Maaşlarla bağlı ŞAD XƏBƏR - Artım olacaq

Prezident İlham Əliyev tərəfindən təsdiq edilən "Əmək Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında" yeni qanun ölkədə əmək münasibətləri və sosial müdafiə sahəsində mühüm yenilik kimi təqdim olunur. Qanuna əsasən, minimum əməkhaqqının məbləğinə Nazirlər Kabinetinin təklifləri əsasında ildə azı bir dəfə yenidən baxılması nəzərdə tutulur. Eyni zamanda bu dəyişikliklərin icrası ilə bağlı müvafiq fərman imzalanıb və əvvəlki normativ aktlara uyğunlaşdırma aparılıb.

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən yayılan açıqlamada bildirilir ki, son illər həyata keçirilən sosial islahatlar nəticəsində minimum əməkhaqqı 3,1 dəfə artırılıb və yeni dəyişikliklər bu artımın davamlı olmasını təmin edəcək.

Rəsmi mövqeyə görə, məqsəd işçilərin minimum yaşayış səviyyəsini qorumaq, onların gəlirlərini inflyasiya və bahalaşma fonunda sabit saxlamaqdır.

Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli hesab edir ki, bu dəyişiklik prinsip etibarilə müsbət addım kimi qiymətləndirilə bilər, lakin onun real təsiri yalnız düzgün mexanizmlər tətbiq edildikdə hiss olunacaq.

Onun sözlərinə görə, minimum əməkhaqqına ildə bir dəfə baxılması haqqında normanın qanunvericilikdə təsbit olunması vacibdir, çünki indiyə qədər bu proses daha çox subyektiv qərarlardan asılı idi və sistemli xarakter daşımırdı:

"Minimum əməkhaqqının artırılması yalnız siyasi qərar kimi deyil, iqtisadi reallıqlara uyğun şəkildə aparılmalıdır. Əgər artım inflyasiya səviyyəsini, bazar qiymətlərini və əhalinin real xərclərini nəzərə almırsa, bu, formal xarakter daşıyacaq. Hazırda ölkədə ərzaq, kommunal xidmətlər, nəqliyyat və kirayə xərcləri sürətlə artır. Belə bir şəraitdə minimum əməkhaqqının real alıcılıq qabiliyyəti əksər hallarda zəifləyir. Əsas məsələ maaşın nominal olaraq yox, real olaraq nə qədər artmasıdır".

Onun sözlərinə görə, yeni qanunvericilikdə "ildə bir dəfədən az olmayaraq baxılması" ifadəsi mühüm olsa da, burada konkret mexanizmlər açıq göstərilmir:

"Hansı iqtisadi göstəricilərin əsas götürüləcəyi, inflyasiya indeksinin, yaşayış minimumunun, istehlak səbətinin necə nəzərə alınacağı hələ də tam aydın deyil. Bu isə gələcəkdə qərarların yenə də subyektiv şəkildə qəbul olunması riskini yaradır. Minimum əməkhaqqı yalnız sosial funksiya daşımamalı, eyni zamanda iqtisadi alət kimi işləməlidir.

Əgər minimum maaş real yaşayış minimumundan aşağıdırsa, bu, yoxsulluğun azalmasına deyil, onun dərinləşməsinə səbəb olur.

Bir çox ailələr üçün minimum əməkhaqqı əsas gəlir mənbəyidir və bu məbləğin aşağı olması onların sosial vəziyyətini birbaşa ağırlaşdırır. Maaş artımı ilə paralel olaraq biznes mühitinin dəstəklənməsi də vacibdir. Çünki minimum əməkhaqqının artırılması xüsusilə kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinə əlavə maliyyə yükü yaradır. Əgər dövlət bu yükü kompensasiya edəcək mexanizmlər yaratmasa, bəzi işəgötürənlər işçi ixtisarına gedə, yaxud qeyri-rəsmi məşğulluğa üstünlük verə bilərlər. Bu isə kölgə iqtisadiyyatının genişlənməsinə səbəb ola bilər".

Ekspertin fikrincə, hazırkı dəyişikliklərin real nəticə verməsi üçün minimum əməkhaqqının yaşayış minimumu ilə birbaşa əlaqələndirilməsi vacibdir:

"Bir çox ölkələrdə bu iki göstərici arasında ciddi uyğunluq mövcuddur. Azərbaycanda isə yaşayış minimumu ilə minimum əməkhaqqı arasında hələ də ciddi fərq qalır. Bu fərq aradan qaldırılmadıqca, sosial təminatdan danışmaq çətin olacaq".

Telegramda izləyin