ABŞ dövlət katibinin Budapeşt səfəri: Vaşinqton-Budapeşt münasibətlərində yeni mərhələ - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun Macarıstan səfəri Vaşinqton-Budapeşt münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Avropaya turnesi çərçivəsində Budapeştə gələn amerikalı diplomat burada ölkənin baş naziri Viktor Orban və digər rəsmi şəxslərlə görüşlər keçirərək ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi, enerji tərəfdaşlığı və regional təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edib. Səfər xüsusilə Macarıstanda yaxınlaşan parlament seçkiləri fonunda baş tutduğu üçün siyasi baxımdan diqqət mərkəzinə düşüb. Görüşlər zamanı tərəflərin mülki nüvə energetikası üzrə əməkdaşlıq razılaşmasını irəli aparması, həmçinin ABŞ-ın Mərkəzi Avropadakı müttəfiqləri ilə əlaqələri gücləndirmək niyyəti əsas gündəm mövzularından biri olub. Analitiklər hesab edir ki, bu səfər yalnız ikitərəfli münasibətlər deyil, həm də ABŞ-ın regiondakı strateji prioritetlərinin yenidən formalaşdırılması baxımından mühüm siqnallar verir.
Mövzu ilə bağlı politoloq Turan Rzayev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ Dövlət katibi Marko Rubionun indiki məqamda Macarıstana səfəri təsadüfi deyil. Onun sözlərinə görə, səfər öncəsi M. Rubio deyib ki, Vaşinqton Macarıstan və Slovakiya ilə Rusiyanın enerji təchizatından imtina məsələsini müzakirə edəcək: ""Biz onlarla müvafiq danışıqlar aparacağıq. Nə etmək barədə onlarla danışacağıq", - o bildirib.

Rubio qeyd edib ki, ABŞ nümayəndə heyətinin həm Macarıstan, həm də Slovakiyaya səfəri də planlaşdırılır.
Macarıstan və Slovakiya Avropa İttifaqı daxilində Rusiya ilə enerji əməkdaşlığını tam şəkildə dayandırmağa ən ehtiyatlı yanaşan ölkələrdir. Xüsusilə Macarıstan hökuməti indiyədək enerji təhlükəsizliyini milli maraq çərçivəsində qiymətləndirərək Rusiya qazından və neftindən kəskin imtinanın iqtisadi sabitliyə zərbə vuracağını vurğulayıb. Slovakiya da oxşar arqumentlərlə çıxış edib. Bu baxımdan Rubionun səfəri faktiki olaraq həmin ölkələrə alternativlərin təqdim olunması və eyni zamanda siyasi təzyiq mexanizminin işə salınması kimi görünür.

Vaşinqton üçün əsas məqsəd Avropada enerji asılılığını geosiyasi risk amilinə çevirməməkdir. ABŞ uzun müddətdir ki, Avropa bazarına mayeləşdirilmiş qaz ixracını artırır və Rusiya enerjisindən uzaqlaşmanı təşviq edir. Lakin məsələ təkcə kommersiya maraqları ilə məhdudlaşmır. Enerji xəritəsi həm də siyasi bloklaşmanı müəyyənləşdirir. Rusiya ilə enerji əlaqələrini qoruyan ölkələr Moskva ilə dialoq imkanlarını saxlamış olur və bu, ABŞ-ın Ukrayna müharibəsi fonunda formalaşdırmaq istədiyi vahid qərb cəbhəsinə uyğun gəlmir.

Rubionun açıqlamasında "nə etmək barədə danışacağıq" ifadəsi kompromis axtarışından daha çox istiqamətləndirmə niyyətini xatırladır. Bu, alternativ enerji marşrutları, ABŞ qazının artırılması, yaxud maliyyə və texniki dəstək paketləri ilə müşayiət oluna bilər.
Bu səfərin daha geniş konteksti də var. Avropada daxili parçalanma dərinləşdikcə ABŞ regiondakı əsas tərəfdaşlarını yenidən mövqeləndirməyə çalışır. Macarıstanın və Slovakiyanın Rusiya ilə enerji əlaqələrini davam etdirməsi həm Brüssel, həm də Vaşinqton üçün strateji risk kimi qiymətləndirilir. Ona görə də bu danışıqlar təkcə qaz müqavilələri deyil, Avropanın gələcək geosiyasi arxitekturası barədə müzakirədir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin