Peşəkar media və sosial şəbəkələr: reklam rəqabətinin qlobal nəticələri
"Son iyirmi ildə qlobal informasiya bazarında baş verən dəyişikliklər peşəkar media ilə sosial şəbəkə platformaları arasında reklam gəlirlərində ciddi rəqabət yaradıb. Peşəkar media xəbər və məzmun istehsalını təmin edərkən, sosial şəbəkələr yalnız yayım və iqtisadi fayda əldə edir".
Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, media eksperti Müşfiq Ələsgərli bildirib.
O, qeyd edib ki, 2016-cı ildən etibarən qlobal reklam büdcələrinin böyük hissəsi sosial şəbəkələrə yönəlib. 2000-ci illərin əvvəllərində reklam gəlirlərinin əsas payı qəzet, televiziya və xəbər agentliklərinə aid idisə, bu gün rəqəmsal reklam bazarının 70%-dən çoxu bir neçə platformanın əlində cəmləşib. COVID-19 pandemiyası bu prosesi daha da sürətləndirdi: sosial şəbəkələr həm auditoriya, həm də reklam gəlirləri baxımından rekord artım göstərərkən, ənənəvi media həm auditoriya, həm də gəlir itirdi:
""Keyfiyyətli Jurnalistika uğrunda Qlobal Platforma"nın (KJUQP) hesabatına görə, GAFAM şirkətlərinin illik dövriyyəsi 900 milyard dollara yaxındır və bunun mühüm hissəsi peşəkar medianın istehsal etdiyi kontentin yayımı hesabına formalaşır. Başqa sözlə, qazanan platformalar, uduzan jurnalistikadır. Bu balanssızlıq iqtisadi və ictimai-siyasi nəticələr doğurur: dezinformasiya, feyk xəbər və manipulyativ məzmun üçün münbit şərait yaranır.
Problemin həlli üçün müxtəlif modellər təklif olunur. Məsələn, KJUQP "rəqəmsal vergi" modeli ilə GAFAM gəlirlərinin 6%-nin peşəkar media üçün ayrılmasını önə sürüb, bu mexanizm illik 54 milyard dollar resurs yarada bilərdi. Lakin texnoloji nəhənglərin lobbi fəaliyyəti bu təşəbbüsün qarşısını alır.
Avropa İttifaqı Rəqəmsal Xidmətlər Aktı (DSA) və Rəqəmsal Bazarlar Qanunu (DMA) ilə sosial şəbəkələri hüquqi çərçivəyə salır və 2025-ci ildə "Apple" və "Meta"ya tətbiq olunan cərimələr bunun praktik nəticəsidir. Kanada və Avstraliya isə platformaların media qurumlarına xəbər kontentinə görə ödəniş etməsini təcrübədən keçirib.
Beləliklə, sosial şəbəkələrlə peşəkar media arasındakı rəqabət sadə iqtisadi qarşıdurma deyil. Bu, informasiya təhlükəsizliyi, milli suverenlik, demokratiyanın dayanıqlığı və ictimai etimad məsələsidir. Peşəkar medianın zəifləməsi yalnız qlobal bazarda deyil, cəmiyyət üçün də ciddi itkilərə səbəb olur. Çıxış yolu jurnalistikanın texnoloji inkişafla ədalətli tərəfdaş kimi qorunmasından keçir".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 868 Tarix: 29 yanvar 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Paşinyan Batumidə "yoxa çıxdı"
Bir neçə gün əvvəl Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Gürcüstana rəsmi səfər edib. Onun səfəri Batumi şəhərində başa çatıb. Rəsmi məlumata görə, onunla Gürcüstanın baş naziri arasında qeyri-rəsmi görüş olub. Batumiyə səfər Ermənistan cəmiyyətinin əhəmiyyətli bir hissəsi və xüsusən də bəzi Rusiy
18.09.2021 774 Milli Musiqi Günüdür
Sentyabrın 18-də Üzeyir Hacıbəylinin doğum günüdür. Bəstəkarın ad gününün bayram kimi qeyd edilməsi ənənəsinin əsasını maestro Niyazi qoyub. BİG.AZ xəbər verir ki, görkəmli bəstəkar və dirijor Niyazi Üzeyir bəyin vəfatından sonra hər il bu günü qeyd edərmiş. 1995-ci ildə isə Prezident Heydər Əliyevi
18.09.2021 304 "Su çənimizi yığışdırdılar ki, şəhərin gözəlliyini pozur..." - Daha bir SU PROBLEMİ - ŞİKAYƏT - AÇIQLAMA
ın redaksiyasına su ilə bağlı növbəti şikayət daxil olub. Belə ki, Təhminə Babayeva adlı şikayətçinin sözlərinə görə, Nizami rayonu "Naxçıvanski" 94B ünvanında gündüz saat 11-də suyu azalda-azalda tam kəsirlər, axşamüstü 6, 7-də yenidən açırlar:. "Gecə 12-yə işləmiş isə yenə kəsirlər
18.09.2021 880 Türkiyəli professor: "Yoluxma azalmasa, qapanmaya getməli olacağıq"
"Tam qapanma yoluxma sayındakı artımdan sonra yenidən gündəmə gələ bilər". "Report" "Posta"ya istinadən xəbər verir ki, bunu türkiyəli professor Faruk Aydın deyib. "Qış çox ağır keçəcək. Qapanmaya getməmək üçün mübarizə aparırıq. Amma yoluxma sayını azalda bilməsək
18.09.2021 1281 BMT-dən xəbərdarlıq: "Dünya fəlakətə doğru gedən bir yoldadır"
BMT İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasına dair yeni hesabatını təqdim edib. Sənəddə dünya ölkələrinin Paris anlaşmalarına uyğun olaraq, qlobal istiləşməni 2 dərəcədən aşağı səviyyədə saxlamaqdan çox uzaq olduğu bildirilib. Hesabatın açıqlanmasından sonra çıxış edən BMT sədri Antoniu Qutyerre
18.09.2021 672 FHN leysan nəticəsində köməksiz qalan vətəndaşları xilas etdi -VİDEO
Güclü leysan yağışları nəticəsində Qusar rayonunun Urva kəndi istiqamətində bir qrup vətəndaşın köməksiz vəziyyətdə qalması barədə Fövqəladə Hallar Nazirliyinin "112" qaynar telefon xəttinə məlumat daxil olub. -ın Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) saytına istinadən verdiyi xəbərinə görə
18.09.2021 523 Azərbaycan polisindən ermənilərə süngülü dərs - VİDEO
Gorus-Qafan yolu üzərində xidmət göstərən Azərbaycan polisi yoldan keçmək istəyən ermənilərə dərs verib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə üzərində qondarma respublikanın "bayrağ"ı olan avtomobilin postdan keçmək üçün yaxınlaşdığı görünür. Postd
18.09.2021 988 Səməd Seyidovun rəhbəri olduğu Mərkəz bağlandı
Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin sədri, Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətinin rəhbəri Səməd Seyidovun başçısı olduğu Siyasi Psixologiya Mərkəzi (SPM) fəaliyyətini dayandırıb. Mərkəzin fəaliyyətini dayandırmasına səbəb maliyyə problemini
18.09.2021 865 Millət vəkili: "Həftəsonları ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti bərpa edilməlidir" – VİDEO
Pandemiyaya qarşı hökumətin verdiyi qərarlar öz müsbət təsirini göstərməkdədir, lakin Operativ Qərargah bəzi məsələlərin həlli yönündə təcili tədbirlər görməlidir. Bunu millət vəkili Fazil Mustafa deyib. Millət vəkili hesab edir ki, həll edilməli ən vacib məsələ həftəsonları ictimai nəqliyyatın fəaliyyətini
17.09.2021 1467 
