İsti hava insanları "qocaldır" - Bədən üçün gizli təhlükə aşkarlandı

Yer kürəsində temperaturun artması insanın bioloji qocalmasını sürətləndirə bilər. Bu nəticəyə Cənubi Kaliforniya Universitetinin alimləri gəlib. Araşdırma göstərib ki, ekstremal isti şəraitinə uzunmüddətli məruz qalma hüceyrələrə zərər vurur və orqanizmin daha tez köhnəlməsinə səbəb olur. Bu təsir xüsusilə 56 yaşdan yuxarı insanlarda daha qabarıq şəkildə müşahidə edilir.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Leonard Devis adına Gerontologiya Məktəbinin postdoktorantı Yunyon Çoyun rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu 3600-dən çox iştirakçının qan analizlərini onların yaşadıqları bölgələrdəki temperatur göstəriciləri ilə müqayisə edib. Məlum olub ki, daha çox isti günlərin olduğu ərazilərdə yaşayan insanların epigenetik yaşı daha yüksəkdir. Bu göstərici hüceyrə səviyyəsində aşınmanı əks etdirir. Bəzi hallarda bioloji yaş faktiki yaşdan 14 aya qədər irəlidə olub.

Epigenetik yaş DNT üzərindəki kimyəvi işarələrə əsasən müəyyən edilir. Bu işarələr stress, ətraf mühitin çirklənməsi və yüksək temperaturun təsiri ilə dəyişir. Dəyişikliklər yığıldıqca orqanizm daha sürətlə qocalır və xroniki xəstəliklərin riski artır.

Alimlər izah edirlər ki, yaş artdıqca bədən istiliyi daha çətin yayır, isti havada ürək və böyrəklərin işi ağırlaşır, istilik tənzimlənməsi isə zəifləyir. Məhz buna görə yaşlı insanlar istilik vurması və bədənin tükənməsi baxımından daha riskli qrup hesab olunur.

İqlimin təsirini qiymətləndirmək üçün tədqiqatçılar istilik indeksinin təhlükəli səviyyəni keçdiyi günlərin sayını analiz ediblər. Təhsil səviyyəsi, gəlir və həyat tərzi kimi sosial amillər nəzərə alındıqdan sonra belə, isti günlərin çoxluğu ilə sürətlənmiş qocalma arasında əlaqə qorunub saxlanılıb.

Yunyon Çoy bildirir ki, yüksək temperaturun təkrarlanan təsiri hüceyrələri uzun müddət stress rejiminə keçirə bilər və DNT metilləşməsi ilə bağlı dəyişikliklər soyuduqdan sonra da davam edə bilər. Bununla belə, araşdırma birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini tam sübut etmir, çünki iştirakçıların ev və iş şəraitləri fərqli olub.

Alimlərin fikrincə, bioloji qocalmanın sürətlənməsi xroniki xəstəliklərin erkən əlamətləri ilə əlaqələndirilir və epigenetik markerlər bu risklər barədə erkən xəbərdarlıq siqnalı rolunu oynaya bilər.

Mütəxəssislər xatırladır ki, xüsusilə sıx tikilmiş şəhər əraziləri istiliyi daha çox toplayır. Bu, "istilik adaları" effekti kimi tanınır. Uzunmüddətli isti dövrlərdə kölgəyə, kondisionerə və sərin məkanlara çıxış yaşlı insanlar üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

Araşdırma müəllifləri hesab edirlər ki, gələcək tədqiqatlar yüksək temperaturlara uyğunlaşmaya yönəlmiş investisiyaların bioloji qocalmanı real şəkildə ləngidib-ləngitmədiyini və ya sadəcə onun təsirlərini azaltdığını müəyyən etməyə kömək edəcək.

Telegramda izləyin