ABŞ-İran danışıqları başa çatdı: növbəti görüş Vyanada keçiriləcək - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

ABŞ ilə İran arasında keçirilən danışıqların dünən başa çatması regionda və beynəlxalq siyasətdə diqqət mərkəzinə çevrilib. Bir neçə mərhələdən ibarət olan görüşlərdə tərəflər arasında mövcud gərginliyin azaldılması, təhlükəsizlik məsələləri və qarşılıqlı öhdəliklər ətrafında müzakirələr aparılıb. Danışıqların yekunlaşması tərəflər arasında münasibətlərin gələcək istiqaməti ilə bağlı yeni gözləntilər formalaşdırsa da, əldə olunan nəticələrin praktik mərhələdə necə tətbiq ediləcəyi əsas sual olaraq qalır. Növbəti danışıqların isə Vyana şəhərində martın 2-də keçirilməsi planlaşdırılır.
Mövzu ilə bağlı politoloq Aytən Qurbanova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, hər iki tərəfin kifayət qədər aqressiv ritorikadan çıxış etməsi, eyni zamanda ABŞ-ın hələdə hərbi varlığını Orta Şərqdə genişləndirməsi və İran ətrafında qırıcıların yerləşdirilməsi bir qədər çəkindirici xarakter daşıyan məcburetmə mexanizmlərinin bir aləti kimi istifadə olunur. Mən uzunmüddətli hər hansısa bir geniş müharibənin olacağını düşünmürəm. Çünki bu nə Amerikanın maraqlarına uyğun deyil, nədə İran bu müharibəyə tab gətirəcək gücdə deyil. Onun sözlərinə görə, İranın danışıqları davam etdirməsinin əsas səbəblərindən biridə budur: "Düşünürəm ki, İranın əsas qayğılarından biri nüvə proqramı ilə bağlı ABŞ-ın maksimalist tələbləridir. Çünki nüvə proqramının tamamilə ləğv olunması, uranın sıfır zənginləşdirmə prinspinin İran tərəfindən qəbul olunması, eləcədə İranın üç əsas nüvə mərkəzinin ləğv olunması ilə bağlı Amerikanın tələbləri var. Həmçinin proksi qüvvələrini dəstəkləməyidə İran dayandırmalıdır. Bunların hər biri həm İranın Orta Şərq siyasətinə zidd yanaşmalardır, həmdə düşünürəmki İran ümumilikdə nüvə proqramını özü üçün təhlükəsizlik zəmanəti olaraq görür və İranın mövcud rejimi nüvə proqramı ləğv olunduğu müddətcə hər hansısa bir formada ABŞ-ın müdaxilə etməyəcəyi ilə bağlı bir təhlükəsizlik zəmanətinə sahib deyil.

Daha əvvəl Ukraynada nüvə başlıqlarının ləğv edilməsi ilə bağlı Budapeşt sazişi varki, sonradan Ukraynanın işğalının qarşısını alacaq əsas amillərə çox təssüflər olsun ki, çevrilmədi. Düşünürəm ki, bundan irəli gələn və tarixi təcrübədən irəli gələn bir yanaşmalar var. Həmçinin onuda nəzərə almaq lazımdır ki, İran kifayət qədər tarixi, dövlətçilik ənənələrinə sahib olan dövlətlərdən biridir. Eyni zamanda imperiya keçmişinə sahib olan dövlətlərdən biridir və öz varlığını mümkün bütün vasitələrlə Orta Şərqdə qorumağa çalışır.

Onun təsir dairəsinə aid olan hər hansısa bir dövlətlərdən tamamilə çıxması, proksi qüvvələri dəstəkləməməsi düşünürəm ki, İranın mövcud rejiminin maraqlarına və hədəflərinə zidd yanaşmalardır. Amma paralel olaraq, İranın potensialı ABŞ ilə uzunmüddətli və ya qısamüddətli müharibəyə tab gətirə biləcək ölçüdə deyil. Buda danışıqlar prosesinin uğursuz olsa belə davam etdirilməsini təşviq edən əsas amillərdən biridir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin