Telefonlarınız yuxu rejimində belə sizə casusluq edir– Onlar nə toplayır?
Ağıllı cihazlar uzun müddətdir gündəlik həyatımızın bir hissəsi olub - ağıllı saatlardan və dinamiklərdən tutmuş elektrik ülgüclərinə və hətta diş fırçalarına qədər.
Lent.az-ın xarici mediaya istinadla xəbərinə görə, bütün bu texnologiyalar süni intellekt əsasında fəaliyyət göstərir və bizim haqqımızda fəal surətdə məlumat toplayır: necə hərəkət edirik, nə deyirik, nə axtarırıq və hətta necə yatırıq. Və hətta cihaz "yatmış" kimi görünsə də, yenə də dinləyir.
Tam olaraq nə toplanır və necə işləyir?
ChatGPT və ya Google Gemini kimi generativ süni intellektlər söhbətə yazdığınız hər şeyi qeyd edir. İstəkləriniz, cavablarınız, dəqiqləşdirmələriniz - hər şey saxlanılır və sistemi təkmilləşdirmək üçün istifadə olunur. Sorğularınızın modellərin hazırlanması üçün istifadə edilməsindən imtina edə bilsəniz belə, şirkətlər şəxsi məlumatları saxlamağa davam edir.
Sosial şəbəkələr (Facebook, Instagram, TikTok) tərəfindən istifadə olunan proqnozlaşdırıcı süni intellektlər bütün hərəkətlərinizi toplayır: bəyənmələr, baxışlar, şərhlər, hətta hər yazıya sərf olunan vaxt. Bu məlumatlar rəqəmsal profilləri formalaşdırır və sonra fərdiləşdirmək üçün istifadə edilə bilər.
Veb saytlar onlayn fəaliyyətlərinizi izləmək üçün kukilərdən və izləmə piksellərindən istifadə edir. Tək bir veb sayt cihazınızda yüzlərlə izləyici saxlaya bilər. Ağıllı cihazlar - dinamiklər, saatlar, fitnes izləyiciləri - səs məlumatlarını, biometrik məlumatları, geolokasiyanı toplayır. Gözləmə rejimində belə, onlar oyanma əmrlərini dinləyir və təsadüfən şəxsi söhbətləri qeyd edə bilirlər.
Qanun və məxfiliyin məhdudiyyətləri
Bu məlumat növlərinin çoxu tibbi məxfilik qanunları ilə qorunmur. Məsələn, fitnes izləyicilərindən HIPAA tələb olunmur. 2018-ci ildə Stravanın təsadüfən hərbi qurğuları ifşa edən məşq xəritəsini buraxdığı hadisə risklərin yüksək profilli nümunəsi olub.
Palantir kimi bəzi şirkətlər, bəzən onların xəbəri olmadan vətəndaşların dərin rəqəmsal profillərini yaratmağa imkan verən kütləvi məlumatların təhlili üçün hökumətlərlə sıx əməkdaşlıq edir.
Narahatedici nümunə "Amazon"dur, o, Echo cihazlarından olan bütün səs yazılarını 28 mart 2025-ci il martın 28-dən etibarən avtomatik olaraq buludda saxlayacaq və onu söndürmək imkanı yoxdur. Bu, öz məlumatlarınız üzərində nəzarətin itirilməsi ilə bağlı narahatlıq yaradır.
İstifadəçi nə etməlidir?
• Şəxsi və ya həssas məlumatları chatbotlara daxil etməyin.
• Eşitilməsini istəmədiyiniz zaman mikrofonları və ya cihazları tamamilə söndürün.
• Məxfilik siyasətlərini oxuyun - onlar çox vaxt mürəkkəb, lakin vacibdir.
• Sizin icazəniz olmadan məlumat toplayan proqram və xidmətlərdən istifadənizi məhdudlaşdırın.
