Bakıda zəhərli ilanlar çoxalıb: Təbiət qisas alır?

Bakıda zəhərli ilanlar çoxalıb: Təbiət qisas alır?Son günlər insanların məskunlaşdığı ərazilərdə, xüsusilə Bakıda və Abşeron yarımadasında ilanlara tez-tez rast gəlinir. Sözügedən situasiya ilə bağlı yayımlanan videoların sayı artıb. Evlərin həyətində, küçələrdə, mənzillərdə, hətta avtomobillərdə görünən bu canlılar bir çoxlarını təşvişə salıblar.

Bəs görəsən, ilanlar niyə yaşayış məskənlərinə doğru hərəkət edirlər? Havaların isinməsi bu artımın yeganə səbəbidir, yoxsa məsələ daha dərindir?

Mövzu ilə bağlı Oxu.Az-a danışan Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Zoologiya İnstitutunun biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Təvəkkül İsgəndərov qeyd edib ki, ilanlar, adətən, aprelin sonu, mayın əvvəllərində qış yuxusundan oyanaraq qidalanmaq, cütləşmək və nəsil artırmaq məqsədilə yaşadıqları yerləri tərk edirlər:

"Məhz bu dövrdə onların aktivliyi artır. İnsanların ilanlarla daha tez-tez rastlaşmasının səbəbi də budur. İlanlar vətəndaşların yaşayış yerlərinə hücum etmirlər, sadəcə, yem axtarışında bu ərazilərdən keçirlər. Təbii yaşayış mühitlərinin daralması və urbanizasiya nəticəsində onların alternativ sahələrə, o cümlədən, insanların məskunlaşdığı yerlərə üz tutması qaçılmazdır".

Təvəkkül İsgəndərov bildirib ki, bəzən şəhər mərkəzində ilanlara rast gəlinməsi təəccüblü görünsə də, bu, onların həmin ərazilərdə daimi yaşaması anlamına gəlmir:

"İlanlar üçün şəhərin mərkəzi əlverişli deyil. Orada onların gizlənə biləcəyi daşlı-kəsəkli sahələr, qidalandıqları gəmiricilər, qurbağalar və digər canlılar yoxdur. Bu səbəbdən həmin ərazilərdə daimi yaşamaq mümkün deyil. Belə hallarda ilanlar təsadüfən - məsələn, şəhərə daş, qum və digər tikinti materiallarının daşınması zamanı avtomobillərin altında gizlənmiş halda gətirilə bilərlər".

Alimin sözlərinə görə, Azərbaycanda, xüsusilə Abşeron yarımadasında yayılmış "Levant gürzəsi" adlı ilan zəhərli növlərdən biridir və insan həyatı üçün təhlükə yarada bilər. Bu ilan torpaq rəngində, qalın bədənli və qısa quyruqlu olur. Onun sancması əzələ qatına, xüsusilə arteriyalara təsadüf etdikdə ciddi tibbi fəsadlara, hətta ölümə səbəb ola bilər:

"Əgər zəhərli dişi ilanın sancması bədənin iri damarlarına təsadüf edərsə, zəhər sürətlə ürək, beyin və digər həyati orqanlara çata bilər. Belə hallarda ölüm riski 15-20 dəqiqə ərzində ortaya çıxır. Zəhərli ilan sancması zamanı dərhal tibbi yardıma müraciət olunmalıdır. Zərdabın tətbiqi həyatqurtarıcıdır".

Mütəxəssis ilan sancması zamanı görülməli olan ilkin tədbirləri də izah edib:

"Panikaya düşməmək və hərəkəti məhdudlaşdırmaq vacibdir, çünki sürətli hərəkət zəhərin daha tez yayılmasına səbəb olur. Sancma nahiyəsi bir qədər yuxarıdan yumşaq sarğı ilə bağlanmalıdır. Lakin bu sarğı müəyyən fasilələrlə açılıb yenidən bağlanmalıdır ki, qan dövranı tam dayanmasın.

Sancma yerini kəsmək, dağlamaq və ya isti ilə müdaxilə etmək olmaz - bu üsullar daha çox zərər verir. Əgər ağız boşluğunda yara yoxdursa, zəhəri ilk saniyələrdə sorub tüpürmək mümkündür, lakin bu üsul təhlükəli ola bilər və ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.

Mümkün qədər çoxlu maye qəbul edilməlidir ki, böyrəklər zəhəri tez bir zamanda orqanizmdən xaric etsin. Əgər evdə zərdab varsa və ixtisaslı biri tərəfindən tətbiq edilə bilirsə, əzələyə vurulması tibbi yardıma qədər vaxt qazandıra bilər".

Mütəxəssis əlavə edib ki, ən vacib məsələ - zəhərli və ya zəhərsiz olmasından asılı olmayaraq, hər bir ilan sancmasını potensial təhlükə kimi qəbul edib, dərhal həkimə müraciət etməkdir.

Tibb üzrə elmlər doktoru, səhiyyə eksperti Adil Qeybulla Oxu.Az-a açıqlamasında ilanların insanların yaşayış məskənlərində çoxalmasının arxasında insanın təbiətə olan münasibətinin dayandığını bildirib:

"İlanlar da təbiətin bir parçasıdır və onların da yaşamaq haqqı var. Amma insanların bu canlıları sıxışdırması, onların təbii mühitini məhv etməsi nəticəsində ilanlar yaşayış məntəqələrinə gəlmək məcburiyyətində qalırlar".

Onun sözlərinə görə, Abşeron yarımadasında heyvanların yaşaması üçün, demək olar ki, heç bir xüsusi ərazi ayrılmayıb:

"İnsanlar hər yeri zəbt ediblər. Elə bilirlər ki, yalnız özləri yaşamalıdırlar, digər canlılara yer yoxdur. Amma təbiəti bu şəkildə sıxışdırmaq sonda insanlara ciddi problemlər yaradır. Çünki həmin flora və faunada olan müxtəlif virus və mikroorqanizmlər zamanla insana ötürülərək yeni xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur".

Adil Qeybullanın fikrincə, bu cür proseslərin nəticəsi kimi pandemiyalar da ortaya çıxa bilər:

"Koronavirus pandemiyasının da kökündə təbiətlə insan arasında pozulmuş balans dayanır. Təbiətlə konfliktlər bu kimi qlobal bəlaların yaranmasına zəmin yaradır".

Ekspert, eyni zamanda, ilan sancmaları ilə bağlı da vacib tövsiyələr verib:

"Panikaya düşmək olmaz; qaçmaq və kəskin hərəkətlər zəhərin sürətlə yayılmasına səbəb olur. Sakit qalmaq və tez bir zamanda yaxınlıqdakı tibb müəssisəsinə çatmaq vacibdir.

İmkan daxilində zərdab (antidot) vurulmalıdır. Azərbaycanda bunun üçün xüsusi mərkəzlər mövcuddur. İlan sancan nahiyəni yuxarıdan bağlamaq zəhərin yayılmasının qarşısını almağa kömək edir. Lakin bu bağlama iki saatdan artıq olmamalıdır; əks halda qan dövranı pozula bilər. Zərdab nə qədər tez tətbiq olunarsa, sağ qalma ehtimalı da bir o qədər yüksək olar".

"Təbiətə hörmət etməliyik. Hər canlıya yaşamaq haqqı tanımalı, onların məskunlaşma ərazilərini qorumağa çalışmalıyıq. Əks halda daha ağır nəticələrlə üzləşə bilərik", - deyə ekspert fikirlərini tamamlayıb.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 922   Tarix: 08 iyun 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Məktəblərdə sərt qaydalar tətbiq oluna bilər: Cərimə, qırmızı kart və uzaqlaşdırılma

Azərbaycanda müəllimlər üçün yeni öhdəliklər müəyyənləşdirilib. İmzalanmış yeni qərara əsasən, təhsilverənlərin etik davranış qaydalarına əlavələr edilib. Yeni tələblərə əsasən, təhsilverənlər uşaqları fiziki və psixi zorakılığın bütün formalarından qorumalı, onları zərərli vərdişlərdən çəkindirməli

15.11.2026 382
.

Bu ərazilərə qar yağır

Azərbaycanda müşahidə olunan faktiki hava açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, ölkə ərazisində qeyri-sabit yağıntılı və küləkli hava şəraiti davam edir. Bəzi dağlıq ərazilərdə - Altıağac, Xınalıq, Qrız, Quba, Qusar, Şahdağ, Kəlbəcər, Laçın və Qubadlıda arabir qa

10:13 179
.

Azərbaycanda minimum əməkhaqqı 500 manat civarında olacaq

Azərbaycanda minimum əməkhaqqının nə qədər artacağı ilə bağlı müzakirələr yekunlaşmaq üzrədir. -ın əldə etdiyi məlumata görə, minimum əməkhaqqının 100 manat civarında artırılması proqnozlaşdırılır. Xatırladaq ki, hazırda bu rəqəm 400 manatdır. Noyabrın sonunda, dekabrın əvvəlində isə sözügedən layihəni

14:11 101
.

Mənzillərin qiyməti ucuzlaşır

Çində daşınmaz əmlaka investisiyaların azalması fonunda mənzillərin qiyməti ucuzlaşıb. Bunu xarici mediaya istinadən bildirib. Çin Milli Statistika Bürosunun açıqladığı mənzil qiymətləri indeksinə əsasən, oktyabr ayında ölkənin iri və orta ölçülü 70 şəhərinin əksəriyyətində yeni və ikinci əl mənzilləri

12:37 164
.

Ağstafada sursatın partlaması nəticəsində həlak olan şəxsin fotosu

Ağstafada sursatın partlaması nəticəsində 1986-cı il təvəllüdlü Rəsul Şahin oğlu İbrahimov həlak olub. sözügedən şəxsin fotosunu əldə edib:

15.11.2026 298
.

Bu işçilərə fasilələrin verilməsi yeni qaydada tənzimlənəcək - Prezident təsdiqlədi

Küləkli hava şəraitində kranlarla görülən işlərin dayandırılması və işçilərə fasilələrin verilməsi yeni qaydada tənzimlənəcək. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Prezident İlham Əliyev Əmək Məcəlləsinə dəyişiklik edilməsi haqqında Qanun imzalayıb. Yeni qanuna əsasən, küləyin gücü

12:34 156
.

Ermənistanda yeni Konstitusiya layihəsi gələn həftə açıqlanacaq

Ermənistan hakimiyyəti yeni Konstitusiya layihəsini gələn həftə ictimaiyyətə təqdim etməyi planlaşdırır. Bundan sonra sənədlə bağlı ictimai müzakirələr və dinləmələr təşkil olunacaq. xəbər verir ki, bu barədə "Sputnik Ermənistan" "Joxovurd" qəzetinə istinadən məlumat yayıb. Nəşri

10:29 189
.

Prezident İlham Əliyevin müraciəti: Milli medianın gücü Azərbaycanın dövlətçilik maraqlarına xidmət etməlidir

Azərbaycanın milli informasiya məkanının inkişafı, dövlətçilik ənənələrinin qorunması və milli-mənəvi dəyərlərin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından radio və televiziya hər zaman mühüm missiya daşıyıb. Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan Radiosunun 100, Azərbaycan Televiziyasının 70 illik yubiley

11:01 169
.

Prokuror general qızı haqda qərardan protest verdi

Prokuror general Natiq Əliyevin külli miqdarda dələduzluqda ittiham olunan qızı Türkər Əliyeva barəsində çıxarılan ev dustaqlığı qərarından protest verib. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, protest artıq məhkəməyə təqdim edilib. Prokuror ağır cinayətdə ittiham olunan mediator xanımı

13:52 134
.