Dünya yeni pandemiyanın astanasındadır - İki ölümcül virus aşkar edildi

Dünya yeni pandemiyanın astanasındadır - İki ölümcül virus aşkar edildiÇin alimləri yarasalarda əvvəllər naməlum olan 20 virus aşkar ediblər, onlardan bəziləri ölümcül Nipah və Hendra virusları ilə eyni ailəyə aiddir.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadla xəbərinə görə, bu tapıntılar virusların insanlara potensial ötürülməsi riski və yüksək ölüm nisbəti ilə zoonoz xəstəliyin yeni alovlanması təhlükəsi səbəbindən elmi ictimaiyyətdə narahatlıq yaradır.

Məlumata görə, araşdırma dörd il ərzində - 2017-ci ildən 2021-ci ilə qədər Çinin cənub-qərbindəki Yunnan əyalətində aparılıb.

Yerli Endemik Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika İnstitutunun alimləri on müxtəlif növə aid 142 yarasanın böyrək toxumasını təhlil ediblər. Tədqiqatçılar qabaqcıl genetik ardıcıllıq üsullarından istifadə edərək 22 virus aşkar ediblər, onlardan 20-si əvvəllər elmi ədəbiyyatda təsvir olunmayıb.

Bu viruslardan ikisi xüsusi narahatlıq doğurur, çünki onlar Henipavirus cinsinə, Nipah və Hendranın daxil olduğu eyni virusoloji qrupa aiddir. Bu viruslar bağların və insan məskənlərinin yaxınlığında yaşayan meyvə yarasalarında aşkar edilib.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar:

"Bu tapıntılar yarasa böyrəklərinin yoluxucu florası haqqında anlayışımızı genişləndirir, kritik zoonotik təhlükələri vurğulayır və yarasa populyasiyalarından virusun yayılması risklərini daha yaxşı qiymətləndirmək üçün əvvəllər xarakterik olmayan orqanların hərtərəfli mikrobioloji təhlilinə ehtiyac olduğunu göstərir".

Henipaviruslar yüksək ölüm nisbəti ilə tanınır. Nipah virusu ağır respirator infeksiyalara və ensefalitlərə səbəb ola bilər və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, ölüm nisbəti 40-70 faiz arasında dəyişir.

Hendra virusu insanlarda az rast gəlinsə də, həm də ciddi təhlükə yaradır. CDC (ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzləri) görə, Hendra hadisələrinin yarıdan çoxu ölümcül olub.

"Hendra virusu insanlarda və atlarda çoxsaylı ölümcül epidemiyalara, o cümlədən baytarların ölümünə səbəb oldu", - tədqiqatçılar deyir.

Hazırda bu infeksiyaları müalicə etmək üçün təsdiqlənmiş peyvəndlər və ya antiviral dərmanlar yoxdur, yeni variantlar insanlara və ya heyvanlara yayıla bilərsə, vəziyyəti xüsusilə narahat edir.

Molekulyar virusoloq həkim Vinod Balasubramaniam qeyd edib ki, yeni kəşf edilmiş henipaviruslar Nipah və Hendra virusları ilə genetik məlumatlarının 52 faiz -75 faizini bölüşürlər.

"Maraqlıdır ki, bu tədqiqat Çin yarasalarında tam uzunluqlu henipavirus genomlarının müəyyən edildiyi ilk dəfədir və Yunnan'ın Malayziya kimi Nipah virusundan təsirlənən ərazilərlə ekoloji paralellərinə görə zoonoz xəstəliyin ortaya çıxması üçün kritik bir bölgə olduğunu vurğulayır", - o vurğulayıb.

Viruslar yalnız dişləmə və ya qanla təmas yolu ilə deyil, həm də çirklənmiş sidik vasitəsilə ötürülə bilər. Meyvə yarasalarına gəldikdə, xüsusi təhlükə onların insanlar tərəfindən yığıla bilən və kifayət qədər gigiyenik müalicə olmadan yeyilə bilən meyvələrin səthində bioloji ifrazıdır. Bu, virusların insanlara və ya ev heyvanlarına keçmə riskini artırır.

Alimlər vurğulayırlar ki, yarasalar bir çox viruslar üçün təbii mənbədir, bəziləri əvvəllər geniş miqyaslı epidemiyalara səbəb olub. Digər şeylər arasında yarasalar Ebola virusunun, koronavirusların (MERS və SARS-CoV-2 daxil olmaqla), eləcə də insanlar üçün təhlükəli olan bir sıra digər patogenlərin mənşəyi ilə əlaqələndirilir.

Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar: "Yarasa ilə ötürülən viruslar insanlara ya yarasalarla birbaşa təmasda, ya da çox vaxt yarasaların tüpürcəyi, nəcisi və ya sidiyi ilə çirklənmiş qida və ya suyun istehlakı ilə əlaqəli olan "aralıq" ev sahibləri vasitəsilə ötürülür.

Bu kəşf vəhşi təbiətin yüksək konsentrasiyası olan bölgələrdə, xüsusən insanların yarasaların təbii yaşayış mühiti ilə sıx əlaqədə olduğu yerlərdə gücləndirilmiş epidemioloji monitorinq və biotəhlükəsizliyin zəruriliyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 821   Tarix: 26 iyun 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Ağdamın quruculuq, bərpa və inkişaf dövrü başlayıb

Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il iyulun 31-də imzaladığı sərəncama əsasən, artıq üçüncü ildir ki, Ağdam Şəhəri Günü təntənəli şəkildə qeyd edilir. Bu əlamətdar günün təsis olunması Ağdam şəhərinin Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğalından azad edilməsi tarixi ilə bağlıdır. Azərbaycanın Vətən müharibəsind

10:53 143
.

"Başı ağrıyırmış, hamama gedib..." - Yataqxanada tələbənin ölümünün təfərrüatı - VİDEO

Azərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) yataqxanasında tələbə qızın ölümü ilə bağlı bəzi detallar məlum olub. BİG.AZ "Xəzər" TV-yə istinadən xəbər verir ki, tələbənin meyitini onunla birlikdə yaşayan bacısı aşkarlayıb. Yataqxanada qalan tələbələrdən biri hadisə barədə danışıb:. "Bir sayl

15.11.2026 478
.

Prezident İlham Əliyevin müraciəti milli medianın qarşısında duran strateji vəzifələri bir daha müəyyənləşdirir

Azərbaycan Radiosunun 100, Azərbaycan Televiziyasının 70 illik yubileyi münasibətilə Prezident İlham Əliyevin televiziya və radio işçilərinə ünvanladığı müraciət milli informasiya məkanının keçdiyi inkişaf yoluna verilən yüksək qiymət olmaqla yanaşı, müasir dövrdə medianın dövlətçilik, milli kimlik v

11:20 127
.

Rəsmi Tehran: İran mövqeyindən yaxşı xəbərdar olan Rusiya və Çinlə sıx əlaqə saxlayır

"İran strateji tərəfdaşları olan və Tehranın mövqeyindən yaxşı xəbərdar olan Rusiya və Çinlə sıx əlaqə saxlayır". "Report" xəbər verir ki, bunu İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib. "Biz həm Rusiya, həm də Çinlə sıx təmasdayıq. Çin və Rusiya bizim stratej

15.11.2026 236
.

Mənzillərin qiyməti ucuzlaşır

Çində daşınmaz əmlaka investisiyaların azalması fonunda mənzillərin qiyməti ucuzlaşıb. Bunu xarici mediaya istinadən bildirib. Çin Milli Statistika Bürosunun açıqladığı mənzil qiymətləri indeksinə əsasən, oktyabr ayında ölkənin iri və orta ölçülü 70 şəhərinin əksəriyyətində yeni və ikinci əl mənzilləri

12:37 54
.

Hökumət üzvləri parlamentdədir

Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçiriləcək. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, parlamentdə növbəti ilin büdcə zərfi müzakirə ediləcək. İclasda Baş nazir Əli Əsədov, iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov, maliyyə naziri Sahil Babayev və hökumət üzvləri iştirak edirlər

10:59 149
.

Qədəşovun kürəkəninə 11 il həbs - "Atland" müsadirə edildi

"Təbriz" MTK-nın xüsusilə külli miqdarda dələduzluqda və başqa cinayətlərdə ittiham olunan rəhbəri Nofəl Hacıyev və şirkətin icraçı direktoru Talış Məhəmmədovun cinayət işi üzrə məhkəmə araşdırması başa çatıb. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsind

12:17 92
.

YAP Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi təşkilatıdır

Yeni Azərbaycan Partiyası hazırda ölkəmizdə olan bir çox partiyalar arasında istər siyasi fəaliyyəti baxımdan, istərsə də üzvlərinin sayına görə xüsusi ilə seçilir. Partiyanın yaranması 90-cı illərə təsadüf edir. Həmin dövr ölkəmizin siyasi-iqtisadi həyatında çətin vəziyyətlə yaddaşlarda qalıb. Bütü

12:49 0
.

Prezident: "Ümummilli liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur"

"Ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur. Onun rəhbərliyi və dəstəyi ilə milli televiziya və radio yayımının maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, yaradıcı potensialının artırılması, milli-mənəvi dəyərlərimizi

15.11.2026 249
.