Məlumatların yeni valyuta olduğu bir dünyada istifadəçi sadəcə istehlakçı deyil, rəqəmsal izlərinin şüurlu sahibi olmalıdır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 863 Tarix: 26 iyun 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşAğdamın quruculuq, bərpa və inkişaf dövrü başlayıb
Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il iyulun 31-də imzaladığı sərəncama əsasən, artıq üçüncü ildir ki, Ağdam Şəhəri Günü təntənəli şəkildə qeyd edilir. Bu əlamətdar günün təsis olunması Ağdam şəhərinin Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğalından azad edilməsi tarixi ilə bağlıdır. Azərbaycanın Vətən müharibəsind
10:53 143 "Başı ağrıyırmış, hamama gedib..." - Yataqxanada tələbənin ölümünün təfərrüatı - VİDEO
Azərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) yataqxanasında tələbə qızın ölümü ilə bağlı bəzi detallar məlum olub. BİG.AZ "Xəzər" TV-yə istinadən xəbər verir ki, tələbənin meyitini onunla birlikdə yaşayan bacısı aşkarlayıb. Yataqxanada qalan tələbələrdən biri hadisə barədə danışıb:. "Bir sayl
15.11.2026 478 Prezident İlham Əliyevin müraciəti milli medianın qarşısında duran strateji vəzifələri bir daha müəyyənləşdirir
Azərbaycan Radiosunun 100, Azərbaycan Televiziyasının 70 illik yubileyi münasibətilə Prezident İlham Əliyevin televiziya və radio işçilərinə ünvanladığı müraciət milli informasiya məkanının keçdiyi inkişaf yoluna verilən yüksək qiymət olmaqla yanaşı, müasir dövrdə medianın dövlətçilik, milli kimlik v
11:20 127 Rəsmi Tehran: İran mövqeyindən yaxşı xəbərdar olan Rusiya və Çinlə sıx əlaqə saxlayır
"İran strateji tərəfdaşları olan və Tehranın mövqeyindən yaxşı xəbərdar olan Rusiya və Çinlə sıx əlaqə saxlayır". "Report" xəbər verir ki, bunu İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib. "Biz həm Rusiya, həm də Çinlə sıx təmasdayıq. Çin və Rusiya bizim stratej
15.11.2026 236 Mənzillərin qiyməti ucuzlaşır
Çində daşınmaz əmlaka investisiyaların azalması fonunda mənzillərin qiyməti ucuzlaşıb. Bunu xarici mediaya istinadən bildirib. Çin Milli Statistika Bürosunun açıqladığı mənzil qiymətləri indeksinə əsasən, oktyabr ayında ölkənin iri və orta ölçülü 70 şəhərinin əksəriyyətində yeni və ikinci əl mənzilləri
12:37 54 Hökumət üzvləri parlamentdədir
Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçiriləcək. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, parlamentdə növbəti ilin büdcə zərfi müzakirə ediləcək. İclasda Baş nazir Əli Əsədov, iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov, maliyyə naziri Sahil Babayev və hökumət üzvləri iştirak edirlər
10:59 149 Qədəşovun kürəkəninə 11 il həbs - "Atland" müsadirə edildi
"Təbriz" MTK-nın xüsusilə külli miqdarda dələduzluqda və başqa cinayətlərdə ittiham olunan rəhbəri Nofəl Hacıyev və şirkətin icraçı direktoru Talış Məhəmmədovun cinayət işi üzrə məhkəmə araşdırması başa çatıb. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsind
12:17 92 YAP Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi təşkilatıdır
Yeni Azərbaycan Partiyası hazırda ölkəmizdə olan bir çox partiyalar arasında istər siyasi fəaliyyəti baxımdan, istərsə də üzvlərinin sayına görə xüsusi ilə seçilir. Partiyanın yaranması 90-cı illərə təsadüf edir. Həmin dövr ölkəmizin siyasi-iqtisadi həyatında çətin vəziyyətlə yaddaşlarda qalıb. Bütü
12:49 0 Prezident: "Ümummilli liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur"
"Ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur. Onun rəhbərliyi və dəstəyi ilə milli televiziya və radio yayımının maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, yaradıcı potensialının artırılması, milli-mənəvi dəyərlərimizi
15.11.2026 249