəsilə müzakirələr gedir. Müzakirələrdə görünür Çin öz şərtlərini irəli sürür ki, bu şərtlər tam razılaşdırılmadığı üçün Çin səfər ilə bağlı rəsmi açıqlama verməyib.

Çin və Amerika arasında əsas rəqabətə gəldikdə isə Amerikanın rəqabət apardığı Çinlə yenədə əməkdaşlığı davam etdirməsi normaldır. ABŞ admistrasiyasının fərqli siyasəti var. Amerika Çinlə siyasətində Çinin tamamilə sıradan çıxarılması siyasətini güdmür. Bu çox çətin prosesdir. Yəni Çin tamamilə qlobal siyasətdən təcrid oluna bilməz. Çinin potensialı buna imkan vermir. Son 10-20 il ərzində Çin qlobal siyasətdə kifayət qədər böyüyüb. Amerika ona görədə daha çox Çinin təsir imkanlarının olduğu yerlərdə nəzarəti ələ keçirməyə çalışır. Çin Mərkəzi Asiyada öz mpvqeyini gücləndirən kimi, Amerikada dərhal Mərkəzi Asiyada öz mövqeyini gücləndirir.

Bu kontekstdən baxdıqda hesab edirəm ki, Amerikanın əsas məqsədi Çinlə ticarət əlaqələrini davam etdirmək, amma burda daha çox Amerikanın maraqlarının ön planda saxlanılmasıdır. Trampın Çinə səfərinin əsas məqsədi tariflər məsələsində razılaşma əldə etməkdir. Digər tərəfdən isə görünür burda istisna edilmir ki, Tramp qlobal siyasətdə Çinin bir çox proseslərdə Amerikanın maraqlarını nəzərə almasını təmin etməyə çalışacaq. Təbiiki aparılacaq danışıqların nəticəsi həmdə Çin və Amerika arasında qlobal rəqabətədə təsir edəcək. Yəni rəqabətin inkişafınıda müəyyənləşdirəcək. Rəqabət dahada sərtləşə və ya müəyyən qədər loyallaşada bilər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin