Yeni proqramlar təhsildə "yaddaşdan bacarığa" keçidi təmin edir

""Yeni tədris proqramlarının hazırlanması" ətrafında aparılan müzakirələrdə əsas məsələ proqramların adının dəyişməsi yox, təhsilin məzmununun və funksiyasının yenilənməsidir. Bu dəyişikliklər son illər Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən aparılan sistemli islahatların məntiqi davamıdır. "Təhsil haqqında" Qanunun 4-cü maddəsinə əsasən, məqsəd şəxsə hərtərəfli inkişaf, müstəqil düşünmə, yaradıcı və sosial məsuliyyətli vətəndaş yetişdirməkdir və yeni proqramlar məhz bu hüquqi məqsədi real məzmuna çevirir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

O, qeyd edib ki, əvvəlki proqramlar əsasən faktların ötürülməsinə və yaddaşa əsaslanırdı; yeni proqramlar isə nəticəyönümlü, bacarıq əsaslı və tətbiq yönümlüdür. Bu yanaşma bilikdən kompetensiyaya keçid deməkdir və tədrisin məntiqini kökündən dəyişir. OECD-nin PISA hesabatları göstərir ki, yalnız bilik ötürülməsinə əsaslanan sistemlərin nəticələri zəif olur, kompetensiya əsaslı proqramlara keçən ölkələr isə yüksək funksional savadlılıq göstəricilərinə malikdir. Azərbaycan PISA 2018 və 2022 nəticələrində orta göstəricidən aşağı qalır və bu proqram yeniləmələrinin obyektiv əsasını təşkil edir:

"Yeni proqramlarda şagird passiv dinləyici deyil, aktiv öyrənən olur; dərs real həyatla əlaqələndirilir, müəllim isə öyrənmə prosesini təşkil edən və şagirdi müşayiət edən fiqura çevrilir. Bu dəyişiklik şagirdin bacarıqlarının inkişafını hədəfləyir və tədrisin keyfiyyətini artırır. Dünya təcrübəsi göstərir ki, Estoniya, Finlandiya və Sinqapurda bu tip yeniliklər şagird nəticələrinə və motivasiyasına müsbət təsir edib. Azərbaycan bu modelləri yerli kontekstə uyğunlaşdırır ki, sistem həm praktik, həm də real həyatla əlaqəli olsun.

Təhsil islahatının riskləri də var: müəllim hazırlığı və qiymətləndirmə sistemi yetərli səviyyədə dəyişməsə, yeni proqramlar formal xarakter daşıya bilər. Resurs fərqləri isə regionlar arasında bərabər imkan yaratmaya bilər. Lakin bu, islahatın yanlış olduğunu yox, onun dəstək mexanizmləri ilə həyata keçirilməsinin vacibliyini göstərir.

Nəticədə, dəyişikliklər göstərir ki, təhsil artıq sadəcə bilik ötürən mexanizm deyil, insan kapitalı formalaşdıran strateji sistem kimi qurulur. Müəllim hazırlığı, qiymətləndirmə fəlsəfəsi və məktəb idarəetməsi yeni məntiqə uyğunlaşdırılsa, Azərbaycan məktəbi yaddaşa yox, düşüncəyə, faktlara yox, bacarığa söykənən və şagirdi yalnız imtahana yox, həyata hazırlayan sistemə çevrilə bilər. Bu isə təhsilin real dəyərini formalaşdıran əsas amildir".

Telegramda izləyin