Roma betonunun sirri: Minillik binalar niyə dağılmır?

Roma betonunun sirri: Minillik binalar niyə dağılmır?Antik Romadan günümüzə miras qalan və minillərdir dimdik dayanan nəhəng qurğular, müasir mühəndislik üçün ən böyük maraq obyektlərindən biridir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Panteonun möhtəşəm günbəzinə və böyük su akveduklarına qədər bir çox əsər təbiət şərtlərinə meydan oxuyur, halbuki bu gün tikdiyimiz beton binalar bir neçə on il ərzində çatlayır. Tədqiqatçılar isə son dövrlərdə romalıların bu uğurunun arxasındakı gizli formulu anlamağa hər zamankindən daha yaxın olublar.

Roma betonunun sirri: Minillik binalar niyə dağılmır?Müasir sementin gücü antik rəqiblərinə çatmır

Bu gün tikinti sektorunun əsas daşı olan müasir beton, 19-cu əsrdə İngiltərədə hazırlanmış Portland sementinə əsaslanır. Lakin bu texnologiya həm istehsal prosesi zamanı yüksək enerji tələbi səbəbindən ətraf mühitə ciddi ziyan verir, həm də davamlılıq baxımından Roma betonunun yanına belə çata bilmir. Müasir mühəndislər Portland sementinin bu ağır və təbiətə zərərli quruluşundan qurtulub, antik dövrdəki saf və effektiv gücə çatma yollarını axtarırlar.
Roma betonunun sirri: Minillik binalar niyə dağılmır?Öz yaralarını sağaldan gizli qarışım

Roma betonunu müasir nümunələrindən fərqləndirən ən diqqətçəkən xüsusiyyət, öz-özünü sağalda bilməsidir. Müasir betonda zamanla çatlaqlar əmələ gəlir, amma Roma betonu əsrlər boyu müqavimətini qoruyub saxlaya bilir.

Uzun illər boyunca, bu betonun içindəki kiçik ağ parçacqlar "pis qarışım" və ya "mühəndislik xətası" hesab edilirdi. Lakin son tədqiqatlar göstərir ki, bu xətalar əslində sistemin mükəmməl işləməsini təmin edən əsas texnologiya imiş.
Roma betonunun sirri: Minillik binalar niyə dağılmır?Həqiqi texnologiya: CASH qarışımı

Elmi ictimaiyyət betonun davamlılığını kalsium alüminat silikat hidrat (CASH) adlı qarışımdan aldığını bilir. Əsas sual isə romalıların bu qarışımı necə bir araya gətirmələri ilə bağlıdır.

Ümumi nəzəriyyəyə görə, əhəng daşı yüksək temperaturda yandırılaraq sönməmiş kireç əldə edilir, sonra isə bu maddə su və vulkan külü ilə qarışdırılaraq məşhur formül ortaya çıxır.
Roma betonunun sirri: Minillik binalar niyə dağılmır?Səhv sanılan parçalar əslində texnoloji möcüzədir

Keçmişdə alimlərin "yetərsiz qarışdırma" adlandırdığı tortular, ehtimal ki, betona sızan su ilə reaksiya verərək çatlaqları bağlayan kalsium mənbəyi rolunu oynayır. Bu, beton zədələndiyi zaman öz-özünü "müalicə etməsi" deməkdir. Müasir laboratoriyalarda bu antik prinsiplə yeni nəsil betonlar istehsal olunur və Roma betonunun nə qədər inkişaf etmiş olduğunu təsdiqləyir.
Roma betonunun sirri: Minillik binalar niyə dağılmır?Gələcəyin şəhərləri antik texnologiya ilə yüksələ bilər

Hələ ki, bu formulun bütün detalları kopyalana bilməsə də, tədqiqatçılar antik Romadakı davamlılıq sirlərini müasir qatqılarla birləşdirməyə çalışırlar. Ola bilsin ki, gələcəyin şəhərləri min illər əvvəl unudulmuş, lakin bənzərsiz texnologiya ilə yenidən ucalacaq.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 932   Tarix: 02 fevral 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Alyona Əliyeva sərgidə - Fotolar

Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə həsr olunmuş "Bir Mədəniyyət Xəzinəsi: "Divanü lüğat-it-türk" adlı sərginin açılışı baş tutub. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, açılış mərasimində Prezident İlham Əliyevin gəlini Alyona Əliyeva iştirak edib. Fotoları təqdim edirik:

17:13 215
.

Acun Ilıcalı "Fənərbağça"nın ulduzunu klubuna transfer edir

İngiltərə Premyer Liqasına yüksələn "Hall Siti" yeni mövsüm öncəsi heyətini gücləndirmək üçün transfer çalışmalarını davam etdirir. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, klubun sahibi Acun Ilıcalının diqqət mərkəzində isə vaxtilə rəhbər vəzifədə çalışdığı "Fənərbağça"nın uldu

19:00 140
.

Prezident həmkarı ilə general-qubernatoru təbrik etdi - Yenilənib

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Somali Prezidenti Həsən Şeyx Mahmuda təbrik məktubu ünvanlayıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, məktubun mətnində deyilir:. "Hörmətli cənab Prezident,. Somali Federativ Respublikasının milli bayramı münasibətilə Sizi və bütün xalqınızı şəxsən öz adımda

12:40 198
.

Onlayn və çap mediasına dəstək müsabiqəsinin nəticələri açıqlandı (YENİLƏNİB)

Çap mediası subyektlərinə dəstək layihəsi çərçivəsində elan edilmiş müsabiqənin nəticələri açıqlanıb. xəbər verir ki, bu barədə Medianın İnkişafı Agentliyi (MEDİA) məlumat yayıb. Belə ki, müsabiqədə 16 ictimai-siyasi qəzet qalib olub. Bundan başqa, MEDİA onlayn media subyektləri üçün elan edilmiş müsabiqəni

13:50 231
.

Rusiyada müharibədən yorğunluq artır, Putin isə "paralel reallıqda" yaşayır - "FT"

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Ukraynaya qarşı müharibəyə tam fokuslanıb və yalnız maksimalist şərtlərlə nəticə əldə etməyə çalışır. xəbər verir ki, bu barədə "Financial Times" yazıb. Nəşrin məlumatına görə, ölkə daxilində artan narazılığa baxmayaraq, Kreml rəhbəri müharibənin Rusiya üçü

21:15 1
.

Əfqanıstan Pakistana hava hücumlarının edildiyini, İslamabadın isə dronların vurulduğunu bildirdi

Əfqanıstanın Talibanı Pakistan ərazisinə hava hücumları təşkil etdiyini, İslamabad isə qüvvələrinin cənubdakı ehtiyatlarla zəngin Bəlucistan əyalətində dörd ibtidai dronu ələ keçirdiyini və vurduğunu bildirib. BİG.AZ Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, çərşənbə axşamı baş verən danışıqlar Cənubi Asiy

12:24 184
.

İlham Əliyev və Lyayen mətbuata bəyanatlarla çıxış etdilər

Prezident İlham Əliyev və Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Prezidentin Mətbuat Xidməti məlumat yayıb

20:48 0
.

Harris 2028-ci ilə qədər Fələstin tərəfdarı fəallar və Mamdani ilə əlaqə saxlayır

Kamala Harris ötən həftə Nyu-York şəhər meri Zöhran Mamdani ilə şəxsi telefonla danışıb və Fələstin tərəfdarı fəallar da daxil olmaqla , digər tanınmış mütərəqqi şəxslərlə uzun və qapalı görüşlər keçirib. BİG.AZ Axios-a istinadən xəbər verir ki, Harris prezident seçkilərinədək onların dəstəyini qazanmağ

15:50 171
.

Fransada prezident seçkilərinin tarixi məlum oldu - KİV

Fransada 2027-ci ildə keçiriləcək prezident seçkilərinin tarixləri müəyyənləşib. Seçkilərin birinci turu 18 aprel, ikinci turu isə 2 may 2027-ci ildə keçiriləcək. Bu barədə Fransa mətbuatı hökumətə yaxın mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Bildirilib ki, Fransa Prezidenti Emmanuel Makron ardıcıl iki müddə

20:45 1
.

TOP MP3