Azərbaycan-İsrail qardaşlığı: Maraqlardan doğan deyil, dəyərlərdən yoğrulan bağ - KÖŞƏ YAZISI

Dünyada münasibətlər çox vaxt maraqlar üzərində qurulur. Maraqlar dəyişəndə əlaqələr də zəifləyir. Amma elə bağlar var ki, onları təkcə siyasi razılaşmalar deyil, qarşılıqlı etibar və tarixi yaddaş formalaşdırır. Azərbaycan-İsrail münasibətləri məhz bu nöqtədə artıq sadə tərəfdaşlıqdan çıxıb, qardaşlıq səviyyəsinə yüksəlib.

Qardaşlıq təkcə eyni dindən olmaq demək deyil. Qardaşlıq bir-birinin ağrısını başa düşmək, haqlı olanın yanında durmaq, çətin gündə tərəddüd etməməkdir. Azərbaycan və İsrail arasında formalaşan münasibətlər illərdir bu anlayışın real nümunəsidir.

Azərbaycan yəhudi xalqı üçün həmişə təhlükəsiz məkan olub. Quba Qırmızı Qəsəbəsi bu gün də bütün dünyaya göstərir ki, yəhudilər bu torpaqlarda qonaq yox, ev sahibi kimi yaşayıblar. Sinagoglar dağıdılmayıb, inanc təzyiq altına alınmayıb, kimlik heç vaxt təhlükə hesab edilməyib. Bu, təsadüf yox, dövlət siyasətinin və cəmiyyətin düşüncə tərzinin nəticəsidir. İsrail bunu yaxşı bilir və heç vaxt unutmur.

Bu qardaşlığın digər tərəfi isə siyasi sınaqlarda özünü göstərib. Azərbaycanın təhlükəsizliyi məsələsində İsrail tərəddüd etməyib. Ən çətin məqamlarda ikili standartlara sığınmayıb, haqlını haqsızdan ayırmağı bacarıb. Xüsusilə regionda vəziyyətin gərginləşdiyi dövrlərdə İsrail Azərbaycanın ərazi bütövlüyü prinsipinə açıq şəkildə hörmət nümayiş etdirib. Qardaşlıq da məhz belə anlarda ölçülür.

Azərbaycan da bu münasibətə formal yanaşmayıb. İsrail üçün strateji əhəmiyyət daşıyan enerji təhlükəsizliyində Bakı etibarlı mövqe sərgiləyib. Bu, sadəcə iqtisadi əlaqə yox, qarşılıqlı güvənin göstəricisidir. Çünki qardaşlıqda söz verib yarı yolda qoymaq anlayışı yoxdur.

Bu qardaşlığın real təzahürləri bu gün də davam edir. Yanvarın 26-da İsrailin xarici işlər naziri ölkəmizə səfər edəcək. Bu səfər adi diplomatik görüş deyil. Bu, Azərbaycan-İsrail qardaşlığının növbəti açıq mesajıdır. Dünyada münasibətlərin sürətlə dəyişdiyi, bəzi ölkələrin mövqelərini tez-tez yenidən hesabladığı bir dövrdə bu səfər göstərir ki, Bakı-Təl-Əviv xətti sabitdir, etibarlıdır və strateji xarakter daşıyır.

Məhz bu səbəbdən İsrail-Azərbaycan qardaşlığı bu gün çoxlarının yuxusunu qaçırdır, qarnına sancı doldurur. Bu qardaşlıqdan narahat olanlar az deyil. Onları narahat edən məsələ din deyil, insan haqları deyil, sülh də deyil. Onları narahat edən iki müstəqil dövlətin kiminsə icazəsi olmadan yolunu seçməsi, haqlının yanında dayanmasıdır.

Bəzi dairələr bu qardaşlığı süni qarşıdurma müstəvisinə çəkməyə çalışır. Guya Azərbaycan hansısa tərəfi seçməlidir. Amma Azərbaycan heç vaxt seçim etməyib - o, sadəcə haqlının yanında olub. Bakı üçün xarici siyasət emosiyalarla yox, prinsip və ədalətlə ölçülür. İsrail də məhz bu mövqeyə görə Azərbaycanla münasibətlərinə xüsusi önəm verir.

Ən önəmlisi isə bu qardaşlığın xalqlar səviyyəsində qəbul olunmasıdır. İsraildə yaşayan azərbaycanlılar, Azərbaycanda sülh və hörmət içində yaşayan yəhudilər bu bağın süni olmadığını hər gün sübut edirlər. Bu münasibət kabinetlərdə yazılmayıb, zamanın sınağından keçərək formalaşıb.

Bu gün Azərbaycan-İsrail qardaşlığı bölgədə nadir nümunədir. Fərqli dinlərə, fərqli mədəniyyətlərə baxmayaraq, qarşılıqlı etibarın, açıq mövqenin və prinsipial siyasətin mümkün olduğunu göstərən bir modeldir. Dünyanın bu qədər parçalandığı bir dövrdə belə qardaşlıqlar azdır - ona görə də dəyərlidir.

Bəzən qardaş olmaq üçün eyni dili danışmaq yetərli deyil. Bəzən eyni həqiqətin yanında dayanmaq kifayətdir. Azərbaycan və İsrail məhz bu həqiqətdə qardaşdır.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin