13 milyard işıq ili uzaqlıqdan gələn 10 saniyəlik siqnal
Kainatın ən qaranlıq və ən uzaq guşələrindən yola çıxan 10 saniyəlik sirli bir siqnal bəşəriyyət tərəfindən aşkar edilib. Elmi dairələrdə böyük maraq doğuran bu yeni kəşf bizi zamanın başlanğıcına, kainatın cəmi 730 milyon yaşında olduğu "şəfəq dövrü"nə aparır.
Qaynarinfo xəbər verir ki, Yer orbitində yerləşən peyklərin təsdiqlədiyi məlumatlara görə, 13 milyard işıq ili uzaqlıqdan gələn bu enerji partlayışı böyük ehtimalla nəhəng bir ulduzun supernova kimi partlaması nəticəsində yaranıb. Kosmosda məsafə eyni zamanda zaman demək olduğu üçün alimlər əslində hazırda 13 milyard il əvvəl baş vermiş bir hadisəni müşahidə edirlər.
"GRB 250314A" adlandırılan bu yüksək enerjili qamma şüa partlayışı ilk dəfə 14 mart 2025-ci ildə fransız və çinli alimlərin birgə layihəsi olan "SVOM" peyki tərəfindən qeydə alınıb. Qamma şüaları insan bədənindən belə keçə bilən, rentgen şüalarından xeyli güclü və gözlə görünməyən enerji dalğalarıdır. Kosmosda nəhəng ulduzlar çökərkən yaranan bu son dərəcə güclü radiasiya Yerə çatanda xeyli zəifləsə də, inkişaf etmiş teleskoplar üçün demək olar ki, koredici bir işıq mənbəyinə çevrilir. Bu partlayış isə təkcə uzaqlığı ilə deyil, müasir ulduz partlayışları ilə təəccüblü dərəcədə oxşarlığı ilə də diqqət çəkir.
Kosmik zaman maşını: Ceyms Uebb fəaliyyətdədir
Elm aləmində uzun müddətdir ki, kainatın ilk dövrlərindəki ulduzların daha böyük, daha isti və daha vəhşi partlayışlar yaratdığı düşünülürdü. Lakin 2025-ci ilin yayında Ceyms Uebb Kosmik Teleskopunun partlayışdan qalan zəif parıltını araşdırması ilə mənzərə dəyişdi. Radboud Universitetindən professor Endryu Levanın rəhbərlik etdiyi tədqiqatlar bu qədim supernovanın müasir partlayışlarla demək olar ki, eyni olduğunu göstərdi. Bu isə o deməkdir ki, kainat cəmi beş faiz yaşında olarkən belə ulduzlar milyardlarla il sonrakı "nəsilləri" ilə eyni şəkildə həyatlarını başa vururdular.
2025-ci ilin dekabrında dərc olunan yeni araşdırmalar bu kəşfin kosmik tarix anlayışımızı sarsıda biləcəyini ortaya qoyur. Adətən Böyük Partlayışdan dərhal sonra yaranan ilk nəsil ulduzların çox qısaömürlü olması və Günəşimizdən fərqli elementlər ehtiva etməsi gözlənilirdi. Lakin bu son siqnal ilk ulduzların düşünüləndən daha "tanış" bir quruluşa malik olduğunu sübut edir. Bu isə ya kainatın gözləniləndən daha sürətlə yetkinləşdiyini, ya da ulduzların ölümü ilə bağlı əsas nəzəriyyələrimizdə boşluqlar olduğunu göstərir.
Elm adamları indi "Ceyms Uebb"in imkanlarından istifadə edərək kainatın ilk bir milyard ilinə dair daha çox ipucu əldə etməyi və bu "müasir görkəmli qədim nəhənglər"in sirrini açmağı hədəfləyirlər.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 679 Tarix: 16 yanvar 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
ABŞ tezliklə BMT-yə milyardlarla dollarlıq borcunun ilkin ödənişini edəcək
ABŞ tezliklə Birləşmiş Millətlər Təşkilatına milyardlarla dollarlıq borcunun ilkin ödənişini edəcək. "Report" xəbər verir ki, bunu ABŞ-nin BMT-dəki səfiri Mayk Uolts "Reuters" agentliyinə açıqlamasında deyib. Onun sözlərinə görə, təşkilatda islahatların davam etdirilməsi vacibdir
17:50 143 Rusiya Ukraynada iki yaşayış məntəqəsini nəzarətə götürdü
Rusiya ordusu Ukraynada iki yaşayış məntəqəsini nəzarətə götürüb. xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb. Məlumata görə, Rusiya Silahlı Qüvvələri Xarkov vilayətinin Qluşkovka və Sumı vilayətinin Sidorovka yaşayış məntəqələrini nəzarətə götürüb
22:40 0 DİQQƏT! Ev tikintisində YENİ ŞƏRT
Azərbaycanda ev tikdirənlərin bəzisi bu işi şirkətlərə, bəzisi isə tanıdığı, işinə bələd olduğu ustaya həvalə edir. Şirkətlər mənzil sahibi ilə evin tikintisi haqqında detalları, yəni hansı müddətə işin başa çatacağını, nə qədər vəsait xərclənəcəyini və digər məsələləri danışıb, müqavilə bağlayırlar
18:10 173 Hindistanda yeni ənənə: İnsanlar qorxu içində timsahlara ibadət etməyə başladılar
Hindistanın Odişa ştatında, Bhitarkanika Milli Parkı ərazisində yerləşən kəndlərin sakinləri timsahlara ibadət etməyə başlayıblar. bildirir ki, bu barədə "Kalinga TV" məlumat yayıb. Məlumata görə, son on il ərzində bölgədə timsahların sayı əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Milli park ərazisi onlar
18:20 169 İslamabaddakı terror hücumunun təşkilatçıları yaxalanıb
Pakistanın təhlükəsizlik qüvvələri İslamabadda məscid yaxınlığında törədilən və 30-dan çox insanın həlak olduğu terror aktının təşkilatçısını saxlayıb. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "The News" məlumat yayıb. Məlumata görə, təşkilatçı ilə birlikdə onun üç köməkçisi də həbs olunub
12:20 149 Həmin şagirdin sinif yoldaşı: "Dünən liseydə dedi ki…"
Hazırda "İdrak" liseyinin darvazaları bağlıdır, kənar şəxslər içəri buraxmırlar. "Yeni Sabah"ın hadisə yerində olan əməkdaşı xəbər verir ki, qapı polis nəzarəti ilə açılır və liseyin həyətinə yalnız valideynlər və şagirdləri götürməyə gələn yaxınları buraxılır. Şagirdlər evə göndərilir
12:44 442 Energetikaya dəyən ziyandan danışan Zelenski HHM-in gücləndirilməsi tapşırığını verib
Rusiya tərəfindən həyata keçirilən kütləvi hücumlardan sonra bütün Ukrayna ərazisində enerji infrastrukturuna ciddi ziyan vurulub. "Report" xəbər verir ki, bu, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin ölkənin bütün vilayətlərinin hesabatları səsləndirilən müşavirənin yekunlarına dair açıqlamasınd
13:10 162 Ceyhun Məmmədov: Uşaqların sosial şəbəkələrdə uyğunsuz materiallara əlçatanlığı cəmiyyəti narahat etməlidir
Uşaqların zərərli internet oyunlarından istifadəsi, onların sosial şəbəkədə uyğunsuz materiallara əlçatanlığı ciddi təhlükə kimi cəmiyyəti narahat etməlidir. Bu sözləri "Report"a açıqlamasında deputat Ceyhun Məmmədov deyib. O bildirib ki, sosial medianın inkişafı, internet məkanında yayıla
16:20 162 Əraqçi: İran nüvə silahı hazırlamağa can atmır
İran nüvə silahı hazırlamağa can atmır, ölkənin əsl gücü təzyiqlərə müqavimət göstərmək və böyük dövlətlərin ağalığını qəbul etməməkdir. "Report" "Mehrnews"a istinadən xəbər verir ki, bunu İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi deyib. "Bizim "nüvə bomba"mız böyük dövlətlər
20:00 101 
