Kofe ətrafında mübahisələr: sağlamlıq üçün nə qədər təhlükəsizdir? - QİDA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Kofe uzun illərdir təkcə içki deyil, eyni zamanda gündəlik həyatın ayrılmaz parçası kimi qəbul olunur. Bəziləri üçün kofe enerji mənbəyi, digərləri üçün isə asılılıq yaradan vərdişdir. Cəmiyyət arasında geniş yayılmış bu içki ilə bağlı ziddiyyətli fikirlər mövcuddur: kimilər kofeni sağlamlığın qoruyucusu hesab edir, kimilər isə onu orqanizm üçün gizli təhlükə kimi görür. Müasir tibbin və elmi araşdırmaların ortaya qoyduğu nəticələr kofenin təsirlərinin miqdar, istifadə tezliyi və fərdi xüsusiyyətlərdən asılı olaraq dəyişdiyini göstərir.
Mövzu ilə bağlı qida eksperti Elşən Cəfərov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Qəhvə: faydaları, zərərləri və "3-ü 1-də" məhsulların sirrləri
Avtorun araşdırması, beynəlxalq tədqiqatlar və real müşahidələrə əsaslanır
Qəhvə və onun mədəni cazibəsi
Qəhvə dünyanın hər yerində minilliklərdir ki, sevilən içkidir. Səhər enerjisi, diqqət, sosial əlaqələr - qəhvə hər yerdədir. Lakin populyarlığın arxasında həm faydalı, həm də zərərli tərəflər dayanır.

Onun sözlərinə görə, bu araşdırmada mən müxtəlif müstəqil tədqiqatlar, beynəlxalq məlumatlar və real müşahidələr əsasında qəhvənin:
• təbii,
• instant (həll olunan),
• "3-ü 1-də" növlərini,
• həmçinin onların faydalarını və risklərini işıqlandırıram.
Məqsəd yalnız dad və mədəniyyət deyil, həm də sağlamlıq və ictimai məsuliyyətdir.

Bölmə 1: Təbii qəhvə
Faydaları
Beynəlxalq tədqiqatlar göstərir ki, gündə 3-5 fincan təbii qəhvə sağlamlıq üçün aşağıdakı üstünlükləri təmin edir:
Faydası: Ürək-damarRisk azalır, arteriyalarda qan dövranı yaxşılaşırDiabetQan şəkəri stabilləşir, 2-ci tip diabet riski azalırQaraciyərAntioksidantlar qaraciyəri qoruyurZehni fəaliyyətKonsentrasiya və diqqət artırFiziki performansMetabolizmi sürətləndirir, dözümlülüyü artır
Ekspertlərin fikri:
"Təbii qəhvə, antioksidant və bioaktiv maddələr sayəsində bir çox xroniki xəstəlik riskini azaldır." - Dr. Maria Johansson, Ürək-Damar Araşdırmaları Mərkəzi, İsveç.
Potensial zərərləri
• Həddindən artıq kofein təzyiqi yüksəldə bilər.
• Gec saatlarda içildikdə yuxu keyfiyyətini poza bilər.
• Bəzi insanlar üçün həzm sistemində narahatlıq yarada bilər.
Nəticə: Mülayim miqdarda təbii qəhvə təhlükəsizdir və faydaları zərərlərini üstələyir.

Bölmə 2: Instant (həll olunan) qəhvə
Faydaları:
• Sürətli və rahat hazırlanır.
• Antioksidantların bir hissəsi qalır.
• Daha az kofein ehtiva edir, bəzi insanlar üçün üstünlükdür.
Zərərləri
• Hazırlanma zamanı akrilamid əmələ gələ bilər.
• Antioksidant profili təbii qəhvə qədər zəngin deyil.
• Dad və aroma baxımından təbii qəhvəyə uduzur.
Ekspert fikri:
"Instant qəhvə rahatdır, amma onun faydaları təbii qəhvə qədər deyil. Həddindən artıq istifadəsi toksiki təsir göstərə bilər." - Dr. Ahmed El-Sayed, Qida Təhlükəsizliyi Mərkəzi, Misir.

Bölmə 3: "3-ü 1-də" qəhvə
Tərkibi və təhlükəsi
• Həll olunan qəhvə, şəkər, toz krem.
• Artıq şəkər və trans yağlar ürək-damar və metabolizm üçün risklidir.
• Küçə satıcıları tez-tez süni şokolad və qeyri-müəyyən aromalar əlavə edirlər.
Fayda vs Risk
Növ, Fayda, Risk: Təbii qəhvə Antioksidant, ürək-damar qoruyucu, diqqət artırır. Həddindən artıq kofeinInstant qəhvə Rahat, sürətli, bəzi antioksidantlar Akrilamid, zəif antioksidant profil "3-ü 1-də" Rahat, şirin dad Şəkər və trans yağ, uşaqlar üçün təhlükə, metabolizm pozğunluğu

Bölmə 4: Uşaqlar və qəhvə
• Uşaqların sinir və ürək-damar sistemi daha həssasdır.
• Şagirdlər "3-ü 1-də" qarışıqları asanlıqla əldə edir.
• Erkən yaşda şəkər və kofein asılılığı formalaşa bilər.
Mənim mövqeyim:
"3-ü 1-də" qəhvə və oxşar şirin qarışıqlar uşaqlara satışı qadağan edilməlidir, tütün məhsulları kimi.

Bölmə 5: Sosial məsuliyyət və tövsiyələr
Böyüklər üçün:
• Təbii və filtr qəhvəni üstün tutun.
• Şəkər və süni əlavələrdən uzaq durun.
• Instant və "3-ü 1-də" məhsullarını mülayim istifadə edin.
Cəmiyyət və dövlət üçün:
• Uşaqlar üçün yaş məhdudiyyəti;
• Tərkib və kofein miqdarı açıq göstərilməli;
• Küçə satışları və reklam nəzarət altında olmalıdır.

Bölmə 6: Müstəqil araşdırmalar və statistika
• 2023-cü ildə Dünya Səhiyyə Təşkilatı (WHO) hesabatına görə, instant və şirin qəhvələrdə şəkər miqdarı 20-30% təşkil edir, uşaqlar üçün kritik riskdir.
• Avropa Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (EFSA) bildirir ki, uşaqların kofein istehlakı gündə 3 mg/kq-dan artıq olmamalıdır, lakin "3-ü 1-də" qəhvələrdə bu hədd asanlıqla keçilir.
• Beynəlxalq qəhvə araşdırmaları göstərir ki, təbii qəhvə istehlakı 3-5 fincan arasında faydalıdır, 7 fincandan sonra risklər artır.
Nəticə
Qəhvə özü zərərli deyil. Faydaları: antioksidant, diqqət artırıcı və ürək-damar qoruyucu təsir. Zərərləri: həddindən artıq kofein və gec saatlarda istifadəsi.
Instant qəhvə rahatdır, amma faydaları təbii qəhvə qədər deyil. "3-ü 1-də" qarışıqlar isə uşaqlar və böyüklər üçün uzunmüddətli risklər yaradır.
Cəmiyyət, valideynlər və dövlət məsuliyyət daşımalıdır: uşaqların sağlamlığı üçün satışa ciddi nəzarət və qadağalar vacibdir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin